‘Bruxeller’ in het voorjaar, iets voor jou?

Je bent op reis in het buitenland en je vertelt dat je van België komt. “En waar bevindt zich die plek precies?”, is hierna in alle talen de meest gestelde vraag. Het antwoord wordt pas duidelijk wanneer je onze hoofdstad vermeldt.

Tekst & interview: Yvonne Gielen

Volgens mij is dit voor velen onder ons een herkenbaar tafereel, maar stel dat die gesprekspartner jou naar de grootste troeven van onze wereldstad vraagt en van plan is een uitstap naar het hart van Europa vast te leggen. Kan je deze globetrotter dan moeiteloos wegwijs maken en op stap sturen in onze immens boeiende en kleurrijke hoofdstad? Ken je alle plekjes in de verschillende wijken met naam en toenaam, historisch, cultureel … ? Of blijf je al ergens op de ring vanuit Zaventem ongemakkelijk steken in je verhaal en houdt Brussel nog tal van verrassingen voor je verborgen? Dan raden we je aan snel een dagje te reserveren bij één van onze gidsen ter plaatse!

We laten graag twee experts aan het woord met elk hun eigen insteek wat wandelingen betreft: Valérie De Ketelaere van Bazaar Trottoir, ook begeleidster bij Karavaan, en Annelies Mollet van Suivez-moi BXL, beiden overtuigd van het bijzondere karakter van onze hoofdstad.

Zelf wandelde ik al door hun websites, en ik moet bekennen: Brussel nodigt mij bruisend en ruisend uit voor een originele en bijzondere kennismaking. Jawel, Brussel is ook nu nog oh la la en olijk.

“C’était au temps où Bruxelles rêvait. C’était au temps du cinéma muet. C’était au temps où Bruxelles dansait. C’était au temps où Bruxelles bruxellait.” – (J. Brel)

Vanwaar komt je liefde voor deze stad? Wanneer is de vonk overgeslagen?

Valérie: Als kind ontdekte ik deze stad samen met mijn ouders: rondwandelen op de toen al multiculturele Zuidmarkt, proeven van een voor mij compleet onbekende keuken met exotische ingrediënten, verrassende geuren. Hier hoorde ik vreemde talen, zag ik mensen van andere religies, kon ik voor het eerst op ontdekking gaan. De wereld begon voor mij in Brussel, een walhalla aan eindeloze, nieuwe mogelijkheden. Alles kon je vinden in deze stad. In de Marollen waar je toen nog het Brussels hoorde, kochten we bijvoorbeeld onze Oosterse tapijten.

Later, rond mijn twintigste, droomde ik ervan naar het buitenland te verhuizen. Dat idee werd thuis niet echt goed onthaald, dus verhuisde ik eerst naar Brussel. Dit moest een tussenstop worden in afwachting van een volgende bestemming. Reizen volgden wel, maar Brussel bleef toch mijn topbestemming.

Annelies: Bij mij werd het zaadje eveneens als kind geplant. Telkens wanneer ik met mijn ouders naar Brussel kwam, werd ik overweldigd en voelde ik me meteen aangetrokken tot de grootstad. Ik probeer het mij nu zoveel jaren later nog voor te stellen: de majestueuze gebouwen, de lichtjes, de meertaligheid, de indrukwekkende parken en pleinen, de levendige drukte … Er hing een soort magie in de stad, die nog steeds bij mij wordt opgeroepen als ik het nummer ‘Brussels by night’ van Raymond van het Groenewoud hoor.

Toen ik vijf jaar geleden de overstap van Leuven naar Brussel maakte, voelde het als thuiskomen. Hoewel ik geboren ben op het platteland, ben ik meer een stadsmens. Zwerven door de straten, genieten van het authentieke, het verleden leren kennen …

Als gids leg je toch altijd een beetje jezelf, je persoonlijkheid in je werk. Wat wil je zo zelf graag aan bezoekers meegeven?

Annelies: Ik hoop bij de mensen die mee op pad gaan, een zaadje te planten voor een ontluikende liefde voor Brussel, zoals dat ook bij mij het geval was. Ik focus niet graag op één specifiek thema, maar ik breng de bezoekers in contact met de verschillende facetten van Brussel. Mijn bedoeling is hen goesting te geven om eens vaker naar Brussel op citytrip te komen. Is het niet jammer dat vele volwassenen zich enkel een aantal op hun netvlies gebrande beelden van de stad herinneren, vooral uit de tijd van hun schoolreizen?

Valérie: We leggen onze passie in de weegschaal en proberen inderdaad de goesting die we zelf voelen om de stad te beleven, over te brengen. Voor sommigen is Brussel niet de meest evidente stad, maar zolang je niet de leukste plekjes hebt ontdekt, geef je de stad best wel een kans.
En in Brussel leven we goed. Ook dat willen we graag meegeven: fantastische restaurants en cafeetjes, een dubbel cultuuraanbod (in het Nederlands én in het Frans, en overal onder- of ook boventiteld). Het is er eerder goedkoop om te leven vergeleken met vele andere hoofdsteden in de Europese Unie. Brussel mag dan een grootstad zijn, maar voor mij bestaat ze uit kleine dorpjes waar je de hele tijd je hand kan opsteken om hallo te zeggen. Brussel schenkt mij warme ontmoetingen en nog zoveel meer.

Hoe maak je uit de veelheid aan bezienswaardigheden een mooie keuze?

Valérie: Die keuze hoef je niet altijd te maken. Er is gewoon een overaanbod aan leuke mogelijkheden: bezienswaardigheden, tentoonstellingen, toneelvoorstellingen … En als je dat combineert met een leuke rondleiding, dan heb je al een fijne uitstap.
Alles ligt bijna aan je voeten en is makkelijk bereikbaar, zeker met de nieuwe mogelijkheden zoals de e-bikes. Heb ikzelf een uurtje vrij, dan loop ik graag in één of ander museum binnen. Een museumpas in Brussel is meer dan zijn geld waard. Ook deze mogelijkheden deel ik graag met mijn gasten.

De majestueuze gebouwen, de lichtjes, de meertaligheid, de indrukwekkende parken en pleinen, de levendige drukte … Er hing een soort magie in de stad.”

Annelies: Ik maak een keuze vanuit mijn eigen interesses: geschiedenis, cultuur, architectuur, leuke weetjes … Inspiratie krijg ik vooral door zelf op ontdekking te gaan, wandelend of fietsend. Voel ik me aangetrokken tot een bepaalde plek, dan laat de research hierover mij niet meer los en op die manier ontspint zich dan in mijn hoofd een wandelparcours. Ik probeer ook in de huid te kruipen van de bezoekers en stel me de vraag wat zij interessant zouden vinden. Heel bewust kies ik voor een gezonde mix van onderwerpen zodat er voor iedereen wel wat te beleven valt. Fotogenieke plekken en verborgen parels blijven wel een absolute must voor mij.

Klopt het dat wij, Belgen, vooringenomen zijn en niet altijd de juiste kijk op onze hoofdstad hebben? Merk je een verschil in hun visie voor en na een gegidste wandeling?

Valérie: Als we iets niet kennen, hebben we er toch gemakkelijk een oordeel over en dat is vaak heel conservatief. Veel Belgen staan ook niet open om de stad te leren kennen. Zo had ik iemand van 65 mee die nog nooit in Brussel was geweest, maar wel al wist te vertellen dat het hier toch heel gevaarlijk was. Na een wandeling zie je dat meestal anders. Velen komen zelfs snel terug en nodigen dan nog andere ‘sceptici’ uit. Heel fijn om te ervaren!
Vooroordelen gaan meestal over het vuil in de straten, parken of op pleinen, de gevaren van de grootstad, het grote aantal vreemdelingen … Ik ben ervan overtuigd dat ik door mijn wandelingen erin slaag die vooroordelen te temperen of zelfs weg te nemen.
Onlangs was er een vrouw in mijn groep die me vertelde dat ze nooit op bezoek was gegaan bij haar zoon, op kot in Molenbeek. Ze durfde dat gewoonweg niet. Ik heb met die groep een ommetje gemaakt door Molenbeek en nadien is diezelfde vrouw met tranen in haar ogen bij mij gekomen: te laat en met spijt in het hart zag ze in dat haar vooroordelen volledig onterecht waren.

Annelies: Een van de hoofdredenen waarom ik met Suivez-moi BXL begonnen ben, is juist komaf maken met de vooroordelen over Brussel. Het beeld dat veel Belgen van Brussel hebben is vaak gebaseerd op flarden uit de media of op bepaalde delen van de stad die ze al pendelend doorkruisen.
Vaak merk ik al na enkele minuten aan de reacties van de mensen dat hun visie aan het veranderen is. Dat wordt meestal ook nog eens bevestigd na afloop van de wandeling, wanneer ik vraag wat hen hiervan bijblijft. De rode draad in de antwoorden is altijd dat ze positief verrast zijn over de stad en dat ze eens vaker aan een citytrip naar Brussel zullen denken. Als er nadien een mail in je inbox zit van één van de aanwezigen om een nieuwe wandeling te boeken, denk ik: mission accomplished!

Ik zie dat jullie allebei vaak samenwerken met andere organisaties en gasten. Waarom?

Annelies: Tips van locals zijn vaak de beste manier om een stad echt te leren kennen. Daarom geef ik hen via mijn blog graag een platform om hun liefde voor Brussel te delen en hun eigen projecten in de kijker te zetten. Ik geloof sterk dat deze authenticiteit de juiste manier is om mensen enthousiast te maken voor Brussel. Omdat elke local zijn eigen insteek heeft, krijg je bovendien een fijne mix aan tips en is er voor ieder wat wils: leuke terrasjes, het Brusselse nachtleven, gastronomie, cultuur … Binnenkort komt er weer een leuke nieuwe samenwerking aan over kunstgalerijen.

“Brussel mag dan een grootstad zijn, maar voor mij bestaat ze uit kleine dorpjes waar je de hele tijd je hand kan opsteken om hallo te zeggen.”

Valérie: Ik werk samen met een aantal lokale bedrijven en organisaties en laat hen tijdens mijn wandeling aan het woord, juist om mijn publiek een andere dynamiek en visie te geven. Zo kom je binnen op plaatsen waar je anders niet zou komen. Vaak groeien hier mooie ontmoetingen uit. Onlangs ontmoette ik Filipijnen die uit ananasbladeren stoffen maakten. Ik heb hen meegenomen naar een textielwinkel waar ze producten in alternatieve stoffen aanbieden. Nu wilde het toeval dat ze tassen in hun materiaal hadden, maar nog nooit met iemand van de productie gesproken hadden. Het werd een verrassend en hartverwarmend moment.
Ook combineer ik mijn wandelingen graag met eten of drinken en zoek dan ook naar lokale partners. Met ons sukkel je niet in tourist traps of ga je ook geen pralines proeven. (lacht)

Wat is nu zelf één van je favoriete plekken of wijken in de stad?

Valérie: Voor mij is dat de buurt rond het kanaal, en dat mag je heel ruim nemen: de Vismarkt, Sint-Katelijne, Tour en Taxis, Molenbeek, de Heyvaertwijk. Op een halfuur wandelen loop je als het ware door verschillende landen en tegelijk door verschillende fases van stadsontwikkeling.

Annelies: Deze zomer ontdekte ik per toeval het Bethlehemplein in Sint-Gillis. Omringd door Griekse en andere mediterrane restaurants waande ik me meteen op vakantie ergens in Zuid-Europa. In de zomer ravotten de kinderen er tot ’s avonds laat in de fonteinen en hangt er een heerlijk onbezorgde sfeer. Dit alles inspireerde me voor mijn nieuwe themawandeling ‘Ticket naar de zon’.
Verder kijk ik ook al uit naar het moment waarop de voetgangerszone op de Anspachlaan nog indrukwekkender wordt: in de loop van dit jaar zouden de werken aan het Beursgebouw moeten afgerond zijn. Het wordt een heuse ontmoetingszone met een rooftop bar en een permanente tentoonstelling over de Belgische biercultuur. Hier kan je de sfeer opsnuiven uit ‘le temps où Bruxelles bruxellait’.

Heb je nog een afsluitende gouden tip voor iedere bezoeker?

Annelies: Kom eens een dagje naar Brussel zonder plannen en laat je leiden door je gevoel! Loop met andere woorden bewust verloren en spring voor de terugweg aan boord van de tram. Ik garandeer je dat Brussel je in vervoering zal brengen.

Valérie: Neem je tijd voor Brussel en ontdek naast de vele leuke wijken ook de horecazaken. Je zal hier merken hoe warm deze stad is. Weet je niet waarheen, contacteer ons dan even, we geven je graag heel wat tips mee. En stap eens op locals af. Wedden dat je heel wat leuke ontdekkingen zal doen?

Goesting gekregen om met een van deze twee Brusseleirs op stap te gaan? Surf naar www.suivezmoi.brussels of www.bazaartrottoir.be!

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2023 Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

Levensadvies op wereldreis

Ik zit op een overvol busje van Bogotá naar Villavicencio. We glijden door de Colombiaanse bergen. De chauffeur scheurt onverschrokken de bochten in, maar gelukkig waakt Maria over ons in de vorm van een beeldje op het dashboard. De paternoster aan de achteruitkijkspiegel wiegt vrolijk op het ritme van de auto die over het onregelmatige wegdek rijdt. Ik verleg mijn focus naar het prachtige lappendeken van bergen op de achtergrond, dat niemand lijkt op te merken behalve ik. De zon tovert een warme gloed op mijn huid, de wind komt uit het halfopen raam in mijn gezicht geblazen. Een man in een kar getrokken door twee ossen probeert de snelweg over te steken. Ik grijp naar mijn smartphone om een foto te maken van dit mooie tafereel. “Cuidado, no dar papaya,” waarschuwt de chauffeur mij. Één van de vele (levens)adviezen die ik heb geleerd op wereldreis. Een overzicht:

Tekst & foto’s: Emma Devriendt

#1 – No dar papaya (geen papaya geven)

Een uitdrukking die vaak gebruikt wordt in Colombia. “Papaya” is in dit geval een metafoor voor geld/kostbaarheden. Het is een waarschuwing om bijvoorbeeld geen smartphones te gebruiken op straat of in de publieke ruimte, en om voorzichtig te zijn met je kredietkaart en cash geld. Het is iets waar ik vaak aan moet denken, omdat het een duidelijk cultuurverschil is. En vooral de Colombianen zijn heel erg op hun hoede. Wanneer ik mijn handtas aan de rugleuning van mijn stoel hang, komt een lief vrouwtje mij vriendelijk waarschuwen dat ik dat beter niet doe. Wanneer ik telefoneer op de bus, zegt een man mij dat dieven vaak door het raam van de bus grijpen om dan snel met hun buit weg te lopen. Het is fijn om te merken dat de lokale bevolking voor elkaar (en voor toeristen) uitkijken. De criminaliteit is enorm gestegen sinds de laatste keer dat ik in Colombia was (5 jaar geleden). Verschillende Colombianen vertellen me dat dit te wijten is aan de immigratie van de Venezolanen (a tale as old as time), maar dat neem ik met een korreltje zout. Toch heb ik in hostels ook al verschillende verhalen gehoord van toeristen die bestolen werden. Deze raad neem ik dus zeker ter harte.

#2 – Luister naar je intuïtie

Deze heb ik voor mijn vertrek meegekregen van vrienden en familie. Als je alleen op zo’n groot avontuur vertrekt, moet je leren vertrouwen op jezelf en je instincten. Soms kom je in situaties terecht waarbij je in je onderbuik voelt dat er “iets niet klopt”. Dan is het tijd om actie te ondernemen. Zo was ik op een bepaald moment gestrand in Savannah (U.S.) door een bus die niet kwam opdagen en een trein die al vertrokken was. Ik begon na te denken over alternatieven en postte dus een bericht in één van de Facebookpagina’s waarop mensen die langeafstandsritten maken een plaatsje aanbieden, een soort carpooling. Of iemand die dag van Savannah naar Charleston reed? Ik kreeg enkele berichten van twee mannen en een vrouw. Ze waren alle drie onmiddellijk beschikbaar, en toen ik “toehapte” begon de vrouw heel opdringerig te worden. Alle alarmen in mijn hoofd gingen af, en ik heb hen alle drie geblokkeerd. Helaas ben ik die dag niet meer op mijn bestemming geraakt, maar ik voel dat ik de juiste keuze heb gemaakt. Soms moet je ook onbeleefd zijn tegen mensen (wat heel hard tegen mijn natuur ingaat) voor je eigen veiligheid. Als iemand je uitnodigt voor iets, of je iets aanbiedt, en het voelt niet goed, mag je ook gewoon nee zeggen. En als ze opdringerig worden, mag je zeker onbeleefd of grof zijn, of gewoon weglopen.

#3 – Better to lose your turn, than to lose your life

Deze mooie levenswijsheid bekokstoofde ik samen met een Amerikaanse familie waar ik even bij verbleef. We reden op een drukke Texaanse snelweg en Claudia, de moeder van het gezin, had moeite om in te voegen tussen de enorme vrachtwagens, waardoor ze de afslag miste. Het was even een spannend moment, maar we besloten dat het logischerwijs beter was om de afslag te missen, dan een ongeluk te veroorzaken. Hoewel dit advies in deze situatie heel letterlijk genomen kan worden, vind ik het ook in figuurlijke zin waardevol. Je kan erin lezen wat je wil, maar voor mij betekent het dat je soms eens iets moet opgeven, soms eens op de pauzeknop moet drukken, zodat je jezelf niet verliest in het grote plaatje. Ken je prioriteiten.

#4 – Ga / kom naar [bestemming]

In het backpackersbestaan kom je ongetwijfeld veel andere reizigers tegen. Die hebben allemaal veel ervaring met reizen. En ze hebben allemaal een eigen mening over bepaalde landen, steden en bestemmingen. Aan de ene kant is dit heel waardevol, want zo’n mensen helpen je reis te vormen. Aan de andere kant moet je vooral ook je eigen ding doen, doen waar je je goed bij voelt. Ik ben constant op zoek naar de balans tussen veel verschillende plekken willen zien en verkennen, en ook rust nemen en een specifieke plek gedetailleerder ontdekken. Kwaliteit versus kwaliteit, dat is de constante strijd (klinkt als een ander levensadvies?). Daarom ben ik altijd wantrouwig tegenover mensen die opscheppen over het aantal landen dat ze hebben bezocht. Gaat reizen enkel over kwantiteit? Ik denk het niet.

#5 – When a Mexican says it’s not spicy — it’s spicy.

Een belangrijk aspect bij het reizen voor mij is het eten. Ik hou ervan om nieuwe smaken en gerechten uit te proberen. In Mexico is het eten heel pikant, dus moet je altijd op je hoede zijn. Al snel leerde ik dat Mexicanen een andere standaard hebben van ‘pikant’. Uiteindelijk heb ik de lekkerste dingen gegeten, zonder mijn mond al te veel te verbranden: chile en nojada, mole poblano, memelas, tlayudas, enzovoort. Een goede raad voor de foodies onder ons: boek een trip naar Mexico!

#6 – Praat niet met vreemden

Dit advies vertellen we onze kinderen vanaf het moment dat ze begrijpen wat het betekent. En terecht. Maar in mijn geval is dit advies misplaatst, en zelfs grappig. Ik praat ongeveer elke dag met vreemden. Zo niet, zou ik niet veel sociaal contact hebben voor een volledig jaar. Dus in het geval dat je ook op solo-reis vertrekt, zou ik zeggen: spreek zeker wél met vreemden (maar wees misschien een beetje voorzichtig met dewelke).

#7 – Ga in de women-only wagon

In de Mexicaanse metro’s zijn er wagons uitsluitend voor vrouwen en kinderen onder 12 jaar. Wanneer ik aan de gids vraag waarom dat zo is, antwoordt ze iets zoals “ik moet er geen tekening bij maken hé.” Er lopen koude rillingen over mijn rug. Hoe vaak mensen je ook waarschuwen voor gevaren, op reis loop ik altijd rond met een (vals) gevoel van veiligheid. En sommige verhalen van locals of andere toeristen, of het feit dat er wagons voor vrouwen zijn, drukken je met je neus op de feiten. Opnieuw moet je hier een balans vinden tussen op je hoede zijn (op een gezonde manier), en niet te veel nadenken over alle gevaren die achter elk hoekje kunnen luren. Gezond verstand en intuïtie spelen in dit geval ook een belangrijke rol.

#8 – When someone asks if you’re ticklish, answer “I have diarrhea”

Een humoristische doch wijze raad van een Canadese brandweerman. Als je dat antwoord geeft, zal niemand je nog durven kietelen. Succes gegarandeerd!

“Advice, like youth, probably just wasted on the young.”

#9 – Geniet!

Klinkt een beetje als een belachelijk advies voor iemand die een jaar lang zal reizen. Hoe kan je er niét van genieten? Maar toch vind ik het waardevol. Soms ben je zo bezig met dingen boeken en bezoeken en vooruitplannen en socializen en bellen met het thuisfront … Dat je jezelf in dat alles verliest. Ik moet soms eens stilstaan en mezelf herinneren om te genieten. En wanneer je met een busje door de bergen rijdt tijdens zonsondergang, of wanneer je ’s avonds achteraan op een moto een berg opgaat voor een prachtig zicht over de stad, of wanneer je UNO speelt met nieuwe vrienden en ze beginnen te discussiëren over de regels, dan komt het plots hard binnen: ik heb zo veel geluk dat ik dit mag en kan doen. Ik ben zoveel core memories aan het maken die ik de rest van mijn leven zal meedragen. En die gedachte tovert altijd een glimlach op mijn gezicht.

Ondertussen zijn we aangekomen in Villavicencio, de stad waar ik vijf jaar geleden een jaar heb gewoond. Tijd om opnieuw nieuwe mensen te ontmoeten, en oude vrienden terug te zien. Mensen die ongetwijfeld vol waardevol levensadvies zitten. En wees maar gerust dat ik ze allemaal met me zal meedragen.”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2023. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

Emma schreef al eerder over haar wereldreis! Haar eerste artikel lees je hier.

• 
• 
• 
• 
• 

Eerste keer, goeie keer?

Dit is de allereerste keer! Of toch voor de vele reisbegeleiders die deze zomer le moment suprème meemaakten: hun eerste groepsreis. Hanne, Brecht en Lien werden al helemaal terug in 2019 geselecteerd en mochten na 3 lange Covid-jaren eindelijk de wijde wereld in trekken, terwijl Robbe en Yanni met dank aan een spoedcursus op pad konden naar hun geliefde bestemmingen. Spanning, stress, opluchting, enthousiasme en heel veel goesting? Allemaal aanwezig!

Tekst: Siska Wera Foto’s: de vermelde reisbegeleiders en hun deelnemers

Hanne Moermans mocht eindelijk vertrekken naar Sicilië en de Eolische eilanden

“Hoewel ik 3 jaar geleden met enorm veel enthousiasme aan de opleiding startte, moest ik mezelf het laatste jaar er toch continu aan blijven herinneren waarom ik dit eigenlijk deed … Maar toen ik wist dat ik eindelijk gegarandeerd mocht vertrekken, was de motivatie gelukkig 100 % terug!” Ondanks de uitgebreide opleiding die Hanne er ondertussen al op had zitten, bleef het best spannend om met haar eerste groep op pad te gaan: “Hoe zou iedereen zijn?”
Gelukkig pikte ze op de vertrekvergadering al meteen een goede vibe op en werd dit vermoeden verder bevestigd op reis: “Ik merkte al heel snel dat mijn groep sterk aan elkaar hing en iedereen veel respect had voor elkaar. Zo had er één deelneemster de eerste dagen enorm last van hoogtevrees bij de activiteiten op de Etna en bij canyoning, maar iedereen steunde haar en de hele groep besloot om de wandeling wat in te korten voor haar. Hoe zoveel verschillende individuen, die in het gewone leven nooit met elkaar zouden optrekken, toch zo’n goede, hechte groep kunnen vormen, dat is wat me het meest bijblijft van mijn eerste reis.”
Of dit ook emotionele momentjes opleverde? Zeker wel! “Één deelnemer las op de laatste avond een speech voor, waarin hij iedereen beschreef en ook over onze belevenissen op reis vertelde. Ik kreeg dan van de hele groep een uitgebreide bedanking en verschillende cadeautjes, maar het mooiste cadeau was voor mij vooral om te horen hoe hard ze genoten hadden van de reis en hoeveel ze hun grenzen verlegd hadden op toch wel een korte tijd.”
En dat de sfeer op deze Joker-reis dus écht wel goed zat, bewijzen ook de momenten erna: “Nog geen 3 dagen na terugkomst hadden we al onze eerste reünie op de Gentse feesten en ook de volgende is al gepland. Ik heb er dus misschien lang op moeten wachten, maar de reis was het helemaal waard: het was echt top!”

Lien Totté nam haar deelnemers op sleeptouw doorheen het indrukwekkende IJsland

“De trekking was voor mij het hoogtepunt van de reis: fysiek uitdagend, maar zo ontzettend mooi en leuk. Samen met mijn deelnemers stond ik soms te staren naar het uitzicht en vonden we allemaal geen woorden. Zo ontzagwekkend was die natuur.” Al even overdonderend was de aankomst op Westmann Islands, Vestmannaeyjar: “Daar bleek opeens net op dat moment het grootste festival van heel IJsland door te gaan! En IJslanders kunnen er wat van hoor, als ze na 2 jaar nog eens mogen losgaan. Op onze tweede avond daar konden we vanaf onze tentplaats de festivalgangers luid horen meezingen met IJslandse liederen, nadat ze een enorm groot vuur hadden aangestoken. Drie dagen mee genieten van die festivalgekte was een speciale kennismaking met de IJslandse cultuur die we niet snel gaan vergeten.

” ’t Is hard werken en je komt jezelf tegen, maar ik heb er echt van genoten.”

Een zalige eerste reis dus, die na 3 jaar eens écht kon doorgaan. “We noemden onszelf al lachend “het gedoemde jaar lichting 2019”, omdat het er maar niet van kwam. En nu in 2022 kon ik eindelijk samen met mijn medebegeleiders de wereld in en deelnemers op sleeptouw nemen. Iedereen zat vol enthousiasme, vragen, onzekerheden, gedrevenheid.” Ook Lien startte vol goesting en toch wat zenuwachtig aan haar reis: “Want ondanks een goede voorbereiding, weet je pas wat het is, als je er echt voor staat. Je moet zoeken naar een dynamiek, elkaar leren kennen en alles draaiende houden. Het is hard werken en je komt jezelf tegen, maar ik heb er echt van genoten.”
Naast veel regelen en inspelen op onverwachte wendingen is reizen begeleiden gelukkig ook keihard genieten: “Ik heb veel gelachen, kleine en grote geluksmomentjes gehad, een mooi land bezocht en met anderen kunnen delen in deze beleving. Ik ben met mijn gat in de boter gevallen met mijn groep en enorm dankbaar dat ik dit heb mogen doen!”

Brecht de Geyter genoot van 50 shades of green in Costa Rica

“Het grote geduld dat onze lichting 3 jaar lang moesten uitoefen, was echt geen evidentie. Zeker als je, zoals ik, wel wat ongeduldig bent. Costa Rica was dan ook een zeer beredeneerde zet. Door de goede aanpak van de pandemie bleven de landsgrenzen daar open en was ik bijna 100 % zeker van vertrek. Vanaf dat we op de luchthaven stonden, nam enthousiasme het over van de spanning. Ein-de-lijk, ik heb hier zo freaking lang op zitten wachten!”
Naast een quasi gegarandeerd vertrek, speelden ook de fauna en flora een grote rol in Brecht zijn reuskeuze. Een land dat een spectaculaire 5 % van de totale biodiversiteit bevat, is natuurlijk heaven on earth voor een leerkracht biologie.

“Natuurlijk was ik zenuwachtig , maar ik had vooral enorm veel zin in de sprong in het onbekende.”

Samen met zijn deelnemers, was het genieten van de natuur in al zijn facetten en weersomstandigheden: “Voor het slapengaan word je nog getrakteerd door een plonsbui en donderslag, en de volgende ochtend sta op je met tientallen vogelgeluiden. De mythische Quetzal-vogel hebben we niet gespot, maar we zagen wel apen, tapirs, toekans, ara’s, miereneters, walvissen, dolfijnen, neushoornkevers … De lijst is oneindig, net als onze verwondering voor de adembenemende natuur.

“Vanaf dat we op de luchthaven stonden , nam enthousiasme het over van de spanning. Ein-de-lijk ,
ik heb hier zo freaking lang op zitten wachten!”

Tijdens wandelingen in regen- en nevelwouden, of met een vulkaan op de achtergrond, waanden we ons op een filmset van Jurassic Park.”
Gelukkig dat Brecht dan ook toevallig een bende filmsterren mee had: “Het Indiana Jones-gehalte van mijn deelnemers was zodanig hoog dat ik het programma telkens moest aanvullen, zo avontuurlijk en actief waren ze. Van rappelafdalingen langs watervallen, tot rafttochten waarbij we de hoogste moeilijkheidscategorie hebben getrotseerd, ze wouden altijd meer en waren altijd enthousiast. Ik ben dus met mijn gat in de boter gevallen met deze bijzonder aangename groep. De sfeer zat er goed in, met vaak gezellige, (te) late (karaoke-)avonden.”
Een wel heel memorabele avond was die met de eierlegging tijdens de Sea Turtle Tour, volgens Brecht hét National Geographic-moment van de reis: “In groepen van 10 word je met een park ranger naar een zone op strand gebracht. Het is pikdonker, camera’s zijn verboden en pure stilte wordt geëist. En dan wordt plots ei na ei gelegd. Naast een hemel gevuld met sterren, inclusief melkwegstelsel, baant er tijdens het broeden van de ene zeeschildpad een tweede zich een weg naar het strand. Een magisch moment!”.
Dat deze reisbegeleider zo van zijn eerste reis heeft kunnen genieten, dankt ‘ie aan zijn voorbereiding, die volgens hem misschien zelfs meer dan het halve werk is. “Dankzij mijn grondige voorbereidingen thuis, kon ik ter plekke veel dingen loslaten, vaker bij de deelnemers zijn en de hele beleving volledig in mij opnemen. Mijn eerste groepsreis was een schot in de roos en ik kan al niet wachten om mezelf opnieuw uit te dagen op een volgende. Bring it on!”

Robbe Stassen greep de kans om terug naar Guatemala & Honduras te trekken

“Ik kon mijn geluk niet op toen ik zag dat deze reis nog een reisbegeleider zocht. Ik leerde Guatemala en Honduras jaren geleden kennen, toen ik met vrienden door Centraal-Amerika reisde. De indiaanse dorpen, de kleuren, de geuren, het optimisme en de vriendelijkheid van de Guatamalteken – geweldig! Die reiservaring wou ik graag delen en geïnspireerd door enkele vrienden heb ik me aangemeld bij Karavaan, waarna ik onmiddellijk aan de slag mocht.”
Robbe had exact 2 maanden om zijn reis voor te bereiden: “Die tijdsdruk bracht mijn stressniveau wat omhoog, maar ik vond het geweldig om deze reis concreet te maken.” Workshops op het Karavaan-kantoor, hulp van zijn bestemmingsverantwoordelijke, eerdere verslagen en een behulpzame uitbater van de lokale ViaVia stoomden deze last minute reisbegeleider verder helemaal klaar voor vertrek: “Natuurlijk was ik zenuwachtig, maar ik had vooral enorm veel zin in de sprong in het onbekende.”
Hoe die sprong uiteindelijk afliep? “Het was in één woord geweldig. De toppen van eeuwenoude Maya-ruïnes die boven het woud uitsteken, de stromende lava van vulkaan Fuego die rood oplicht in de nacht, zwemmen in het turquoise water van Semuc Champey … allemaal onvergetelijk. Zeker ook kleine dingen, zoals een babbel met de gids of genieten van een prachtig uitzicht met een frisse Gallo in de hand, maken een reis voor mij zo groots. En natuurlijk was ook mijn groep een hoogtepunt. Die overtrof mijn meest positieve verwachtingen.”
Dat reisbegeleider zijn al eens vermoeiend wordt als je drie weken onderweg bent, werd ruim goedgemaakt door een flexibele groep die goed samenhing, ten volle genoot van op reis te zijn en elkaar aanmoedigde waar nodig: “Als allerlaatste activiteit beklommen we een uitdagende vulkaan, de Acatenango. In een eerder verslag had ik erover gelezen: ‘Afzien is tijdelijk, opgeven voor altijd.’ Tijdens de zware beklimming hebben we hier moed uit geput, en uiteindelijk zijn we allemaal op de top geraakt. Onze pijnlijke benen en trillende knieën waren bij het spectaculaire uitzicht meteen vergeten. Een ideale afsluiter!”

Yanni Verlinden dankt een Facebook-post voor zijn reis naar Zuid-Korea

“Afgelopen mei zag ik toevallig online dat Joker & Karavaan last minute een reisbegeleider zochten voor de Zuid-Korea Go-26, een reis die al een dikke maand later zou vertrekken. Ik voldeed aan de voorwaarden, had al een tijdje het idee om reisbegeleider te worden et voilà: enkele gesprekken later was het in kannen en kruiken. Mijn zomer ging plots van geen concrete plannen, naar 3 volle weken op reis!”
Met een mengeling van gespannen anticipatie, vlinders om aan dit avontuur te starten en een beetje schrik voor het onbekende bereidde Yanni in sneltempo zijn reis voor. Een spoedcursus tot reisbegeleider stoomde hem verder volledig klaar: “Tijdens de intensieve spoedopleiding zag ik pas wat er allemaal komt kijken bij het begeleiden van een reis: praktische zaken, budgetten beheren, verplaatsingen regelen, groepsdynamica en allerhande doemscenario’s uitwerken. Gelukkig heb ik dat laatste deel van de opleiding niet nodig gehad in de praktijk. Het was een prachtreis!”
Dat dankt deze nieuwe reisbegeleider aan het mooie land, geluk met het weer, de sympathieke lokale bevolking en vooral een toffe bende enthousiaste deelnemers, die verbazend snel als groep aan elkaar hingen: “Na een paar dagen was het alsof we elkaar al jaren kenden! En hoewel alle deelnemers volwassen zijn, voelde ik me ook enorm beschermend over hen. Het waren als het ware mijn kindjes. Bij deze dus mijn welgemeende excuses aan mijn ma, voor de volgende keer dat ik met mijn ogen rol als ze zich zorgen maakt wanneer ik alleen op reis ben.”
Hoe Yanni nu terugkijkt op zijn eerste reis? “Met een enorm gevoel van voldoening. Het was alles wat ik verwachtte en zo veel meer! De hele reis was een onvergetelijke ervaring en als het aan mij ligt, zeker niet mijn laatste als reisbegeleider.”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2022. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

Avontuurlijke vrouwen achterna

Geen deelnemer kijkt tijdens een vertrekvergadering nog vreemd op wanneer ‘ie aanschuift aan een tafel waar een reisbegeleidster het woord neemt. Zelf schoof ik jaren geleden aan diezelfde tafel als begeleidster aan in enkel mannelijk gezelschap: in mijn kielzog acht mannen naar – oh ironie van het lot – Iran. Het kan, het mag, het wordt algemeen aanvaard, maar er waren ooit andere tijden waarin de vrouw enkel een braaf, hulpeloos wezentje bleef. Ze kon bij voorkeur onder de vleugels van een dominante man het leven enige zin geven. Meer moest het niet zijn. Toch slaagden sommige dappere dames er glansrijk in hun vleugels uit te slaan. Zij leverden zelfs baanbrekend werk voor het avontuur dat ook wij, vrouwen op reis, niet uit de weg gaan. Herkennen we ons in deze pioniers?

Tekst: Yvonne Gielen Interfoto’s: Maison Alexandra David-Néel, Yvonne Gielen

Onlangs trok een pas verschenen boek mijn aandacht: De trein naar Tibet van de Poolse schrijfster Maja Wolny. Zij reist in het spoor van ontdekkingsreizigster Alexandra David-Néel (1868 – 1969) met de Trans-Siberische, Trans-Mongoolse en Tibetaanse spoorlijn naar het dak van de wereld. Het feit dat Alexandra Belgische roots had, deed me even de wenkbrauwen fronsen. De veel besproken reisavonturen van Stanley, Livingstone, de perikelen van de Vlaamse Adrien de Gerlache en van andere mannelijke ontdekkingsreizigers zijn mij redelijk goed bekend, maar waagden ook vrouwen zich aan het onbekende en grensverleggende? Wie zijn die straffe madammen?

In mijn boekenkast vond ik een oude, inmiddels vergeelde Rainbow Pocket getiteld Vrouwen op ontdekkingsreis, eind jaren ‘80 geschreven door een Duitse historicus, Wolf Kielich. Hij beschrijft het leven van zeven avontuurlijke vrouwen die in de 19de eeuw alle burgerlijke en morele conventies aan hun laars lapten en de wijde, onbekende wereld introkken. Ook aan Alexandra David – Néel wijdt hij een hoofdstuk met als titel ‘Verboden bedevaart’.

Deze zeven vrouwen reisden op een andere manier dan de meeste van hun mannelijke collega’s, naast missionarissen meestal ontdekkingsreizigers in dienst van koloniale mogendheden of grote wetenschappelijke instellingen. Voor mannen was er geen gebrek aan financiële steun en nog minder aan het nodige vertrouwen in hun haast ‘heilige’ onderneming. Voor dames lag dat anders. Je moest al een verfijnde opvoeding hebben genoten, een vreemde taal spreken, uit een rijk milieu komen of een flinke erfenis in je bezit hebben. Vooral was je een tikkeltje eigenwijs, ongewoon excentriek en dapper: zo ging de Britse Lady Hester Stanhope (1776 – 1893) tijdens een archeologische expeditie in Palmyra niet naar de resten van de stad op zoek, maar naar de eeuwige roem en glorie van koningin Zenobia die de stad welvaart had bezorgd. Droomde zij ervan een tweede Zenobia te worden?

Haar landgenote Mary Kingsley (1862 – 1900) ging op expeditie in West-Afrika en zocht contact met nog onbekende West-Afrikaanse stammen. In haar reisverslagen spaarde ze haar kritiek op de Britse koloniale politiek niet. Je moet het maar durven. Het zou haar duur komen te staan.

“Elke vrouw had haar eigen – uiteraard zeer koppig – karakter, maar allen verlangden ze om de wereld en de ander te ontdekken.”

Meestal reisden vrouwen in klein gezelschap, soms zelfs alleen. In tegenstelling tot mannen, die mochten rekenen op honderden dragers en een gewapende escorte. De vrouwelijke avonturiers waren minder beschermd, maar hoe contradictorisch ook, werden daardoor juist vlugger door de lokale bevolking gewaardeerd en minder gevreesd of gewantrouwd. Zo schrok Stanley, een van de allergrootste ontdekkingsreizigers ooit, er niet voor terug inboorlingen te doden, iets wat van geen enkele vrouw gezegd mag worden. Vaak vonden ze in hun wederzijdse positieve contacten een ‘roeping’, een levensvervulling: ze wilden er de plaatselijke gemeenschap helpen. Al liep het ook al eens fataal af voor deze dames: de Nederlandse ontdekkingsreizigster Alexandrine Tinne (1835 – 1869) werd op haar reis door de Sahara door Toearegs aangevallen en vermoord. Ze stierf op 33-jarige leeftijd.

Veroveringszucht was hen vreemd: ze gingen op reis uit verlangen naar vrijheid en onafhankelijkheid. Ze dachten evenmin aan persoonlijk gewin. Wanneer de Ierse Daisy Bates (1863 – 1951) in Australië een rijke goudader ontdekte, wilde ze het niemand verklappen, uit vrees dat het leefmilieu er verder verstoord zou worden. Een eerste milieuactiviste!

Hun reisverslagen, brieven, dagboeken … getuigen misschien in stilte van het feit dat ze zich in hun tijd toch nog enigszins ‘nuttig’ wilden maken, iets konden betekenen in een door mannen gedomineerde wereld. Tot vandaag is het werk van de Britse biologe en botanisch kunstenares Marianne North (1830 – 1890) nog van blijvende betekenis. Je kan het resultaat van haar buitenlandse reizen, haar schrijfwerk en de planten die ze ontdekte, in de aan haar gewijde galerij in de Royal Botanic Gardens in Kew (Londen) bewonderen. Het is haast onvoorstelbaar welke wegen de vrouwen doorkruisten op hun expedities. Bizar genoeg trokken ze door de onbekende gebieden en tropische oerwouden in rokken tot op hun enkels, in hooggesloten blouses, een hoedje op hun hoofd en bijna altijd vast in hun korset geregen. Aan een loszittende broek werd niet gedacht.

Dat er over deze ‘manwijven’ geroddeld werd in de salons van Europa bleef niet uit, zeker omdat ze zich in onbegrijpelijke omstandigheden bevonden: expedities werden te zwaar beschouwd voor het vrouwelijk gestel. Militairen en ambtenaren hielden hen bij grensovergangen tegen en vergunningen werden geweigerd. Deze ‘vrijbuitsters’ moesten al eens hun tent of hut met mannen delen. Pure schande! Een uitnodiging voor een lezing bleef dan ook een uitzondering. De Oostenrijkse Ida Pfeiffer (1797 – 1858) kreeg ondanks haar veelzijdige kennis als vrouw helaas geen toegang tot de Royal Geographical Academy in London.

Elke vrouw werd gedreven door een bijzondere motivatie, elke vrouw had haar eigen (uiteraard zeer koppig) karakter, maar ze werden allen geprikkeld door het verlangen de andere wereld en de ander te ontdekken. Het mooiste, besluit Kielich, is dat ze vooral zichzelf ontdekten. Ook dit alles lijkt me nog steeds herkenbaar in onze reiswereld waarin wij grenzen verleggen en soms ongewild op onze eigen grenzen stoten.

Uitgelezen

Ik heb na lange tijd weer genoten van de verhalen die Kielich uitvoerig bracht, maar van een totaal andere orde is De trein naar Tibet, een must voor elke reiziger vanwege de vele realistische en eigentijdse reisimpressies, herkenbare en eerlijke bedenkingen over allerlei aspecten van onze manier van reizen.
Door een gelukkig toeval raakte schrijfster Maja Wolny geboeid door het leven van de Frans-Belgische ontdekkingsreizigster Alexandra David–Néel, de eerste Europese vrouw die Tibet bereikte, in 1924. Een blik op de uitgebreide bibliografie bewijst dat de schrijfster niet over een nacht ijs ging, maar met de nodige diepgang uit een indrukwekkende bron van kennis kon putten vooraleer zij met haar kleine rugzak deze grote tocht aanvatte. Aantekeningen en een foto van Alexandra mogen mee op reis.

Moeiteloos wisselt Wolny haar eigen reisverslag, bijzondere ontmoetingen en verrassende wendingen af met het schitterende verhaal van Alexandra. Deze feministe liet zich op haar avontuur begin 20ste eeuw begeleiden door een jonge monnik Aphur Yongden, die ze als haar zoon beschouwde en uiteindelijk ook adopteerde. In haar bagage zat zowel een kompas als een uit Europa meegesmokkeld pistool. Naast de loop verborg ze een rolletje bankbiljetten, genoeg om de hebzucht van eventuele ontvoerders te stillen. Haar talent als voormalige operazangeres wist ze maar al te vaak te gebruiken om mensen zonder of met haar zang om de tuin te leiden. Maja Wolny maakt ons duidelijk hoezeer de wereld van Alexandra veranderd is, spaart de kritiek op het door China bezette Tibet niet, geeft inzicht hoe het zover is kunnen komen en laat ons meereizen in haar hoofd én leden: zo krijgt ze last van hoogteziekte en het samenhangende zuurstoftekort, ervaart ze moeilijkheden bij gebrek aan hygiëne, voelt ze heimwee … Ze blijft ons echter prachtige verhalen bieden over de verschillende plekken die ze bezoekt, verhalen over nog bestaande tradities en rituelen uit de mond van Tibetaanse gidsen.

Tot het einde ga je op reis in het spoor van Alexandra: Wolny brengt ons na haar reis naar Tibet naar Alexandra’s Tibetaanse villa in Digne-les-Bains in de Provence, waar de ontdekkingsreizigster gestorven is, op net geen 101-jarige leeftijd. In het laatste hoofdstuk keert de schrijfster nogmaals terug naar Azië, naar de Ganges in Varanasi, waar Alexandra’s assen samen met die van haar adoptiezoon Yongden uitgestrooid werden en waar Alexandra nu voor altijd deel werd ‘van de heilige rivier, waar alles eindigt en begint’.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2022. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

Blind gereisd: Over Mexicaanse speciallekes

De zin die bestemmingsverantwoordelijke Tine het liefst uitspreekt bij vertrekvergaderingen voor Mexico: ‘Mannekes, mag ik een specialleke voorstellen?’ Wat die zin dan zoal oplevert, lees je hier!

In een vorig leven was ik een ontdekkingsreiziger. Dat kan bijna niet anders, want waar ik maar kan, wijk ik af van de platgetreden paden. Mijn eerste reis naar Mexico dateert al van drie decennia geleden. Ook al heb ik intussen zowat elke ‘highlight’ afgevinkt, kom ik voor de alternatieve plekken nog altijd tijd te kort. Toch is, telkens als ik een onbekend stukje Mexico kan veroveren mijn trip geslaagd. Hoe beter ik het land ken, hoe liever ik er verloren loop. En ik neem maar wat graag een groep deelnemers, en lezers, in mijn kielzog mee.

Tekst: Tine Draeck // Foto’s: Tine Draeck en Dirk Seynhaeve

Een tinteling tot in de toppen van mijn tenen, dat is mijn maatstaf om een ontdekking tijdens de research in de komende reis op te nemen. Stiekem verkneukel ik me dan al op het moment dat ik op de vertrekvergadering de gevleugelde woorden kan spreken: ‘Mannekes, mag ik jullie een specialleke voorstellen?’ Gevolgd door ‘We gaan ergens waar nog nooit een Joker-groep is geweest’ en het is gegarandeerd bingo.
Voor dit artikel dook ik in mijn verhalen over vorige reizen. Nu ik ze nalees, denk ik wel eens: er moet een patroonheilige van reisbegeleiders bestaan. Toch kan ik iedereen geruststellen, mijn alternatieve capriolen zijn uiteindelijk allemaal goed afgelopen. Oordeel zelf bij de verhalen …

Lucha libre in Mexico city

Tip: Do as the locals do

Ik moet heimelijk lachen als ik hoor hoe mijn deelnemers zich luidop afvragen of er straks bloed zal vloeien. Wanneer ze mij als enige ervaringsdeskundige om meer uitleg vragen, zwijg ik. Deels om de spanning erin te houden en deels omdat de lucha libre gewoon niet uit te leggen valt.
Het derde gevecht begint. Er duiken een dwerg, een aap en een strijder in een babyroze pak op. Boegeroep! Gefluit! Daar vliegt de roze al uit de ring. Met zijn armen in de lucht landt hij enkele rijen vóór ons onzacht bovenop twee oude mannen. Zijn medestrijders moeten hem komen bevrijden uit de warboel van armen en benen.
(…)
Uitdagend gaan de luchadores in de touwen hangen. We gaan er helemaal in op en staan nu ook recht om de longen uit ons lijf te schreeuwen voor onze favoriet. Volgende kamp. Oh nee, zie ik daar blauwe tepels!? Assorti met het tenuetje? Ik kijk vertwijfeld naar Aline, een van de deelnemers, die haar handen vol afgrijzen voor haar gezicht heeft geslagen. Ze vangt mijn blik op en gezamenlijk krijgen we de slappe lach.

Mission Impossible in Baja California

Tip: Durf een uitdaging aan

Het werd me al snel duidelijk dat ik voor het ‘andere’ Mexico tegen de stroom in moest trekken. Niet vanaf de hoofdstad zuidwaarts richting de Caraïbische Zee, maar opwaarts naar het noorden richting Rio Grande. Dat mondde uit in vele reizen naar Noord-Mexico.

“Hét hoogtepunt van deze reis: de tocht naar Misión Santa Maria, een van Mexico’s minst bezochte bestemmingen met als bijnaam ‘mission impossible’, een sinds de jaren 1800 verlaten missiepost, 25 km in de bloedhete woestijn.
Adembenemend mooi ligt de oase voor ons: heldergroen water en daarachter een klein strand met palmbomen. Het paradijs! Er is slechts 1 probleem: je kan er niet in. De woestijnoase ligt in een canyon en er is enkel een smalle doorgang tussen de rotsen. Wie van canyoning houdt, kan daar afdalen en dan springen, maar er is geen weg terug. En Hans, hij sprong …
(…)
De veiligste weg terug is de weg die Hans gekomen is, langs het water. We maken van kleren en een tak een geïmproviseerd touw en met vereende krachten trekken we hem uit het water.

‘Verjaardagsfeest’ in Misol-Ha

Tip: Klassieke activiteit, ter plaatse blijven slapen

Van een typisch uitstapje naar een waterval maakte ik een experiment met overnachting en zelf koken. In vroegere tijden, zonder e-mail, gsm … was het soms echt ‘blind reizen’. Logies kon ik niet vooraf reserveren en evenmin wist ik of er een restaurant was.

‘Cabañas? Allemaal bezet, señorita.’ Ons minibusje is al vertrokken en al onze boodschappen staat op de stoep uitgestald. ‘Kunnen we echt nergens koken?’ Nee, schudt de receptioniste. ‘De keuken van het restaurant misschien?’ Nee, schudt de receptioniste. Of ergens anders?’ hou ik aan. Nee, schudt de receptioniste.
(…)
Ik zucht diep en besef dat ik mijn trukendoos zal moeten bovenhalen. Met enig gevoel voor drama vertel ik dat we speciaal naar deze mooie plek zijn gekomen om voor een jarige in de groep een heuse feestmaaltijd te bereiden, dus een keuken hebben we écht nodig. De receptioniste aarzelt en haalt de manager erbij. Ik doe het hele verhaal nog eens over en, zo besluit ik dramatisch, nu kunnen we vanavond geen fiesta vieren. En een fiesta, weet ik, is heilig voor een Mexicaan. ‘Tja’, zegt de manager, ‘maar er is echt geen keuken.’ ‘Iets om op te koken?’ dring ik aan. ‘Dat is er wel,’ zegt hij, ‘maar het stelt echt niks voor.’
De receptioniste leidt me naar een donkere schuur met een gasvuurtje en twee kookplaten.Die avond genieten we van een heerlijke maaltijd en klinken op de niet-aanwezige jarige.

Fietstocht naar Monte Albán

Tip: Klassieke activiteit, ander transport

‘Kunnen we niet met de fiets gaan?’ opper ik. ‘Waarom zou je in de hitte helemaal bergop naar Monte Albán fietsen terwijl ik jullie er snel en ‘con clima’ (met airco) naartoe kan brengen,’ vraagt Arnel, de hoteleigenaar, verbijsterd.
(…)
Arnel had gelijk, de rit naar Monte Albán was geen lachertje en enkel haalbaar voor geoefende fietsers. Maar uiteindelijk raakt iedereen boven, geniet mijn groep met de fiets veel meer van het landschap onderweg en na het bezoek aan de site wacht een spectaculaire afdaling. Onderweg stoppen we voor een heerlijke lunch met ´pollo con mole´, de beroemde kip in chocoladesaus.

Locals hebben gouden tips

Tip: Trek eens naar een onbekende plek

‘Warmwaterbron’ is een magisch woord. Bij mijn voorstel om Hierve el Agua in het programma in te lassen, reageert de voltallige groep enthousiast. Zelf ben ik toch wat onzeker over deze voor mij onbekende plek. Ach wat, stel ik mezelf gerust, ik heb van een local een Gouden Tip gekregen.
De bus rijdt kronkelend de imposante Sierra Madre del Sur in, langs een smal zandpad waar gapende afgronden ons onheilspellend beloeren. Gaandeweg raakt de bus leger en leger, zelfs de kippen bereiken hun bestemming. Wij gaan als enigen door tot het eindpunt: Hierve el Agua.
Nieuwsgierig steekt Peter, een van de deelnemers, zijn ontblote teen in het water en trekt hem onmiddellijk terug. ‘Koud,’ huivert hij en kijkt me niet-begrijpend aan. Een warmwaterbron hoort toch warm te zijn? Ik sta mooi voor joker. Ook na al die jaren laat ik me nog vangen aan die typisch Mexicaanse logica. Het is niet omdat de bronnen ‘Hierve el Agua’ – Het Water Kookt – heten, dat het water ook warm is.
(…)
Nog 1 keer kijk ik achterom terwijl de bus langzaam de weg opdraait. Iedereen van onze groep vertrekt met spijt van deze bijzondere plek. Was het water in de bronnen warm? Nee, lauw. Maar terwijl je in een poel vol mineralen zat, cirkelden arenden hoog in de lucht. Je kreeg er een magistraal panoramazicht bij dat je in je hele leven nog nooit had gezien.

Anders reizen

Regelmatig ging ik terug naar Mexico, maar met geheven neus weg van de klassieke route, de ‘andere’ richting uit, veilig naar mijn cactuswoestijn in Baja California, ver weg in een canyon in het noorden of hoog in een eenzaam bergdorp in centraal Mexico. Wat moest ik nog in ‘het zuiden’, op die platgelopen route vol overbevolkte sites, waar iedereen – van avontuurlijke tot klassieke reiziger – dezelfde weg aflegt?
En nu, nu heb ik heimwee. Hoe zou het met het zuiden zijn? Hoe lang heb ik al geen marimba meer gehoord? Is de conga nog altijd zo lekker op dat terrasje in Mérida? En ik zou zo graag dat verblindend turkooisblauw van de Caribische Zee terug willen zien. Zal het zuiden veel veranderd zijn? Natuurlijk, besef ik. Mexico zal zich niet aanpassen aan mij, ik moet me aanpassen aan Mexico. Naast de toeristenstroom moet ik gewoon een zijpad durven inslaan.

Día de los Muertos off the beaten track

Dit najaar zal ik de Mexico Avontuur begeleiden tijdens Día de los Muertos. Op mijn bucketlist prijkt nog een geweldige plek om deze herdenkingsdagen van de doden mee te maken. Als ik de data van de reis zie, ontlokt me dat wel een stevige Mexicaanse vloek. Volgens de route kunnen we niet tijdig op ‘mijn plek’ geraken want het ligt uiteraard niet op het toeristische pad. Knarsetandend begraaf ik mijn alternatieve plan. Weken gaan voorbij terwijl ik verder aan de reis knutsel. Tot het plots in mijn hoofd knettert. Met openbaar vervoer geraak ik er niet op tijd. Maar wat met een charter? Ik gooi de hele planning om en een offerte later is de zaak beklonken. Hoe ik van die afgelegen plek daarna in Oaxaca geraak, wordt nog een avontuur. Een bus rijdt er niet, maar ik heb uitgevlooid dat er een lokaal combi’tje is. Geen blinde gok dus, we geraken wel op onze volgende bestemming. En wie weet welke parels we onderweg nog ontdekken?

Nog een laatste blik achterom

Tip: Bezint eer je begint aan een alternatief voorstel van je deelnemers

In de vlammen van het kampvuur probeerde ik een antwoord te vinden op deze absurde vraag: wat als de deelnemers van je groep – bovendien uitsluitend mannen – het kostbare kampeermateriaal willen omvormen tot een saunatentje en met jou, de begeleidster, de tent in willen duiken?
(…)
Na de reis werd, met een stalen gezicht, maar toch een beetje toepasselijk klamme zweethandjes, het kampeermateriaal bij Joker afgeleverd. We hadden het tentje goed laten drogen, maar dat kruidengeurtje kregen we er met geen mogelijkheid uit. Die vreemde geur ontging Max, verantwoordelijk voor het kampeermateriaal, ook niet. ‘Wat is er met dat tentje gebeurd?’ informeerde hij. ‘Gewoon,’ antwoord ik zo nonchalant mogelijk, ‘een sauna van gemaakt.’

Nadien bleven Dirk, een deelnemer, en ik aan elkaar plakken. En zo zijn we een dikke twintig jaar en drie zonen verder en reizen we, langs eigenwijze wegen, nog altijd door Mexico.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2022. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

• 
• 
• 
• 
• 

Podcast: Blijvend Onderweg in Wallonië

Samen met de radiostudenten van Thomas More ontdekken we in deze podcastreeks zes Waalse parels!

Nieuw: Een voorsmaakje van Luikse jenever

Een wandeling door Luik neemt je mee langs de uniekste plekjes van de stad. Van lokale winkeltjes tot projecten van jonge ondernemers. We luisteren naar anekdotes en maken kennis met Peket jenever. De stad heeft meer te bieden dan zijn bekende trekpleisters. Het avontuur begint al bij aankomst in het indrukwekkende station ‘Luik-Guillemins’. Luik is de ideale plek om te genieten van een vakantie in eigen land.

Gemaakt door Marie Polleunis, studente journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Verborgen parels in Namen

Je kunt veel woordmoppen maken over de stadsnaam, maar Namen is vooral een stad die er indrukwekkend uitziet vanop een hoogte. Van een nostalgische postbus tot het dak van een parkeergarage, je zal Namen op een volledig nieuwe manier ontdekken.

Gemaakt door Timo Pirreda, student journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Eupen, de hoofdstad van Duitstalig België

Eupen, een stad in de uithoek van Oost-België met een klein, maar gezellig centrum. Een stad die omringd is door een veelheid aan prachtige natuur. Misschien niet de stad waar je meteen naartoe zou gaan, maar deze podcast brengt daar verandering in. Alain Brock, geboren en getogen in Eupen, neemt je mee naar de mooiste plekken in deze verrassende stad, die zeker de moeite is eens te bezoeken.

Gemaakt door Luka Vanoverbeke, studente journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Louvain-la-Neuve, de studentenstad der studentensteden

Louvain-la-Neuve ken je ongetwijfeld als de studentenstad der studentensteden. Deze Waalse stad is in 1968 kunstmatig gebouwd om de Université catholique de Louvain en haar studenten te verwelkomen. Maar er is meer! Het autovrije, gezellige Louvain-la-Neuve stelt ecologie voorop en ook rolstoelgebruikers kunnen zonder problemen een bezoek brengen.

Gemaakt door Louize Thielemans, studente journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Op Safari in Charleroi

In 2008 verkozen de lezers van de Volkskrant Charleroi tot de lelijkste stad ter wereld. Sindsdien proberen de Carolo’s maar al te graag het tegendeel te bewijzen. De bekendste onder hen is zonder twijfel Nicolas Buissart. Met zijn atypische stadssafari wil hij ‘het zwarte schaap van België’ weer op de kaart zetten. In deze podcast neemt hij je mee naar drie unieke plekken: de intussen iconische Rockerill, de ruïnes van de Charbonnage du Gouffre én een gloednieuwe spot.

Gemaakt door Amanda Smets, studente journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Overdaad aan kunstwerken in Mons

Mons, in het Nederlands ‘Bergen’, is de hoofdstad van de provincie Henegouwen. De stad was in 2015 ‘Culturele Hoofdstad van Europa’ en dat zal je merken wanneer je er door de straten wandelt. Zelden zag je zo veel kunstwerken in het straatbeeld. Luister naar de podcast en ontdek stukjes geschiedenis, leuke cafeetjes, de beste frietjes en het huis van Waals minister-president Elio Di Rupo..

Gemaakt door Amelie Van Sichem, studente journalistiek aan de Thomas More Hogeschool, Mechelen.

Als je je niet ongemakkelijk voelt, ben je niet aan het luisteren

“Zamelen we geld in en nemen we boeken mee voor het schooltje? Dat gebruiken ze daar in Afrika vast nog.”
“Kijk daar, die hutjes. Dat die mensen nog altijd zo leven.”
“Dat daar is geen echte Masai: die heeft een horloge aan en heeft een gsm. Die heeft zich voor ons verkleed.”

Tekst & foto’s: Mitte Scheldeman

Dekoloniseren in de samenleving

Nadia Nsayi beschrijft in haar boek “Dochter van de dekolonisatie” hoe onze samenleving doordrongen is van koloniale mens- en denkbeelden, bewust en onbewust. Als kind van zowel de witte als de zwarte leefomgeving vertelt ze hoe ze opgroeit in de Vlaamse gemeente Landen en in Franstalig Brussel. Fantastisch, vind ik, hoe ze je door haar persoonlijke aanpak, genuanceerde en verbindende vertelstijl, als lezer meeneemt en overtuigt van haar constructieve boodschap om onze publieke ruimte, ons onderwijs en onze mindset in België te dekoloniseren.

En dat dekoloniseren vergt een intens proces, althans bij mij toch. Het is ons door onze ouders, kennissen, media en samenleving impliciet en expliciet met de paplepel ingegeven dat kleur, cultuur, afkomst en religie gepaard gaan met bepaalde superieure of inferieure waarden. Hoe bewuster ik me word van deze onbewust ingebakken percepties, hoe meer ik voorbeelden tegenkom in mijn dagdagelijkse realiteit en hoe meer ik overtuigd raak van het belang van dit dekoloniseringsproces.

Waarom gebruiken veel witte mensen in mijn omgeving verkleinwoorden als we het over een huis of school hebben in sub-Saharisch Afrika? Is een ‘hut’ soms minder huis? En een ‘schooltje’ minder school? Waarom hoor ik het woord Afrika gebruikt worden alsof het een land is, terwijl het een continent is bestaande uit een variëteit aan landen en diverse culturen? Landen, die bovendien artificieel gecreëerd zijn door Europese mogendheden, zonder enig respect voor historische, etnische en culturele criteria. Waar halen wij, witte burgers, het recht vandaan om zelfs het gesprek niet te willen aangaan wanneer zwarte medeburgers, vragen om iets te veranderen aan de Sinterklaastraditie? Medeburgers die door onze voorouders zijn onderdrukt, bestolen en behandeld als slaven, en door onze huidige maatschappij nog steeds op directe en minder directe manieren worden onderdrukt.

Het dekoloniseringsproces start bij het onderwijs en de media die tot de dag van vandaag erg eurocentrisch zijn. Boeken op de middelbare school zijn nog steeds bijna uitsluitend door Westerse schrijvers geschreven. We leren over de Grieken en de Romeinen, maar niet over bijvoorbeeld de Congolezen die meevochten in de wereldoorlogen. Ik leerde het laatste pas op mijn 21ste in mijn masterjaren bij historicus Zana Etambala, mijn eerste en enige zwarte professor. Wanneer m’n boeken bovendien versleten zijn, deel ik ze graag uit in “Afrika”. Maar wat hebben de gebruikers aan boeken die niet gecontextualiseerd zijn? Een interessante Tedtalk die ik hierover luisterde is ‘The danger of a single story’ van Chimamanda Ngozi Adichie. Zij beschrijft hoe ze als kind in boeken las over de seizoenen waar winter en sneeuw onderdeel waren van het leven en het eten van appels die goed zijn voor de gezondheid, maar die ze niet kende als fruitsoort.

Dekoloniseren op reis

Wanneer we als whities op reis gaan, zijn de rollen in theorie omgedraaid, maar in de praktijk durven we onszelf dikwijls meer vrijheden toeschrijven. Wat bijvoorbeeld met onze eigen klederdracht en ontblote schouders in warme landen? Alcoholgebruik in moslimlanden? Stellen we voor onszelf dezelfde eisen qua integratie voorop als diegene die we aan nieuwkomers en oudkomers in ons land stellen?

Bovendien zien we het beeld dat we hebben over “Afrika”, graag bevestigd. We trekken foto’s van de stereotype beelden zoals wij ze kennen wanneer we op reis gaan, en delen geen foto’s van moderne gebouwen in steden. Een Masai die in een ‘hut’ woont en in traditionele klederdracht rondloopt is romantisch en exotisch. Foto click. Heb je toestemming gevraagd? We bezoeken de Masai alsof deze in een human zoo woont. Tegelijkertijd zorgt deze commercialisering van cultuur en community tourisme voor een soms broodnodig inkomen. Een interessant artikel hierover is Ethnicity Inc. Wanneer deze Masai vervolgens zijn horloge bovenhaalt en een telefoontje pleegt, klopt dit niet met ‘ons’ beeld en is deze daarom nep en verkleed. Een paradox met de visie op integratie. Of kunnen traditioneel en modern soms niet samengaan? En willen we naar een homogene cultuur waar iedereen hetzelfde denkt, doet en zich kleedt?

Als reisbegeleider bij Joker, probeer ik deelnemers niet enkel te laten kennismaken met natuur en cultuur, maar probeer ik hierover eveneens mezelf en de groep te doen reflecteren. Ik geloof dat grenzen verleggen niet enkel fysiek is, maar eveneens intercultureel en mentaal. Ik probeer het goede voorbeeld te stellen aan deelnemers door mezelf enkele woorden van de taal eigen te maken om het ijs te kunnen breken met begroetingen. Mensen respectvol te benaderen vanuit een leergierigheid en openheid, eerder dan beoordelend of veroordelend. Niet louter te observeren en te ‘clicken’, maar vanuit verwondering elkaar te leren kennen. Daarnaast probeer ik een bruggenbouwer te zijn tussen inwoners en reisdeelnemers door hen te stimuleren zelf vragen te stellen en dit niet altijd via mij te laten passeren.

Dekoloniseren op het werk

De Oegandese Instagram-pagina die me helpt bij het leren kennen van de uitdagingen waar onze samenleving voor staat, is @NoWhiteSaviors. Onszelf en onze eigen denkbeelden en reflexen in vraag stellen voelt niet altijd even comfortabel aan. Hun tagline is dan ook:

“If you are not uncomfortable, you’re not listening”.

De pagina is een aanrader voor elke reisbegeleider die door dit artikel geprikkeld wordt. Want elke reisbegeleider en zijn groep spelen een rol in de (stereotype) beeldvorming over het land waar we op bezoek gaan. Niet enkel in de verhalen die we vertellen wanneer we thuiskomen, maar ook in de posts die we delen op onze sociale media. Een valkuil is om (onbewust) bij te dragen aan ‘koloniale’ beelden en witte superioriteitsgevoelens, bijvoorbeeld door steeds de witte bezoeker centraal te zetten in de foto, zwarte mensen gebruiken als foto props, enkel foto’s tonen van traditionele dorpen en niet van supermoderne steden etc.

Ik geloof dan ook in bewustwording als eerste stap. Een hands-on werkboek dat me hierbij helpt is Me and white supremacy, van Layla F. Saad. Verder geloof ik dat contact en samenwerken met mensen van andere culturen en kleuren stereotype denkbeelden kan doorbreken.

Eind november vertrok ik voor twee jaar via het junior programma van het Belgische ontwikkelingsagentschap Enabel naar Oeganda. Bij mijn aankomst, vond ik het belangrijk de partners waarmee en de context waarin ik ging werken eerst te leren kennen alvorens tot actie over te gaan. Dit deed ik onder andere door samen met hen een training te volgen en hen enkele malen op rij te bezoeken. Door die groeiende vertrouwensband, komen we samen gemakkelijker tot nieuwe inzichten en oplossingen. Doordat partners het stuur in handen houden en ik een rol krijg als facilitator, bouwen we aan initiatieven die matchen met de context. In de communicatie die ik over activiteiten voer, kies ik bewust voor foto’s waar ik als witte persoon niet centraal sta en gebruik ik een empowerende schrijfstijl. Daarnaast probeer ik tijdens deze processen voldoende te reflecteren, maar ook niet te verlammen. Ik treed in dialoog bij vragen of onduidelijkheden, en kan dit iedereen aanraden want dit is ongelofelijk leerrijk.

Hoe zit dat met de Belgische locals?

Ik dank Nadia Nsayi voor de feedback die ze heeft gegeven om dit artikel te laten groeien. Zo had ik onder andere doorheen het artikel verwezen naar ‘locals’ en ‘lokale taal’. Ze stuurde me: ‘Er wordt toch ook niet naar het Nederlands gerefereerd als lokale taal? Of naar Belgen als locals op eigen bodem?’ Daarnaast wees ze me op het gebruik van ‘we’. Wie zijn wij versus zij? Over welke witten/zwarten hebben we het? Wie herkent zichzelf wel/niet als reisbegeleider? Wie herkent uitspraken van zijn/haar deelnemers wel/niet? Ongetwijfeld zijn er reisbegeleiders die minder in de white supremacy valkuilen vallen en waarvan anderen, waaronder ikzelf, nog veel kunnen leren. Ik heb niet de bedoeling iedereen over een kam te scheren, noch te polariseren. Mijn dekoloniseringsproces is immers nog steeds work in progress. Hopelijk inspireren deze schrijfsels in ieder geval om met deze thematiek aan de slag te gaan voor zij die hier niet mee vertrouwd zijn.

8 tips voor dekolonisering

Sebastian van Hoeck van het Universitaire centrum voor ontwikkelingssamenwerking – UCOS – geeft je deze tips mee:

• Herken racisme in jezelf
• Vind de nuance
• Leer over je geschiedenis, ook de niet-westerse
• Onderzoek de psychologie van armoede
• Erken je privileges: niet armoede, maar ongelijkheid is het grootste onrecht
• Wees je bewust van vooroordelen
• Wees nederig als bezoeker en nieuwsgierig naar alternatieve referentiekaders
• Bij werk, stages of vrijwilligerswerk, pluis je motivatie uit: doe je dit voor hen of voor jezelf?

Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2021 . Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Bye bye Belgium, Salaam Marokko!

Bye bye Belgium! Met deze gedachte stapte de zwangere Lotte Van Den Bogaert in 2019 op het vliegtuig met bestemming Marrakech. Haar ambitie? Een ViaVia-reiscafé oprichten met haar Marokkaanse prille vriend Rachid.

Tekst: Hanne Moermans // Foto’s: Lotte Van Den Bogaert

“Hoe naïef is zij?”
“Zwangere Lotte laat in ‘Bye Bye Belgium’ alles achter voor Marokko: “Financieel zitten we op ons dieptepunt””

Deze sensatiebeluste en zelfs lichtjes onheilspellende krantenkoppen (HLN, 3 februari 2021) suggereerden dat we op onze online tour van de gloednieuwe ViaVia een hopeloze, volledig uitgeputte Lotte zouden te zien krijgen. Het contrast kon echter niet groter zijn: een enthousiaste Lotte in een zonovergoten, Marokkaanse setting palmde het scherm in en nam een twintigtal nieuwsgierigen anderhalf uur op sleeptouw. Voor de afwezigen – die uiteraard ongelijk hadden – niet getreurd: schenk jezelf een glaasje heerlijke, traditionele muntthee in – zoet, zoeter, zoetst, uiteraard! –, draai de thermostaat naar Marokkaanse temperaturen, lees verder en waan je even in de koningsstad van Marokko.

Je opvoeding bepaalt je kijk op je verdere leven, wordt vaak gezegd. Voor Lotte, oudste van 4 kinderen, gaat dit zeker op. Ze groeide met haar 3 broers op in Merksem, boven de plaatselijke Oxfam Wereldwinkel. Waarden zoals eerlijke handel, een samenleving waarin iedereen welkom is en respect voor verschillende meningen, kleuren en culturen werden haar dan ook met de paplepel ingegeven. De aanwezigheid van haar Zimbabwaanse adoptiebroer versterkte dit gevoel alleen maar.

Na haar studies radio in Brussel, bleef ze in die diverse stad plakken door haar job bij FM Brussel. Na 11 jaar en heel wat ervaringen en ontmoetingen met beroemdheden rijker, besloot ze dat het tijd werd voor iets anders. Ze kandideerde voor vormingsverantwoordelijke bij Karavaan, met succes! Bezige bij Lotte werd er ook reisbegeleider en werd daarnaast vrijwilliger bij Exchange vzw, een uitwisselingsnetwerk waar zij als landencoördinator voor Ethiopië functioneerde, met als leuk side effect dat ze veel naar Ethiopië kon reizen. Intussen bleef het idee om zelf te gaan ondernemen in het buitenland wel in haar hoofd rondspoken.

Een kantelmoment in haar leven was de zomer van 2018, toen ze een Joker-reis naar Marokko begeleidde. Daar bleef ze op een avond met haar groep op café plakken en zo leerde ze Rachid kennen. Die korte tijd samen smaakte duidelijk naar meer, wat ertoe leidde dat Lotte stiekem af en toe pendelde naar Marokko om te ontdekken of Rachid een vakantielief was, of er toch wat meer in zat voor hen. Ongeveer op hetzelfde moment voelde ze ook dat haar verhaal bij Karavaan geschreven was en had ze de drang om iets anders te doen. Daarbij neigde ze vooral terug naar haar eerste liefde, de radio, en zonder eerst de zekerheid van een andere job te hebben, gaf ze die bij Karavaan op. Al snel kreeg ze een berichtje van een vriendin: “Ken je toevallig iemand die als gastvrouw in onze riad in Marrakech wil werken?” Van een perfecte timing gesproken! Dit was dé kans om te checken of haar relatie met Rachid het waard was, dus waagde ze de sprong.

Rachid – geboren in een Marokkaans dorpje, maar tegelijk ook een wereldburger die geleefd had in Bangkok en Moskou – en Lotte bleken dezelfde droom te hebben en zaten beiden op een keerpunt: ze wilden een business in toerisme starten, het liefst in de toeristische trekpleister Marrakech. In Rachids woorden: “still virgin land for business with a lot of opportunities”. In Lottes hoofd bleven de waarden van een ViaVia-reiscafé rondspoken, waarbij ze de kans zou krijgen om zowel zichzelf als de gemeenschap waarin ze iets opstartte iets te kunnen bieden. In 2019 besloten ze de eerste ViaVia in Marokko op te richten: De ViaVia Marrakech. Het grote voordeel: ze kregen het logo van ViaVia, maar mochten er zelf hun eigen invulling aan geven en hun eigen stempel op drukken, de ideale combinatie dus.

Ze kregen de sleutel van het pand – of, beter gezegd, ruïne – van een advocaat op leeftijd. Op dat moment was het nog een slecht onderhouden advocatenkantoor, maar de huisbaas ging ermee akkoord dat ze het zouden ombouwen tot een restaurant. Ze hadden uiteraard heel wat werk voor de boeg, getuige de ravage na de afbraakwerken in de GoPlay-serie ‘Bye Bye Belgium’, maar het grote voordeel is dat de huishuur erg laag is. De oorspronkelijke, uiterst ambitieuze deadline voor opening, januari-februari 2020, werd al snel bijgesteld naar een realistischere timing: april 2020, het moment waarop enkele Joker- en Anders Reizen-groepen zouden langskomen. Dit leek hen de ideale test, een soort pre-opening, vóór de officiële opening die op 9 juni gepland was. Ondertussen beseft iedereen dat deze plannen enkel bij dromen bleven: halfweg maart viel de hemel op Lotte en Rachids hoofd. In Marokko werd onmiddellijk een heel strikte lockdown ingevoerd, dus de kersverse ouders hadden 2 opties: er mentaal aan onderdoor gaan of zich verder en grondiger voorbereiden op een opening, wanneer die ook zou zijn.

Ze kozen vol goede moed voor die tweede optie en besloten de extra tijd die hen onverwacht en ongewild geboden werd, om te buigen tot iets positiefs en te benutten om de ViaVia nóg gezelliger in te richten en het plafond een extra authentiek cachet te geven.
In november was het eindelijk zover: tijd voor een soft opening, zoals ze het zelf noemden. Ze openden hun ViaVia voor 2 maanden, al was het enkel als koffiehuis en nog niet als restaurant. Zo konden ze al nagaan hoe hun ViaVia door de Marokkaanse bevolking onthaald zou worden: zouden de Marokkanen binnenkomen voor een koffietje? Al snel beseften ze dat ze een mengelmoes van toeristen en locals nodig hebben om echt rendabel te kunnen zijn.

Hoewel de beginnende ondernemers een keukenteam van een zevental mensen hadden aangesteld, zodat ze zelf volop zouden kunnen genieten van hun ViaVia, waren ze al snel terug op zichzelf aangewezen. Rachid heeft dan wel ervaring als kok, Lotte en hij willen er eigenlijk vooral als gastvrouw en -heer zijn voor de bezoekers, iets wat corona onmogelijk maakte. Ze keerden zichzelf geen loon uit en betaalden de twee barmannen van hun eigen spaarcenten, wat na twee maanden onhoudbaar werd. De avondklok bleef gelden in Marokko en de terrasjes in de medina bleven leeg. In de nieuwe stad net buiten de medina, waar de kapitaalkrachtige Marokkanen zich bevinden, zitten de terrasjes wel vol. Voor alle anderen is de coronacrisis een regelrechte ramp.

Volgens Lotte is de economische impact in Marokko véél groter dan de corona-impact: sinds maart vorig jaar zijn er 8440 doden geteld. Dit aantal wil ze uiteraard verre van relativeren, maar vergeleken met de sterftecijfers in Europa, valt dit wel goed mee. Toch lijdt toerisme in Marokko momenteel meer dan 80% verlies. In industriële steden zoals Casablanca, Rabat en Tanger is die corona-impact veel beperkter, aangezien de industrie gelukkig wel blijft draaien. Intussen probeert Marokko zich ook op de kaart te zetten bij de productie en verspreiding van het Chinese vaccin Sinopharm naar Centraal-Afrika, al is de impact hiervan niet voelbaar in toeristische steden als Marrakech.

Gelukkig is, net zoals in België, takeaway er wel toegestaan, waardoor heel wat Marokkanen de straat op trekken om te verkopen. Rachid kocht een halve fiets – iets wat in België ondenkbaar is, maar heel normaal klinkt voor reizigers die al in Afrika verbleven – en een bak en knutselde zelf een bakfiets ineen waarop hij hun koffiemachine monteerde. Op die manier kan het koppel toch nog 1 barman in dienst houden en de straat op sturen om koffie te verkopen. Toch zijn de problemen hiermee verre van van de baan. Marrakech, een stad die voor velen toch tot de verbeelding spreekt, en die, door haar ligging aan de voet van het Atlasgebergte, perfect te combineren valt met een avontuurlijke uitstap, wou zich wereldwijd manifesteren als één van dé citytrip-bestemmingen. In 2018 slaagden ze hier al goed in, met 2,5 miljoen toeristen en ook 2020 ging oorspronkelijk op hetzelfde elan verder – tot dat plots allemaal omsloeg in maart en de wereld tot stilstand kwam…

Alhoewel het Marokkaanse familiegevoel heel aanwezig is in vergelijking met in België, houden zelfs op die manier velen het hoofd amper boven water. Daarom richtten 4 vrouwen in juni-juli het Marrakech Artisan Fund op waarmee ze intussen al 120 gezinnen van ambachtslui uit de soeks, die voornamelijk aan toeristen verkopen maar in deze coronaperikelen snel vergeten worden, gesteund hebben. Toch is dit slechts een pleister op een open wonde: werkelijk iedereen lijkt er te bedelen. Ook Lotte en haar man proberen te helpen waar ze kunnen, al hebben ze het momenteel zelf heel lastig. Ze hebben tweemaal meegeholpen aan Food Program Day, een initiatief van studenten van de American Language School in samenwerking met ViaVia Marrakech en Marrakech Green Wheels, waarbij ze voedselpakketten met de fiets rondbrengen naar daklozen. Ze mogen dan wel eens de moed verliezen, de hoop blijft. Alles komt goed, insjallah!

Zwangere, naïeve Lotte? Na het volgen van de ViaVia Alternative Tour heb ik – en ongetwijfeld velen met mij – toch eerder het beeld van een hoopvolle, gedreven durfal Lotte met een groot hart voor de Marokkaanse gemeenschap en cultuur! Benieuwd om de uiterst gezellige ViaVia met geüpcyclede meubels te zien? Lottes avonturen kan je in ‘Bye Bye Belgium’ herbekijken op www.goplay.be of kan je lezen (en beluisteren, ze is en blijft nu eenmaal radiomaker in hart en nieren) op haar blog ‘Ik ga naar Marrakech’. Samen met haar duimen we dat ze snel toeristen mag verwelkomen in haar ViaVia-reiscafé. Als alles goed gaat, kunnen ze in juli 2 Joker-groepen verwelkomen en zal de General Assembly of the World Tourism Organization die in september in Marrakech georganiseerd wordt, voor een toeristische reboost zorgen. Insjallah!

Je kan alle avonturen volgen op Instagram:

• ViaVia Marrakech
• Lotte Van Den Bogaert op haar blog Ik ga naar Marrakech

Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2021 . Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

• 
• 
• 

Fictioneel reizen

Leg je voeten omhoog, en geniet van deze fictionele wereldreis!

In dit artikel gaan we op ontdekkingsreis in onze eigen boekenkast. Boeken nemen je maar al te graag mee naar de andere kant van de wereld. Daarvoor hoef je niet eens uit je luie zetel te komen. Laat deze verhalen je meevoeren naar het Italiaanse hooggebergte, de hete Peruaanse zomers en kille Canadese winters. Verdwaal in de smalle straatjes van Barcelona of duik mee in de Indiase onderwereld.

Tekst: Emma Devriendt & Meliha Öztürk

De acht bergen – Paolo Cognetti

Grand Hotel Europa – Ilja Leonard Pfeijffer

Het Kerkhof der Vergeten Boeken (vierluik) – Carlos Ruiz Zafón

Homo safaricus – Ramsey Nasr

Born a crime – Trevor Noah

Shantaram – Gregory David Roberts

Het huis van de moskee – Kader Abdolah

Wild – Cheryl Strayed

Noord – Sien Volders

Het ongrijpbare meisje – Mario Vargas Llosa

“A Belgian doesn’t fall into the emotionalism of tropical South Americans.”

Luz: Na twintig jaar, licht – Elsa Osorio

De Vliegeraar – Khaled Hosseini

“It may be unfair, but what happens in a few days, sometimes even a single day, can change the course of a whole lifetime…”

Eten, bidden, beminnen – Elizabeth Gilbert

Op haar dertigste heeft Elizabeth alles wat een moderne vrouw zich maar kan wensen: een echtgenoot, een huis en een succesvolle carrière. Maar in plaats van gelukkig te zijn wordt ze overspoeld door paniek, verdriet en verwarring. Twee jaar later, na een bittere echtscheiding en een hevige depressie, besluit Elizabeth een radicale stap te nemen: ze gaat een jaar lang alleen op reis.

De hemel verslinden – Paolo Giordano

Teresa verruilt iedere zomervakantie samen met haar vader hun woning in het drukke Turijn voor het huis van haar jeugd op het Italiaanse platteland. Het zijn saaie, bloedhete vakanties, totdat ze op een dag drie jongens bespiedt die naakt in het zwembad zwemmen: Nicola, Tommaso en de zonderlinge maar charismatische Bern. Ze zullen Teresa’s leven voor altijd tekenen. De drie halfbroers worden samen opgevoed door Nicola’s religieuze ouders en hebben een complexe en intieme band. Maar Teresa zal snel ontdekken dat niets is wat het lijkt en haar idyllische zomers, die ze steeds vaker met Bern doorbrengt, komen tot een abrupt einde.

Melk, honing, kerosine: Op reis naar de gelukkigste en ongelukkigste plaatsen ter wereld – Jan De Deken

Wat maakt ons (on)gelukkig? Zoekt de hele wereld naar geluk, of is het een westerse karaktertrek? Onderweg naar elf uithoeken op zes continenten vroeg Jan De Deken aan honderden mensen uit diverse standen en achtergrond wat hen gelukkig maakt.

Een Lied voor Achilles – Madeline Miller

De legende begint… Patroclus is een jonge prins, verbannen uit zijn vaderland Phthia na een gewelddadige incident. Achilles is de zoon van de wrede zeegodin Thetis en de legendarische koning Peleus. Hij is zo sterk, knap, een gouden kind: alles wat Patroclus niet is. Maar ondanks hun verschillen raken de jongens bevriend, en hun band wordt sterker naarmate ze ouder worden. Dit tot verdriet en woede van Achilles’ moeder Thetis, een wrede zeegodin die een hekel heeft aan stervelingen. Als duidelijk wordt dat Helena van Sparta ontvoerd is en alle Griekse mannen verplicht zijn om haar eer te wreken en Troje te belegeren, sluit Achilles zich aan bij het leger, verblind door de belofte van roem.

De trilogie van de witte stad – Eva García Sáenz de Ururi

Spanning, mysterie, cultuur, geschiedenis en veel sfeer in deze trilogie die zich afspeelt in het Spaanse Baskenland. Een aanrader voor alle liefhebbers van thrillers. Tasio Ortiz de Zárate is een briljante archeoloog die twintig jaar geleden werd veroordeeld voor een reeks bizarre moorden in het rustige stadje Vitoria.

Een schitterend gebrek – Arthur Japi

“Veel van wat aanvankelijk alleen in de verbeelding bestaat, wordt werkelijkheid.”

Karavaan-begeleiders in podcast 40 in 2020

In deze podcast zoekt en vindt begeleidster en oud Karavaan-medewerker Lotte straffe verhalen van mensen die net als zij 40 zijn geworden in 2020. Wij spotten enkele Karavaan-begeleiders in de lijst!

Valérie is de eerste Karavaan-begeleider die plaats mag nemen voor de microfoon van Lotte. Ze vertelt over de mooiste hobby die er is: reizen begeleiden. Maar verder ook over de aantrekkingskracht van Brussel, single zijn in de grote stad en toekomstdromen.

Heb je ooit al van de term solo moeder gehoord? Nee? Luister dan zeker naar de aflevering met begeleidster Hanne Huyse. Hanne heeft iets met woorden en ze bedenkt ze gewoon zelf als de bestaande niet voldoen. Lotte en Hanne praten ook over het betere escapisme want waar anders komen die passies voor goede verhalen en voor reizen vandaan!?

Wat gebeurt er als iemand zijn passie voor reizen en voor ondernemen samen gooit? Dan wordt er een ViaVia geboren natuurlijk! We horen Karavaan-begeleider en uitbater van ViaVia Mechelen David Van Damme over zijn vaderschap, over sociaal ondernemen én over reizen natuurlijk.