Word Sustainable Storyteller!

Wil jij deze zomer op een unieke bestemming een documentaire maken over een maatschappelijk relevant thema? Je krijgt er een 3 weken avontuur, een groep enthousiaste medereizigers én een exclusief toonmoment op de reisbeurs van Joker, ViaVia, Anders Reizen, Bootz en Karavaan zomaar bij. Buitenkansje? Absoluut! 🎥🙌

Als Sustainable Storyteller ga je mee op Joker-groepsreis naar Tanzania & Zanzibar van 1 t.e.m. 22 september om er een boeiende documentaire te maken over wildlife op reis: wat betekent het om wilde dieren van zo dichtbij te beleven? Hoe gaan we als reizigers om met de natuur die we bezoeken? En welke impact hebben onze keuzes onderweg? 🐘🦁🪸🦜

Tijdens deze reis trek je op safari door uitgestrekte natuurgebieden en ontdek je het leven boven én onder water. Je duikt in de wisselwerking tussen reizigers, lokale gidsen en de natuur:

Hoe ervaren reizigers ontmoetingen met wilde dieren?
Welke rol spelen gidsen in het beschermen van natuur en wildlife?
Wanneer wordt wildlife een beleving, en waar ligt de grens met verstoring?
Hoe kunnen we als reiziger bewuster omgaan met natuur en dieren?

Je verzamelt authentieke verhalen, neemt interviews af en brengt je visie creatief in beeld.

🙋‍♀️🙋‍♂️ Een enthousiaste filmmaker (18 t.e.m. 26 jaar) met:

Je maakt twee video’s:

🎬 Een documentaire van ±10 minuten over het thema ‘Wildlife op reis’

📢 Een trailer (max. 30 sec.) voor social media, die uitnodigt om naar de première op onze Landencocktail (reisbeurs) te komen.

Daarnaast ben je aanwezig op:

✅ De reis! De groepsreis Tanzania & Zanzibar 18-26 jaar gaat door van 1/09 t.e.m. 22/09.
✅ De bijbehorende vertrekvergadering. Je ontmoet er kort voor vertrek je reisgenoten.
Twee voorbereidende en twee evaluatiegesprekken op ons hoofdkantoor in Mechelen. Voor je reis bespreken we je voorbereiding, na je reis bekijken & feedbacken we je opdracht. De data spreken we samen af.
Het toonmoment op onze reisbeurs de Landencocktail (6/12), waar je jouw documentaire trots kan tonen aan het grote publiek!

Stuur ten laatste 10 mei 2026 een mail naar Siska met:

📅 In de week van 11 mei laten we weten of je wordt uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek op 18 of 19 mei, op ons kantoor in Mechelen (Geerdegemvaart 96).

Heb je nog vragen? Mail naar siska@karavaan.be of bel 015 407 580.

Zeker! Karavaan laat sinds 2023 jaarlijks een Storyteller-docu maken. Waarom? Om een duurzaam thema onder de aandacht te brengen bij (jonge) reizigers. We zetten ze aan het denken en sporen hen aan om zelf ook bewuste keuzes te maken op reis en daarbuiten. 💚

Vorig jaar doken we in het topic ‘Stereotypen op reis’. Hoe kijken wij als reizigers naar een land, en hoe kijken de inwoners naar ons? Welke vooroordelen of verwachtingen beïnvloeden onze reiservaring? En wat kunnen we als reiziger doen om verder te kijken dan stereotypen? 🤔

Een heel hoopje goeie vragen, waar we Sustainable Storyteller Marthe De Herdt mee op pad stuurden in Marokko. Een boeiende trip, zowel voor reizigers, als voor locals. Yallah, yallah! 👇

Ook deze 2 docu’s zijn een absolute must-watch:

Duurzaam inpakken: ik ga op reis & ik neem mee …

Ik ga op reis & ik neem mee … een valies vol gloednieuwe spullen die ik na de reis nooit meer ga gebruiken? NOT! Reizen met Karavaan is duurzamer reizen en dat hoeft geen ver-van-je-bedshow te zijn. Met een aantal kleine aanpassingen in je valies maak je al een groot verschil. Maar een duurzame valies, hoe begin je daar nu aan? Wij geven alvast 4 tips & tricks! Voel je vrij om er eentje, twee of ze allemaal te gebruiken. Bonuspunten als je deze 4 tips deelt met reislustige vrienden, familie, collega’s, buren …

Tekst: Liesl Dewolf

1. Kijk eerst in je eigen kleerkast

Comfort op reis is belangrijk, maar in de meeste gevallen heb je echt geen speciale outdoor-kledij nodig. Neem eens een kijkje in je eigen kleerkast. Heb je enkele T-shirts met korte en/of lange mouwen liggen? Een comfortabele broek? Een paar gemakkelijke, sportieve schoenen? Da’s al een mooie basis om van te vertrekken. En ja, een hypermoderne wandelbroek en een merino-wollen T-shirt zijn leuk, maar voor die ene keer zijn je eigen spullen just fine. 😌

💡✨ Bonustip: neem niet je allermooiste spullen mee. Het laatste wat je wil terwijl je van je reis aan het genieten bent, is je zorgen maken over potentiële vlekken op je kledij.

2. Shop in de kast van iemand anders

Heb je je eigen kleerkast overhoop gehaald, maar ontbreken er toch nog een aantal essentials? Of zijn T-shirts in het dagelijks leven niet jouw ding, maar zou je ze wel gemakkelijk vinden op reis? Vraag eens aan vrienden en familie of zij spullen hebben die je mag lenen. Of hoe ik het graag noem: shoppen in andermans kleerkast.

Op mijn Joker-reis naar Marokko had ik zo wat T-shirts van een vriendin mee en een stapel oude hemden van mijn papa om me extra tegen de zon te beschermen. Ook ander materiaal kan je lenen van vrienden. Ken je iemand die vaak gaat kamperen? Misschien heeft die persoon wel een slaapzak, -matje of rugzak liggen die ‘ie een paar weken kan missen.

💡✨ Bonustip: voorzie een klein bedankje of een wederdienst. Zorg in de eerste plaats dat je de spullen proper en verzorgd teruggeeft, maar ga gerust een stap verder, met een bedankkaartje of een uitnodiging voor een homemade diner.

3. Huur kwaliteitsvol materiaal

We zijn niet allemaal gezegend met reislustige vrienden. Maar geen paniek! Je hoeft je vriendenkring niet onnodig uit te breiden (al is dat wel altijd mooi meegenomen). Je kan tegenwoordig in heel wat outdoorzaken materiaal huren tegen een voordelige prijs.

⛺ Zo heeft bv. A.S. Adventure een ruim aanbod aan kampeer-, fiets- en zelfs sneeuwmateriaal in verschillende prijscategorieën. Je kan het aanbod online raadplegen en het materiaal enkele weken op voorhand reserveren in de dichtstbijzijnde winkel en de dag voor vertrek ophalen. Je betaalt ook een waarborg, maar als je het materiaal terugbrengt zoals je het gekregen hebt, krijg je die zeker en vast terug.

4. Ga op tweedehands schattenjacht

Heb je de 3 voorgaande tips uitgeput en ontbreek je toch nog een aantal spullen? Of ga je vaker op reis en zijn eigen spullen dus handig? Ga dan op tweedehandsjacht! Snuister in de dichtstbijzijnde kringloopwinkel of breng met je oma een bezoekje aan de wekelijkse rommelmarkt.

💻 Er zijn ook heel wat online platformen die niet enkel kleren, maar ook andere nuttige (reis)spullen te koop aanbieden: Vinted, 2dehands.be of Facebook Marketplace. Met de juiste zoektermen en uitgebreide zoekopties vind je snel wat je zoekt.

💡✨ Bonustip: Word op Facebook lid van een zogenaamde “weggeefgroep” in je buurt. Daarin geven mensen gratis spullen weg. Met een klein beetje geluk post iemand op een dag exact wat je nodig hebt! Let op: hier is het vooral een kwestie van in de gaten houden en snel zijn.

maar de herinneringen & vrienden waarmee je huiswaarts keert. Dus ga je binnenkort op pad? Experimenteer met onze tips. De planeet en je portemonnee zullen je dankbaar zijn. En wie weet heb je de smaak te pakken voor al je volgende avonturen! 💚

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

Meer dan rijstvelden & witte stranden

Als je aan Bali in Indonesië denkt, zie je waarschijnlijk meteen witte stranden, yogamatjes onder palmbomen, tempels, een zee van scooters en rijst. Heel veel rijst. Dat beeld had ik alleszins van Indonesië voordat ik op reis ging, vooral door wat ik online allemaal tegenkwam. Onderweg ontdekte ik hoe beperkend deze clichés kunnen zijn én hoe reizen pas écht begint wanneer je ze durft loslaten.

Tekst & foto’s: Lore Smeets

Voor mijn vertrek kreeg ik vaak te horen: “Bali, dat is het paradijs op aarde!” Zelfs mijn nicht trouwde er. Dan moet het toch wel een pareltje zijn? En eerlijk: de eerste dagen leek dat te kloppen. We deden Instagram-waardige terrasjes met uitzicht op rijstvelden en wandelden over witte stranden. Maar evengoed zaten we later muurvast in een verkeersopstopping, rijkelijk voorzien van uitlaatgassen en continu, ongeduldig getoeter.

Dat contrast zette me aan het denken. Bali is natuurlijk prachtig, maar het is tegelijk ook een plek waar de gevolgen van massatoerisme zichtbaar zijn: stranden vol plastic en dorpen die draaien dankzij de toeristen. Het stereotype van een eiland vol rust en spiritualiteit bleek hooguit een klein stukje van de werkelijkheid.

Meer dan het cliché

Nog zo’n cliché waar ik mee vertrok: dat Indonesië ‘arm maar gelukkig’ zou zijn. Het klinkt mooi, maar in werkelijkheid is het een te simplistische uitspraak. Wat ik onderweg zag, was veel genuanceerder. Ja, mensen leven vaak in omstandigheden die wij eenvoudig zouden noemen: huizen van hout en golfplaten, gedeelde toiletvoorzieningen, kinderen die spelen met zelfgemaakt speelgoed of hele gezinnen op één scooter. Maar tegelijk zag ik ook ambitie en trots: jongeren die hard studeren, ouders die alles opzijzetten voor de toekomst van hun kinderen, dorpen die samen sparen voor een betere weg of een gezellig graspleintje.

Veerkracht, gemeenschap en spiritualiteit spelen daarbij een grote rol: dorpen verdelen taken zodat niemand er alleen voor staat, de dagelijkse bloemenoffers, de zogenaamde canang sariHet stereotype doet die complexiteit tekort. Het gaat niet om gelukkig zijn ondanks armoede, maar om een leven waarin zorgen en vreugde voortdurend hand in hand gaan.

Kijk verder

Wat ik uit Indonesië meeneem, is dat stereotypen ons houvast geven voor vertrek. Ze maken een nieuwe bestemming herkenbaar. Tegelijkertijd vertellen ze nooit het hele verhaal. Wil je de lagen en complexiteit van een plek echt ontdekken? Gebruik stereotypen alleen als vertrekpunt, ga in gesprek met de locals, probeer dingen die je niet verwacht, zoals een dorp bezoeken buiten de toeristische routes. Dus wees je bewust van je vooroordelen en laat ze op reis niet je hele beeld bepalen.


Ze lijken soms onschuldig, maar versterken vaak een fout beeld en kunnen kwetsend zijn of onbedoeld neerbuigend overkomen. Als stereotype beelden omslaan in vooroordelen of verwachtingen, kan dat een impact hebben op hoe we de reis beleven, hoe we omgaan met de lokale bevolking of hoe zij Westerse toeristen ervaren.

Wat kan je doen om stereotypen & vooroordelen tegen te gaan?

Ga er bewust mee om én met anderen over in gesprek. Zo creëer je ruimte voor reflectie en toon je dat het oké is om kritisch te kijken naar hoe we denken over andere landen, culturen & bevolkingsgroepen.

ℹ️ Voor je reis: Informeer jezelf met betrouwbare, diverse bronnen. Boeken, podcasts, artikels van lokale auteurs of ngo’s kunnen een genuanceerder beeld geven.

🗺️ Tijdens je reis:

💭 Na je reis: Reflecteer over je ervaringen en deel met anderen wat je hebt geleerd over stereotypen, beeldvorming en ontmoeting.

Op zoek naar inspirerende bronnen? Enkele tips!

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

(Stereo)typisch Marokko

Hoe kijken wij als reizigers naar een land, en hoe kijken de inwoners naar ons? Welke vooroordelen of verwachtingen beïnvloeden onze reiservaring? En wat kunnen we als reiziger doen om verder te kijken dan stereotypen? 🤔

Een heel hoopje goeie vragen, waar we Sustainable Storyteller Marthe De Herdt mee op pad stuurden in Marokko. Een boeiende trip, zowel voor reizigers, als voor locals. Yallah, yallah!

Benieuwd naar de docu die Marthe in Marokko maakte? Bekijk ‘m hier! 👇

Marthe ging in augustus 2025 mee op Joker-jongerenreis naar Marokko. In opdracht van Karavaan onderzocht ze er welke (on)bewuste stereotypen je tegenkomt op reis. Waarom laten we jaarlijks zo’n Storyteller-docu maken? Om een duurzaam thema onder de aandacht te brengen bij (jonge) reizigers. We zetten ze aan het denken en sporen hen aan om zelf ook bewuste keuzes te maken op reis en daarbuiten. 💚

👀 Tip voor jonge filmmakers: Karavaan stuurt elke zomer een Storyteller op pad! Schrijf je in op onze nieuwsbrief om de oproep zeker op tijd te zien.

Geen Jordanië zonder gids

“Ik heb vrienden van over de hele wereld.” Niet moeilijk als je al bijna 15 jaar reizigers trots door je thuisland Jordanië gidst. Ook voor de Joker-groepsreizen is Rabea al jaren de vaste, lokale gids: “Ik ben helemaal into geschiedenis & cultuur, en wil de voorliefde voor mijn land delen met anderen. Daardoor nieuwe mensen ontmoeten en ook leren over hun cultuur? I love it.

Interview: Nicky Van Styvendaele // Foto’s: Rabea Abu Rabea

Al 12 jaar lokale gids voor de Joker-reizen, dat kan tellen! Herinner je je eerste reis nog?

Rabea: “Ja, die was in 2014. Als freelance reisgids werk ik samen met verschillende reisagentschappen. Zo ook GoJordan. De eigenaar daarvan is een goeie vriend van mij. Hij belde me toen op met de vraag of ik voor Joker een reis wilde uitwerken. Zo is de bal aan het rollen gegaan en kreeg ik jaar na jaar telefoon met steeds meer aanvragen. Ondertussen werken Joker en ik voor de groepsreizen standaard samen met GoJordan, want het is voor groepen verplicht om met een organisatie en een officiële reisgids samen te werken.”

Dus je kan niet zomaar met een groep vrienden Jordanië verkennen?

Rabea: “Nee. Voor groepen vanaf 6 personen is het verplicht om een lokale gids in te huren, én om dit via een lokaal agency te doen. Het is zelfs de wet. We doen dat enerzijds voor de veiligheid. Als lokale gids ken je de wandelpaden in de bergen en valleien, de gevaarlijke zones, de risico’s van bepaalde plekken. Wie er op eigen houtje, zonder goede informatie, op uittrekt met de rugzak neemt dus een risico. Het beschermt toeristen ook tegen oplichters. Anderzijds beschermt de wet onze business. ‘t Is financieel een goeie zaak voor Jordanië als lokale gidsen de groepen toeristen rondleiden.”

En zijn onze Belgische groepsreizigers een aangenaam publiek?

Rabea: “Ja, en dat zeg ik niet om te vleien. Jullie zijn easy going, dat heb ik graag. Thank God dat ik niet met Duitsers werk. Die zijn te serieus voor mij. Omdat ik gids ben voor Engelssprekende toeristen, ontmoet ik het meest Belgen, Nederlanders, Britten en Amerikanen. En, niet om te vleien, maar ik verkies de Belgische groepen. You are the winners, woohoo. (lacht) Met Indiërs werk ik ook. Die vind ik echt bijzonder. Soms behandelen ze me eerder als dienaar dan gids. Ze verwachten bijna dat ik hen in bed stop. Dat was even wennen, maar ondertussen kan er ik wel goed mee om. Grenzen stellen, heel belangrijk.”

Ben je dan als gids een soort kameleon, afhankelijk van de mensen die het land komen bezoeken?

Rabea: “Ja, dat klopt. Doorheen de jaren leer je hoe je met al die nationaliteiten om moet gaan. Iedere groep is ook anders, en daar moet je de eerste uren en dagen al attent voor zijn. Wat zijn hun interesses? Waarom komen ze naar Jordanië? Hoe lang kunnen ze blijven luisteren? Een tour is dus geen 2 keer gelijk.

Sommige groepen willen vooral genieten van de schoonheid van het land en foto’s nemen. Als je dan doordramt over de geschiedenis, dan krijg je een review als ‘onze gids was saai’. In die gevarenzone wil ik me niet begeven! Andere groepen motiveren me dan weer om alle cultuur- & geschiedeniskennis uit mijn hersenen te persen. Het is een kunst en belangrijke skill om mensen geïnteresseerd te houden.

Verder zijn als freelance gids ook je reputatie en je netwerk van groot belang. En die bouw je op met goeie ervaringen, mond-tot-mondreclame en reviews. Door veel te werken dus. Zo begeleidde ik in 2023 wel 20 Joker-reizen! En voor 2024 hadden we er zelfs 25 gepland, maar die moesten we helaas allemaal annuleren door de oorlog in Gaza die eind 2023 begon.

Hoe beïnvloedt die genocide nu je job en je land? Voel je je er nog veilig?

Rabea: “Ik voel me hier nog steeds heel veilig. Jordanië is echt het veiligste land in het Midden-Oosten. Maar dat mijn land grenst aan het bezette Palestina, en dat Israël daar een genocide aan het plegen is, heeft wel effect op ons. Zo heeft de Jordaanse economie helaas een enorme weerslag gekregen. En dat heeft veel te maken met de daling van toerisme. We krijgen nu slechts 20% van ons gewoonlijke aantal toeristen op bezoek. Sommige hotels hebben hun deuren voorgoed gesloten. Ik krijg af en toe wel nog opdrachten, maar ik ben ook vaak thuis. Voor mijn kinderen is dat fijn, want ik kan nu meer tijd met hen doorbrengen. Maar ik hoop natuurlijk dat er snel vrede komt, zodat we opnieuw veel toeristen kunnen ontvangen. Wees welkom!”

Daar houden we je aan! Wat kunnen toekomstige Joker-reizigers verwachten?

Rabea: “Een heel diverse reis: cultuur, natuur en avontuur wisselen elkaar af. We beginnen met een bezoek aan Amman: eerst een rondleiding van de oude stad met de oude Romeinse ruïnes, en dan toon ik mijn gasten het contrast met het nieuwe Amman. We bezoeken nog andere historische sites, maar tussendoor staat er altijd een avontuur op het programma: een hike in een canyon, een rivierwandeling … Op 11 dagen kan je het beste van Jordanië al ervaren!

Dit interview werd afgenomen begin juni. Voor up-to-date reisadvies, check diplomatie.belgium.be.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Usha’s treehouse: Een memorabele nacht in de Sri Lankaanse jungle

Daar zitten we dan: ronddobberend in het donker op een houten vlot, ergens op een meer in het midden van Sri Lanka. Onze guesthouse host Channa peddelt ons rustig voort. Achter hem: wij, met veel te veel bagage die we nooit hadden meegenomen als we wisten dat dit het plan was.

Tekst & foto’s: Lotte Doom

Wat dacht ik toen ik zei: “We nemen alles wel mee”?

Usha, Channa’s vrouw, had nog gezegd dat we voor het donker moesten aankomen. Ze had ons ook gevraagd of we niet wat spullen wilden achterlaten bij hen thuis: “Want kunnen jullie dat allemaal wel dragen?” “Tuurlijk!” had ik gezegd. Maar eerlijk: ik ben gewoon niet zo goed in inpakken. On the spot beslissen wat ik die avond en de volgende dag nodig heb, is dus niet mijn sterkste kant. Nu (een uur later ronddobberend in een zwart gat, met veel te veel bagage waardoor we daarnet amper zelf nog bij in de tuktuk pasten) besef ik pas wat ze écht bedoelde.

Wat volgt, is een wandeling (of eerder een sprintje) door de jungle in Sri Lanka, achter Channa aan. Het begon nog rustig (Channa schijnend met de zaklamp om zeker te zijn dat er geen olifanten in aantocht zijn), maar al snel schakelde hij over naar een andere strategie: lopen voor je leven. Wij dus erachteraan, met al onze nutteloze extra zakken in onze armen. We hebben geen idee wat ons nog te wachten staat en Usha’s waarschuwing gaat door mijn hoofd: “Pas op voor de olifanten, want ’s nachts kunnen ze heel onvoorspelbaar reageren.”

Van chaos naar rust

Zo blijven we maar lopen in een steeds dieper wordend zwart gat, tot Channa plots stopt. Voor ons: de boomhut, steunend op een prachtige boom, gemaakt van natuurlijke materialen en zelfgemaakt leem. We krijgen een rondleiding en voelen ons meteen thuis! Er is zelfs een eenvoudige badkamer met een (zeer welkome) douche.

Daarna volgt het eten: Usha had enorm veel klaargemaakt en alles was echt superlekker. Zij regelt alles van thuis uit: koken, de communicatie, zorgen voor de kinderen … Haar man Channa trekt met de gasten de jungle in, maakt alles klaar en blijft beneden slapen voor de veiligheid. Elke paar uur doet hij een ronde, op zoek naar beweging in de bossen, geluiden in de verte en olifanten die mogelijk op doortocht zijn en zo per ongeluk hun stukje land zouden beschadigen. Hij serveert Usha’s eten met zoveel trots. De warmte tussen hen (zelfs als ze niet fysiek samen zijn) en de manier waarop ze die warmte uitstralen naar ons, voelt zo oprecht aan. Het is echt alsof we logeren bij familie.

Na het eten gaat mijn reisgenoot naar bed, maar ik zit nog vol vragen. Dus wanneer ik Channa beneden bij de afwas vind in zijn tuin onder de sterren, begint hij te vertellen. Over hoe hij samen met zijn vriend de boomhut gebouwd heeft, hoe ze regenwater opvangen, hoe de zonnepanelen werken en waar elke plant in de tuin voor dient. De ene houdt slangen weg, de andere geeft gewoon lekkere besjes. Voor ik het besef, heb ik er al één op. Niet bepaald slim, random junglebesjes eten, maar het toont vooral hoeveel vertrouwen ik in hem heb, terwijl we elkaar eigenlijk nog maar een paar uur kennen.

Wat blijft wanneer je alles verliest

We wandelen samen verder door de tuin, over hun stukje land, terwijl het al bijna middernacht is. Channa vertelt over hoe het allemaal begon. Of beter gezegd: hoe alles eerst wegging. Vroeger had hij 11 guesthouses in Sri Lanka, in de buurt van Colombo. Alles ging goed, tot corona: geen toeristen meer, geen werk, geen inkomsten en geen zekerheid. Ze besloten te verhuizen naar dit dorpje en stukje natuur in Hiriwadunna om hun leven samen opnieuw op te bouwen. Klein, bewust en stap voor stap. “Want,” zegt hij, “als je veel hebt, kun je alleen maar veel verliezen.”

Vol verwachtingen vertrokken we naar deze plek. Ik hoopte op een avontuur in de jungle dat ik nooit meer zou vergeten. Dat kreeg ik, maar het werd nog zoveel meer dan dat. Wat mij het meest is bijgebleven? Hoe Usha en Channa met elkaar omgaan, hoe ze elkaar aanvullen en hoe hun warmte en zachtheid aanstekelijk werkt. Niet luid, niet opvallend, maar zichtbaar in de kleinste dingen – en soms de iets grotere, zoals je treehouse vernoemen naar je vrouw. Wat wil een mens nog meer?

Het grappige is dat ik daarvoor de hele wereld moest afreizen. Helemaal naar Sri Lanka om nog maar eens te zien dat elkaar respecteren, leven en laten leven en iedereen dag zeggen met een glimlach, echt een wereld van verschil kan maken. Want met hun glimlach, warmte en vooral hun oprechtheid hebben ze mij alleen maar meer geïnspireerd.

Of om af te sluiten met Usha’s woorden: “a home is not just a place, it’s a loving feeling.”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

30 jaar ViaVia Joker Reiscafés

Exact 30 jaar geleden opende het eerste ViaVia Joker Reiscafé in Heverlee haar deuren. Drie enthousiaste reisbegeleiders begonnen toen aan het netwerk van nu: 15 reiscafés rond de wereld. We blikken terug op de voorbije 30 jaar en kijken naar de toekomst met oprichter en CEO Jan Baeten, ViaVia franchise manager Toon Teugels en netwerkcoördinator Isabelle Claes.

Waar komt het idee van de ViaVia Joker Reiscafés vandaan?

Jan: “Bij Joker vertrokken we nooit op reis puur om monumenten af te vinken. Het ging ons om het contact met mensen, om echte ontmoetingen. In de jaren 90 bracht dat een paar reisbegeleiders op een idee: wat als er plekken bestonden waar reizigers en locals elkaar spontaan konden ontmoeten? Zo ontstond ViaVia: een warme plek voor een goed gesprek, reisinformatie, en iets lekkers om te eten en te drinken.”

Toon: “Door de jaren heen groeide ViaVia uit tot een wereldwijd netwerk op vier continenten, waar wereldkeuken, kunst, muziek en ontmoeting samenkomen in een toeristische setting met een Belgische twist. Van een ecolodge op de uitgestrekte steppen van Mongolië tot een levendig restaurant in Marrakech of Heverlee, van een charmant boutiquehotel in Kathmandu tot een kleurrijk hostel in Midden-Amerika: onze locaties verschillen in vorm, maar zijn verenigd in hun diversiteit, gastvrijheid en zin voor verbinding.”

Waarom is een bezoek aan een ViaVia Joker Reiscafé een meerwaarde voor je reis?

Toon: “Een ViaVia bezoeken geeft je reis meteen meer diepgang en verbondenheid. Je vindt er niet alleen een warme, vertrouwde plek waar je je als Joker-klant meteen thuis voelt – alsof de Joker-familie ook in het buitenland een plek voor je vrijhoudt – maar ook een schat aan lokale kennis. De ViaVia’s zijn echte specialisten in hun eigen bestemming en delen met plezier hun beste, vaak verrassende tips. Bovendien kan je er deelnemen aan authentieke tours en workshops die je reis verdiepen. Zo volgde ik in ViaVia Buenos Aires een workshop over maté-thee. Een kleine activiteit, maar boordevol betekenis. Ik leerde er over lokale gebruiken die later tijdens mijn reis telkens terugkwamen. Die combinatie van gastvrijheid, kwaliteit en lokale verankering maakt ViaVia en Joker samen écht uniek.

Isabelle: “Via de samenwerking met de ViaVia’s maken we als Joker-reizigers ook een positieve impact op de lokale gemeenschap. ViaVia’s creëren niet alleen werk en ondersteunen lokale ondernemers, maar zetten ook sociale projecten op. In Honduras werkt ViaVia Copán bijvoorbeeld mee aan Nachos Para Todos, een initiatief dat leesboekjes schenkt aan kinderen in plattelandsdorpen, waar toegang tot degelijk lesmateriaal allesbehalve vanzelfsprekend is. Met zo’n eenvoudige maar doeltreffende actie geef je als reiziger iets waardevols terug. Zulke projecten hebben we in bijna alle ViaVia’s lopende, wat maakt dat we erg graag gezien zijn bij de lokale bevolking, en dat voel je als reiziger ook. ”

Hoe kijken jullie terug op de afgelopen 30 jaar?

Jan: “Als ik terugkijk op de voorbije 30 jaar, dan zie ik in de eerste plaats een verhaal van samen dingen doen, met veel plezier onderweg. ViaVia is gegroeid vanuit vriendschap, goesting en het geloof dat reizen mensen kan verbinden. We hebben met ontzettend veel mensen – collega’s, partners, reizigers – mooie momenten beleefd én mogelijk gemaakt. Daar ben ik trots op. Maar ook op wat we structureel opgebouwd hebben: een wereldwijd netwerk, van noord tot zuid, oost tot west. Als kleine Belgische kmo hebben we toch maar een intercontinentaal platform uit de grond gestampt dat niet alleen reizigers inspireert, maar ook lokaal echt impact maakt. Vandaag stellen we via de ViaVia’s buiten België meer dan 400 mensen tewerk. Dat is niet niets. Die sociale en economische impact is iets wat we niet uit het oog mogen verliezen.”

Toon: “Voorbeeld bij uitstek van die impact is dat we meerdere ViaVia’s hebben die momenteel volledig gerund worden door mensen uit de lokale bevolking. De Belgen die deze ViaVia’s ooit hebben opgericht zijn daar weg en niet meer betrokken bij het dagdagelijkse beleid. De huidige managers zijn daar vaak begonnen als personeel en zijn door de jaren heen doorgegroeid, en zijn nu soms zelfs de eigenaars. De band tussen deze ViaVia’s en Joker heeft hier niet onder geleden, in tegendeel. We werken nog steeds zeer intensief met hen samen.”

Kunnen we in de toekomst nog nieuwe ViaVia’s verwachten?

Jan: “Onze expansie heeft zich de voorbije jaren vooral toegespitst op extra ViaVia’s buiten Europa. Nu kijken we ook terug naar België. We hebben onszelf als doel gesteld om in de komende jaren richting 5 Belgische ViaVia’s te gaan, met nieuwe vestigingen in grote steden zoals Gent en Brussel.”

Isabelle: “We zitten ook in de laatste rechte lijn naar een nieuwe ViaVia in samenwerking met kunstenaar Koen Vanmechelen en ondernemer Angelo Bruno in Genk. Daar zal ViaVia de uitbating van het King’s Nest opnemen, een hotel met 9 kamers en aanpalend restaurant.”

Toon: “Maar we willen ook buiten België blijven groeien. Om met ViaVia’s op de juiste plekken het verschil te maken, stemmen we steeds meer af met Joker en Anders Reizen: wat zijn onze topbestemmingen, waar leeft er iets, hoe kunnen we ons netwerk en de impact ervan zo strategisch mogelijk uitbreiden? Zo hebben we een shortlist opgesteld van 8 bestemmingen waar we in de toekomst graag een ViaVia willen openen, al beperken we ons niet tot deze bestemmingen. ViaVia wil kansen creëren, bruggen bouwen, ondernemerschap stimuleren en dromen waarmaken, waar dan ook. Dus wie zich aangesproken voelt om ergens ter wereld een plek op te starten waar ontmoeting en positieve impact centraal staan: welkom!”

Het verhaal van deze pioniers blijft indrukwekkend. Tyas, manager van het restaurant in Jogjakarta: “We hebben alles meegemaakt: financiële crisissen, aardbevingen en vulkaanuitbarstingen, maar we vinden altijd een nieuwe weg. Al had niks ons voorbereid op de COVID-19 crisis. We waren onze voorbereidingen aan het maken voor 25 jaar ViaVia, maar de pandemie verpeste alles. Het verliezen van collega’s deed enorm veel zeer, waardoor ik ook bijna opgaf. Ik dwong mezelf om verder te groeien, aan te passen en om de verandering te omarmen. Zo blijf ik mijn grenzen verleggen en verrast ViaVia mij na 30 jaar nog steeds. Het is echt een eer om deel uit te maken van deze familie.”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

10 dagen Duitsland met de Deutsche Bahn

Afgelopen zomer wilde ik graag voor de eerste keer met mijn vriend op reis. Er was maar één probleem: ik had een zéér beperkt reisbudget. Dat klinkt voor de studenten onder jullie waarschijnlijk herkenbaar in de oren. De oplossing: een reis met het openbaar vervoer dicht bij huis. We besloten om een tiendaagse treinreis te maken door Duitsland, met een Deutschland-Ticket! Het enige wat op voorhand vastlag, was de Flixbus naar München. Daarna kon de reis nog letterlijk alle richtingen op gaan.

Tekst: Anne Roebben // Foto’s: Anne Roebben & Galee De Craene

Een Deutschland-Ticket

Sinds 1 januari 2025 kost een Deutschland-Ticket €58 per maand. Daarmee kan je gedurende 1 maand door heel Duitsland ongelimiteerd reizen met de regionale trein (dus geen IC), tram en bus.

Logo Deutschland-Ticket AppStore
Je kan je ticket op de website van Deutsche Bahn kopen.

Let op: Je abonnement wordt automatisch verlengd en je kan het ten laatste op de 10de van de maand annuleren. Wil je dus bv. op reis van 20 tot 30 juli? Dan koop je best je abonnement aan het begin van de maand én annuleer je het ook meteen. Zo loop je geen risico dat je per ongeluk dubbel betaalt.

Uitgaven aan overnachtingen: €0!

We vonden onze slaapplekken via de Couchsurfing-app. Via dat platform kan je mensen ontmoeten die hun huis gratis openstellen voor reizigers. Voor mij was het de eerste keer dat ik op die manier reisde en ik vond het best spannend om bij vreemden thuis te overnachten. Maar dat is elke keer supergoed meegevallen! Vaak ging het om mensen die hun dagelijkse routine wilde doorbreken of die zelf al vaak als gast hebben gecouchsurft en die dan op hun beurt hetzelfde willen terugdoen. We bekeken van dag tot dag wie ons contacteerde via de app en kozen aan de hand daarvan onze volgende bestemming. Uiteindelijk verbleven we op drie verschillende plaatsen: in Nürnberg, Saalfeld an der Saale en Hannover. We bleven gemiddeld 3 nachten op dezelfde plek en namen van daaruit de trein om uitstapjes te doen. Dat heeft ons veel tijd en energie bespaard!

De herinneringen: onbetaalbaar!

Ik kan geen favoriet moment van onze reis uitkiezen. We maakten zo veel toffe dingen mee, zowel in de steden als op het platteland. We hebben bijvoorbeeld een paar zalige wandelingen gemaakt in de Kernberge van Jena, tussen de wijnranken in Würzburg of in de Thüringer Schiefergebirge rondom Saalfeld. Ook de daguitstap naar Weimar heeft me enorm positief verrast. Het romantische stadje staat ondanks haar bescheiden oppervlakte bol van geschiedenis. Wist je dat deze plek op een bepaald moment het epicentrum van de Duitse politiek was? Een plonske doen in de Isar, in het centrum van München, was ook echt legendarisch. We konden heerlijk zonnen en ons verfrissen met zicht op de prachtige Lukaskirche: de grootste evangelische kerk van de stad.

We zijn ook op veel plekken geweest waar we amper of zelfs geen andere toeristen tegenkwamen. In Saalfeld bijvoorbeeld is de toeristische dienstverlening amper uitgebouwd. De gemeente ligt dan ook in Thüringen, één van de armste Bundesländer van Duitsland. Maar dat maakt de regio zeker niet minder interessant of minder mooi om te bezoeken. Het tofste aan deze reis was dat we na een dag in de gekende pittoreske dorpjes en charmante steden, ’s avonds terugkeerden naar de doorsnee woonwijken van onze hosts. Daardoor kreeg ik een nieuw en vooral realistischer beeld van Duitsland.

De Deutsche Bahn (DB)

“Das Schöne an der Deutschen Bahn ist ja – wenn du die Bahn um 14:30 verpasst, kannst du immer noch die von 13:30 Uhr nehmen.”

De Deutsche Bahn heeft geen al te beste reputatie. De treinmaatschappij zit al een tijdje in een crisis door een grote spoorweghervorming. Dat vertaalt zich regelmatig in geschrapte treinen, vertragingen en verhoogde ticketprijzen. Over het algemeen hebben wij daar weinig van gemerkt. De vertragingen waren zeer beperkt en er werd maar één keer een trein geschrapt. Tussen München en Nürnberg kregen we plots te horen dat onze trein niet meer verder kon door technische problemen. Even paniek, want het bleek de laatste regionale trein van de dag te zijn. Gelukkig kregen we, na wat onderhandeling in mijn beste Duits met de conducteur, toestemming om die afstand voor één keer met de IC-trein te overbruggen. Eind goed, al goed! Van ons krijgt de Deutsche Bahn dus een goed rapport: we namen wel meer dan 20 keer de trein en maar 1 rit verliep niet zoals gepland.

Reisroute

Dag 1 – 2: München

Na het centrum te verkennen, is de Englisher Garten de perfecte plek voor een picknick of om gewoon even tot rust te komen. Het park bestaat uit meerdere delen verspreid over de stad. We bezochten ook het Olympiapark: een enorm stadion met aangrenzend park dat werd gebouwd ter gelegenheid van de Olympische spelen in 1972. Wie het aandurft, en absoluut geen last heeft van hoogtevrees, kan een gegidste wandeling doen op het iconische dak. Tip voor wanneer je graag een concert wilt meepikken, maar er niet voor wilt betalen: naast het stadion ligt een berg waar je gratis van de muziek kunt meegenieten. Zoek je verkoeling op een warme zomerdag? In het midden van de stad kan je verschillende stenen strandjes vinden waar je kan zwemmen in de Isar, een zijrivier van de Donau. Zalig!

Dag 3: Nürnberg

De meesten kennen Nürnberg enkel door de strafprocessen na WOII, maar de stad heeft zo veel meer interessante geschiedenis om te ontdekken. Er staat bijvoorbeeld een hooggelegen kasteel uit de 11e eeuw, die Nürnberger Burg, van waaruit je een prachtig zicht hebt over de stad. Het is ook een echte kunststad: de bekende schilder & graveur Albrecht Dürer werd er geboren en over de hele stad vind je verwijzingen naar zijn werk en leven. Het Middeleeuwse stadcentrum werd voor een groot deel verwoest tijdens de oorlog, maar is met zorg volledig herbouwd waardoor de authenticiteit bewaard is gebleven.

Dag 4: Rothenburg ob der Tauber & Würzburg

Rothenburg ob der Tauber behoort elk jaar tot de meest bezochte plaatsen van Duitsland. In de zomer wordt het dagelijks overspoeld door een horde toeristen. Daarom is het aan te raden om er zo vroeg mogelijk op de dag naartoe te gaan. Zo geniet je op je gemak van de gezellige straatjes en kan je de indrukwekkende stadsmuur afwandelen zonder tegenliggers. De populariteit van het stadje is wel terecht, maar persoonlijk vond ik Würzburg een pak interessanter. Beide steden zijn trouwens perfect te combineren voor een daguitstap, want ze liggen met de trein maar op een uur afstand van elkaar verwijderd.

Op wandelafstand van het station ligt Residenz Würzburg: een enorm paleis met een prachtige tuin. Via het Ringpark, de oude brug en na een korte beklimming kom je aan bij mijn favoriete plek in de stad: Festung Marienberg. Het fort ligt op zo’n 100 meter hoogte tussen de wijngaarden. Via de Panoramaweg kun je een prachtige wandeling maken met uitzicht op de stad en de Main-rivier.

Dag 5 – 7: Saalfeld, Weimar & Jena

Verwacht van Saalfeld zeker geen bruisende stad. Het is wel een perfecte bestemming als je goedkoop de rust wilt opzoeken. Het heeft één toeristische trekpleister: de Saalfelder Feengrotten. Je kan er ook mooie wandelingen maken in de bossen en heuvels rondom. Vanuit Saalfeld kom je met de trein heel snel in Weimar en Jena.

Weimar heeft een klein en rustig stadscentrum, maar heeft een enorm uitgebreide geschiedenis. Er zijn dan ook tal van musea te vinden op een boogscheut van elkaar. Vooral het Bauhaus-museum en het Goethes Geburtshaus zijn echte aanraders! Jena op zich is voornamelijk een studentenstad en niet bijzonder interessant om te bezoeken. Maar rond de stad liggen de Kernberge, een prachtig wandelgebied dat bestaat uit een keten van kalkbergen.

Dag 8 – 10: Hannover

Het centrum van Hannover was niet zo speciaal, maar het impressionante ‘nieuwe’ stadhuis is zeker de moeite. Het Steinhuder Meer is ook een aanrader voor iedereen die van watersport houdt! Wie liever droog blijft, kan het meer volledig rond wandelen of fietsen (30 km). Hannover is bovendien heel praktisch gelegen. Van daaruit geraak je op minder dan een dag via Düsseldorf en Keulen vlot terug thuis in België!

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

“The feeling of feeling good, that’s home.”

Wat is “thuis” voor jou? Sustainable Storyteller Mikaela dook op Joker-jongerenreis het avontuur in en ging er tijdens een homestay in Indonesië op zoek naar de betekenis van “rumah”. Ze kwam terug met 17 minuten aan prachtig, ontdekkend, ontroerend, verbazend, af en toe onwennig, maar vooral verbindend beeldmateriaal: “Reizen draait niet alleen om wat je ziet, maar ook om wat je achterlaat.” Enorm warm aanbevolen voor op je watchlist dus: haar documentaire Rumah!

Tekst & interview: Mikaela Pimentel & Siska Wera // Foto’s: Mikaela Pimentel

Benieuwd naar de documentaire die ze maakte? Bekijk ‘m hier:

Een duurzame docu draaien in Indonesië, waarom zag je dat volledig zitten?

Mikaela: “Ik zie reizen niet als een checklist van plaatsen waar je bent geweest, maar als een verzameling van momenten die je veranderen. Ik wil die momenten vastleggen, zodat ze niet alleen voor mij blijven bestaan. Ik wil weten hoe een plek ruikt bij zonsopgang, welke geluiden je hoort als de stad nog slaapt, wat mensen écht denken als ze zeggen: Welkom in Indonesië, welkom in mijn huis. Ook hou ik ervan om te vertragen, om ergens te blijven hangen als een plek me iets te vertellen heeft. Dit project gaf me een hele mooie reden om langer te blijven zitten en te luisteren.”

Van wat je daar dan hoorde, wat verraste je het meest? En wat verraste je net niet?

Mikaela: “Ik wist al dat reizen niet alleen draait om wààr je bent, maar ook om hoé je er bent. Dit project bevestigde dat nog eens: je kunt een plek ‘zien’, of je kunt er echt zijn. Wat ik dan weer niet verwachtte, was hoe herkenbaar Indonesië zou voelen. Alsof ik in een omgeving was waar ik al eerder had moeten zijn. Misschien omdat de ritmes van het leven daar mij deden denken aan mijn thuisland Peru, of omdat gastvrijheid er niet draait om formaliteiten, maar om instinct. Mensen zorgen gewoon voor je, zonder daar iets voor terug te verwachten. Sommige culturen ademen gastvrijheid, terwijl anderen het hebben ingekaderd in regels en verwachtingen. Sommige mensen openen hun huis omdat het moet, en anderen omdat ze dat écht willen.”

Thuis, home, rumah … wat is dat voor jou?

Mikaela: “Zeker geen vaste plek, en meer dan muren en een dak. Thuiskomen betekent dus ook niet altijd dat je terugkeert naar waar je vandaan kwam. Iemand kan ook een thuis voor je zijn.”

Nu je terug “thuis” bent, hoe kijk je op je project terug?

Mikaela: “Als iets wat nog niet helemaal voorbij is. Sommige mensen eindigen hun reis eens terug thuis, maar deze reis leeft verder. In beelden en in gesprekken.”

Tip voor jonge filmmakers: we sturen elke zomer een Storyteller op pad! Schrijf je in op onze nieuwsbrief om de oproep zeker op tijd te zien.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Thuis in de Andes: logeren bij locals

Wat is een betere manier om je onder te dompelen in de lokale cultuur dan te verblijven bij mensen thuis? Bij Karavaan zien we reizen als een kans om écht verbinding te maken: met mensen, culturen en de natuur. Het gaat niet alleen om de bestemming, maar ook om de impact die we achterlaten. Door bij een gastgezin te verblijven, maak je je reis meteen duurzamer. Benieuwd naar het wat en waarom van een homestay? Lees dan vooral verder!

Tekst: Gwendolyn Van Damme // Foto’s: Gwendolyn & haar deelnemers

Ervaar de kracht van ontmoeting

Tijdens de Joker Avontuur-reis naar Peru staat een homestay vast in het programma. Als reisbegeleider verbleven mijn groep en ik in juli dus bij een lokale familie in de Colca-vallei. Als voorbereiding op een 2-daagse trekking door de Colca Canyon (2 keer zo diep als de Grand Canyon!), acclimatiseerden we bij een familie in Coporaque. Starten deden we met een blij ontvangst door de gastvrije eigenaren van casa vivencial Yuraq Qaqa: Marta, Jacintho en Majo de puppy.

Wat stond er dan op het programma in de namiddag? Nieuwsgierig volgden we Jacintho en Marta naar een veldje net buiten het kleine dorpje. Daar lag een stapel gedroogde maïs te wachten om gepeld te worden. Voor alles een eerste keer! Met een rookpluimende vulkaan op de achtergrond gingen we aan het werk, terwijl de zon stilletjesaan achter de heuvels verdween. Na de activiteit wandelden we naar een uitkijkpunt over de omliggende vallei. Daar waren nog terrassen te zien die door de Inca’s zovele jaren geleden waren aangelegd. De boeren uit de omgeving maken er dankbaar gebruik van.

’s Avonds werden we in de watten gelegd met een heerlijk 3-gangenmenu, bereid met lokale ingrediënten zoals quinoa. En nadat onze buikjes gevuld waren, sloten we de avond af met, jawel, een kampvuur! Als kers op de taart maakte ook een jonge alpaca haar entree. Het werd een prachtige avond.

Tijdens het hele verblijf stonden Jacintho en Marta open voor al onze vragen en deelden ze met enthousiasme verhalen over hun cultuur en gewoonten. Een verblijf bij een gastgezin biedt de unieke kans om je rol als toerist te overstijgen en om een cultuur diepgaander te beleven. Door te luisteren en te delen, ontdek je nieuwe perspectieven. Dat is de kracht van ontmoeting.

Laat je inspireren voor een duurzamer leven

Door te kiezen voor een homestay, investeer je rechtstreeks in de lokale economie. Het geld blijft in de gemeenschap en gaat niet naar grootschalige hotels met buitenlandse investeerders, die bovendien veel water en energie verbruiken en weinig aandacht hebben voor duurzaamheid.

Daarnaast verkleinen homestays je ecologische voetafdruk. De maaltijden zijn vaak bereid met seizoensgebonden, lokale producten en de gastgezinnen gebruiken hun eigen methodes om energie te besparen en afval te beperken.

Wat het echt bijzonder maakt, is dat je de uitdagingen van de lokale gemeenschappen van dichtbij ervaart. Door deel te nemen aan alledaagse activiteiten en naar hun verhalen te luisteren, krijg je een veel tastbaarder beeld van bijvoorbeeld de impact van klimaatverandering. Misschien is dat wel het duwtje in de rug dat je nodig hebt om ook in je eigen leven kleine duurzame veranderingen aan te brengen.

Til je homestay naar een hoger niveau

Met deze tips haal je nog meer uit je homestay:
  1. Leer een aantal woordjes in de lokale taal. Een paar woorden doen al wonderen: het toont je interesse in de lokale cultuur en schept een band. Onze groep leerde een basis Quechua, de inheemse taal van de Inca’s.
  2. Denk aan het milieu. Vermijd plastic afval, gebruik een herbruikbare drinkbus en wees bewust van je energie- en waterverbruik. Dit past bij het duurzame karakter van een homestay en een Joker-reis.
  3. Stel veel vragen en toon interesse. Luister met een open geest en oordeel niet. Wees niet bang om informatie te vragen als je iets ziet dat anders is dan dat je gewoon bent. Vaak interpreteren we heel snel, zonder te verifiëren of onze aannames wel kloppen.
  4. Ga op zoek naar de dingen die jullie gemeenschappelijk hebben. Kijk verder dan “wij versus zij”. Iedereen is diep vanbinnen namelijk op zoek naar verbinding, iedereen wil deel uitmaken van een groep. Dat maakt ons mens.

Duurzaam reizen begint bij jezelf. Overweeg dus eens om tijdens je volgende reis bij een gastgezin te verblijven. Je zal er geen spijt van hebben: je verrijkt je leven met nieuwe ervaringen en onvergetelijke ontmoetingen en je krijgt een duurzamer avontuur! Door bewuste keuzes te maken, dragen we samen bij aan een betere toekomst voor zowel de planeet als de mensen die er wonen.

Is jouw interesse geprikkeld en wil je meer weten over homestays? Check dan zeker ook de Karavaan-documentaire Rumah, die het verhaal over homestays in Indonesië vertelt. Bekijk hier de documentaire op YouTube. 👇

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!