Interview: Nicky Van Styvendaele // Foto’s: Fisnik (Niku) Muca
Niku: “Klopt. Het begon eigenlijk in 2001, met een summer school project van de Britse ngo Balkans Peace Park Project. Na jaren van conflict wouden zij Albanië, Kosovo en Montenegro dichter bij elkaar brengen, door milieubescherming en duurzaam toerisme. Zij maakten de eerste oversteek van Montenegro naar Albanië via de Valbona-pas.
Wat jaren later liet de GIZ (Duitse organisatie voor internationale samenwerking) zich inspireren door dat idee en ontwikkelde de officiële trail. Samen met een collega contacteerden ze me om deel uit te maken van het project. Zo heb ik dus sinds 2007 de eerste paden gemarkeerd van het Albanese deel van de trail! Ik ben toen ook opgeleid door de DAV (Duitse bergsportvereniging) tot officiële gids voor de route, die helemaal gemarkeerd is sinds 2011.”
Niku: “Ja, het was vanaf het begin een groot succes. Wanneer ik groepen gids, vertel ik ook hoe het toerisme in de regio is begonnen. Albanië stond eigenlijk bekend als een zomerbestemming, voor de strandvakanties. We hebben 400 kilometer kustlijn. Het toerisme veranderde de afgelopen 15 jaar dus enorm. De zomers zijn hier in de bergen nu heel druk!”
Niku: “Zeker en vast. En niet zo evident. De GIZ markeerde niet alleen de paden, maar ze ondersteunde ook de lokale bevolking bij het openen van de eerste guesthouses in de dorpen langs de route. Echt waar. Bedden kopen, badkamers verbeteren, trainingen geven over koken en gastvrijheid …
Vroeger bestond commerciële gastvrijheid in het noorden van Albanië niet. In hun cultuur was het onacceptabel om geld aan te nemen van een gast. We hebben in Theth een uitdrukking: “Het huis is van God en van de gast.” Een gast stond gelijk aan God: je deed er alles voor, maar vroeg nooit geld. De GIZ moest dus uitleggen hoe je hartelijkheid tot ‘business’ kan maken. En langzaamaan accepteerde de bevolking deze nieuwe kijk op gastvrijheid.”
Niku: “Zeker en vast. De huizen werden aangepast om mensen te ontvangen, de paden van de trail werden gemarkeerd en de toeristen begonnen binnen te stromen. In Theth ging het van 15 gezinnen in de winter van 2007 naar meer dan 100 gezinnen die er nu het hele jaar door blijven wonen. Er zijn inmiddels meer dan 2000 bedden in het dorp.
De Peaks of the Balkan zijn nu beroemd. Iedereen trekt door Theth. Twintig jaar geleden had ik nooit gedacht dat deze regio zo populair zou worden. Tegenwoordig krijgt Theth zo’n 1000 mensen per dag op bezoek, vooral in juli en augustus.”
Niku: “Als je in een bed wil slapen, wel. Wie wil kamperen, kan last minute overal wel nog een plekje krijgen, want elk guesthouse heeft wel een terrein met plek voor tenten. Trouwens, van kamperen gesproken, wildkamperen in de bergen is verboden.”
Niku: “Ze zijn er ondertussen aan gewend. De hele winter zitten ze helemaal alleen boven in de bergen en dan laden de inwoners hun batterijen op voor de zomer. Dan zijn ze wel blij met gezelschap.”
Niku: “De Peaks of the Balkan trail is een lus van 12 etappes, maar wij doen niet de volledige route. In de Joker-programma’s die ik gids, reizen we 10 dagen, waarvan we er 8 wandelen. We beklimmen enkele toppen en trekken van vallei naar vallei over bergpassen die boven de 1800 meter liggen. Tegelijkertijd is er voor de liefhebbers de mogelijkheid om extra toppen te beklimmen. Terwijl iemand op de pas uitrust, kunnen degenen met een betere conditie een extra top meepikken. Er is ook een korter programma, dus er is voor ieder wat wils.”
Niku: “De unieke vergezichten en de gastvrijheid van de lokale bevolking. Je trekt van vallei naar vallei, door 3 landen. Elke dag is er wel iets nieuws te zien, het landschap verandert voortdurend. ‘t Is als een crescendo: elke dag wordt het mooier. En dat zijn de indrukken van de reizigers zelf, niet die van mij. Ik ben natuurlijk niet objectief, ik hou van deze bergen! Dus ik word er heel gelukkig van als ik hetzelfde van andere mensen hoor. Als gids deel ik ook veel culturele informatie. De lokale cultuur is ontzettend interessant: de gebruiken die ze hebben en de manier waarop de mensen leefden tijdens en vóór het communisme.”
Niku: “Hmm, zelden. Alle grote zoogdieren zijn er wél, behalve marmotten, maar in groep maken we te veel lawaai, waardoor ze zich schuilhouden. Maar er zijn wel bruine beren, wolven, vossen, gemzen, herten en reeën. De Balkan-lynx, een bedreigde diersoort, is schuw en extra moeilijk te spotten. Als we toch eens een gems of een beer zien, dan is dat vooral met Albanese groepen in de lente en de herfst. We zien ook veel sporen van wilde zwijnen, die wroeten in de grond en vernielen de weiden.”
Niku: “Euhm, de winter. En de lente. En de herfst. Eigenlijk alle seizoenen. De bergen zijn het hele jaar door prachtig. In de lente is het er heerlijk rustig en de herfst is prachtig door alle kleuren. Da’s ook het seizoen waarin de bladeren veranderen in bloemen. De perzikbomen hebben dan waanzinnig mooie kleuren! Het is alsof je door een levend schilderij wandelt wanneer je door het bos loopt.
Hoewel ik ook in de hoofdstad Tirana woon, breng ik toch de helft van het jaar door in deze bergen. Ik werk er al meer dan 20 jaar, eigenlijk zijn het ondertussen mijn bergen.”
Niku: “Van alle ‘inkomende’ toeristen, dus niet de lokale bevolking, vind ik de Belgische gasten vooral zeer easy-going. Als ik de Albanese minister van Toerisme was, zou ik me focussen op Belgen en Nederlanders, omdat jullie zelf geen bergen hebben. Het is best lastig om Zwitserse, Oostenrijkse, Franse, of Italiaanse toeristen te imponeren met onze bergen.
Ik ben ook altijd onder de indruk van hoe sociaal Belgen zijn. Elke groep connecteert snel en goed, en dat vind ik bijzonder wanneer je elkaar van tevoren niet kent. Jullie hebben ook dat typische nationale ding om bordspellen mee te nemen, zoals Saboteur of Take 5. Dat vind ik echt geweldig! In de vrije tijd ’s avonds spelen we dan samen spelletjes en maken we plezier. Ja, dat sociale contact is toch wel uniek.”
Niku: “Even denken. Ja! Vorig jaar was er een man die problemen had met zijn beide knieën en hij deed de hele oversteek van Theth naar Valbona op slippers. Ik stond versteld. Ik had het eigenlijk niet toegestaan, maar hij luisterde niet. Op die manier kon hij beter op het terrein en zijn stappen letten. Ik ben de hele tijd bij hem gebleven en gelukkig is het goed afgelopen. Maar vermeld dit maar liever niet in het interview. Doe dit absoluut niet! Geen slippers!”
⛰️🥾 Met gids Niku mee op pad? Check deze Joker-groepsreizen:
Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2026. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan. 😎
