Thuis in de Andes: logeren bij locals

Wat is een betere manier om je onder te dompelen in de lokale cultuur dan te verblijven bij mensen thuis? Bij Karavaan zien we reizen als een kans om écht verbinding te maken: met mensen, culturen en de natuur. Het gaat niet alleen om de bestemming, maar ook om de impact die we achterlaten. Door bij een gastgezin te verblijven, maak je je reis meteen duurzamer. Benieuwd naar het wat en waarom van een homestay? Lees dan vooral verder!

Tekst: Gwendolyn Van Damme // Foto’s: Gwendolyn & haar deelnemers

Ervaar de kracht van ontmoeting

Tijdens de Joker Avontuur-reis naar Peru staat een homestay vast in het programma. Als reisbegeleider verbleven mijn groep en ik in juli dus bij een lokale familie in de Colca-vallei. Als voorbereiding op een 2-daagse trekking door de Colca Canyon (2 keer zo diep als de Grand Canyon!), acclimatiseerden we bij een familie in Coporaque. Starten deden we met een blij ontvangst door de gastvrije eigenaren van casa vivencial Yuraq Qaqa: Marta, Jacintho en Majo de puppy.

Wat stond er dan op het programma in de namiddag? Nieuwsgierig volgden we Jacintho en Marta naar een veldje net buiten het kleine dorpje. Daar lag een stapel gedroogde maïs te wachten om gepeld te worden. Voor alles een eerste keer! Met een rookpluimende vulkaan op de achtergrond gingen we aan het werk, terwijl de zon stilletjesaan achter de heuvels verdween. Na de activiteit wandelden we naar een uitkijkpunt over de omliggende vallei. Daar waren nog terrassen te zien die door de Inca’s zovele jaren geleden waren aangelegd. De boeren uit de omgeving maken er dankbaar gebruik van.

’s Avonds werden we in de watten gelegd met een heerlijk 3-gangenmenu, bereid met lokale ingrediënten zoals quinoa. En nadat onze buikjes gevuld waren, sloten we de avond af met, jawel, een kampvuur! Als kers op de taart maakte ook een jonge alpaca haar entree. Het werd een prachtige avond.

“Homestays bieden je de unieke kans om een cultuur diepgaander te beleven en investeren rechtstreeks in de lokale economie & gemeenschap.”

Tijdens het hele verblijf stonden Jacintho en Marta open voor al onze vragen en deelden ze met enthousiasme verhalen over hun cultuur en gewoonten. Een verblijf bij een gastgezin biedt de unieke kans om je rol als toerist te overstijgen en om een cultuur diepgaander te beleven. Door te luisteren en te delen, ontdek je nieuwe perspectieven. Dat is de kracht van ontmoeting.

Laat je inspireren voor een duurzamer leven

Door te kiezen voor een homestay, investeer je rechtstreeks in de lokale economie. Het geld blijft in de gemeenschap en gaat niet naar grootschalige hotels met buitenlandse investeerders, die bovendien veel water en energie verbruiken en weinig aandacht hebben voor duurzaamheid.

“Vaak interpreteren we heel snel, zonder te verifiëren of onze aannames wel kloppen.”

Daarnaast verkleinen homestays je ecologische voetafdruk. De maaltijden zijn vaak bereid met seizoensgebonden, lokale producten en de gastgezinnen gebruiken hun eigen methodes om energie te besparen en afval te beperken.

Wat het echt bijzonder maakt, is dat je de uitdagingen van de lokale gemeenschappen van dichtbij ervaart. Door deel te nemen aan alledaagse activiteiten en naar hun verhalen te luisteren, krijg je een veel tastbaarder beeld van bijvoorbeeld de impact van klimaatverandering. Misschien is dat wel het duwtje in de rug dat je nodig hebt om ook in je eigen leven kleine duurzame veranderingen aan te brengen.

Til je homestay naar een hoger niveau

Met deze tips haal je nog meer uit je homestay:

Leer een aantal woordjes in de lokale taal. Een paar woorden doen al wonderen: het toont je interesse in de lokale cultuur en schept een band. Onze groep leerde een basis Quechua, de inheemse taal van de Inca’s.
Denk aan het milieu. Vermijd plastic afval, gebruik een herbruikbare drinkbus en wees bewust van je energie- en waterverbruik. Dit past bij het duurzame karakter van een homestay en een Joker-reis.
Stel veel vragen en toon interesse. Luister met een open geest en oordeel niet. Wees niet bang om informatie te vragen als je iets ziet dat anders is dan dat je gewoon bent. Vaak interpreteren we heel snel, zonder te verifiëren of onze aannames wel kloppen.
Ga op zoek naar de dingen die jullie gemeenschappelijk hebben. Kijk verder dan “wij versus zij”. Iedereen is diep vanbinnen namelijk op zoek naar verbinding, iedereen wil deel uitmaken van een groep. Dat maakt ons mens.

Duurzaam reizen begint bij jezelf. Overweeg dus eens om tijdens je volgende reis bij een gastgezin te verblijven. Je zal er geen spijt van hebben: je verrijkt je leven met nieuwe ervaringen en onvergetelijke ontmoetingen en je krijgt een duurzamer avontuur! Door bewuste keuzes te maken, dragen we samen bij aan een betere toekomst voor zowel de planeet als de mensen die er wonen.

Is jouw interesse geprikkeld en wil je meer weten over homestays? Check dan zeker ook de Karavaan-documentaire Rumah, die het verhaal over homestays in Indonesië vertelt. Bekijk hier de documentaire op YouTube. 👇

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Reizen voor een betere wereld

Wat is jouw definitie van reizen? De wereld ontdekken? Of van de wereld een betere plek maken? Reizen kan zo veel meer zijn dan enkel het verkennen van nieuwe bestemmingen. Het is een krachtig middel om een positieve impact te maken op de wereld. Bij Joker, Anders Reizen, Karavaan en de ViaVia Reiscafés wereldwijd geloven we in de kracht van reizen om een verschil te maken. Het Joker ViaVia Projectenfonds speelt hierbij een cruciale rol, door regeneratief toerisme in de praktijk te brengen en te ondersteunen.

Tekst: Isabelle Claes // Foto’s: ViaVia Buenos Aires & ViaVia Entebbe

Regeneratief Toerisme: Wat is dat eigenlijk?

Regeneratief toerisme gaat verder dan duurzaam reizen. Het draait niet alleen om het behouden van bestemmingen, maar om actief bij te dragen aan hun evenwichtige groei. Bij deze aanpak staat de bestemming centraal, waarbij jij als reiziger niet langer een passieve bezoeker bent, maar een actieve deelnemer die bijdraagt aan het welzijn van zowel de gemeenschap als het ecosysteem. De vraag die we ons steeds stellen is: hoe kunnen we niet alleen de bestemming gezond houden, maar ook de hele omgeving eromheen versterken en laten groeien?

Toerisme is de bron van inkomsten voor één op de tien mensen wereldwijd. Dit geeft ons de kans om écht iets te veranderen. Natuurlijk zijn er checklists en standaarden die we kunnen volgen, maar als we niet handelen met bewustzijn en betrokkenheid, blijven ze oppervlakkig. Echte regeneratie gebeurt wanneer we bewuste keuzes maken, die verder gaan dan duurzaamheid. Door te kiezen voor regeneratieve projecten, bouwen we actief mee aan veerkrachtige gemeenschappen en bloeiende ecosystemen. Samen maken we van elke reis een kans om de wereld beter achter te laten dan we haar aantroffen.

Het Joker ViaVia Projectenfonds: investeren in mensen en omgeving

Met het Joker ViaVia Projectenfonds ondersteunen we projecten die regeneratief toerisme bevorderen en een blijvende positieve impact hebben. Onze focus ligt op initiatieven die lokaal worden beheerd, bij voorkeur door de ViaVia’s, en direct bijdragen aan de gemeenschappen en natuur in de omgeving. Door financiële steun te bieden voor opleidingen, materiaal en andere essentiële middelen, helpen we deze projecten om hun volledige potentieel te bereiken.

Bij de keuze voor projecten ligt de nadruk op lokale betrokkenheid en impact. We geloven dat verandering van binnenuit moet komen, en daarom richten we ons op initiatieven die door de gemeenschappen zelf worden geleid. Dit zorgt niet alleen voor een duurzamere impact, maar ook voor een diepere verbinding tussen reizigers en de bestemmingen die ze bezoeken.

Een positieve bijdrage aan de wereld

Met het Joker ViaVia Projectenfonds willen we reizen transformeren van een persoonlijke ervaring naar een collectieve kracht die goed doet. Door te investeren in mensen en hun omgeving, dragen we actief bij aan het creëren van een betere, veerkrachtige wereld.

Sinds 2023 ondersteunen we twee inspirerende projecten binnen het wereldwijde ViaVia-netwerk: La Huerta como Escuela van ViaVia Buenos Aires en het CosmoGolem-project in ViaVia Entebbe. Beide projecten bieden een unieke bijdrage aan lokale gemeenschappen en benadrukken het belang van creativiteit, onderwijs en kinderrechten.

CosmoGolem: Een houten reus voor kinderrechten

Kinderrechten vormen de rode draad in het project van ViaVia Entebbe. In Oeganda leeft de helft van de kinderen in armoede, waardoor ze vaak hun kindertijd verliezen aan de harde realiteit. ViaVia Entebbe zet de CosmoGolem in, een houten reus van vier meter hoog, om kinderen een veilige plek te bieden waar ze weer even kind kunnen zijn.

De CosmoGolem is een creatie van de Belgische kunstenaar Koen Vanmechelen. Wereldwijd staan er meer dan 40 van deze indrukwekkende beelden, die kinderen de ruimte geven om hun emoties, dromen en wensen te uiten. De reus heeft een hart dat open kan, zodat kinderen hun gedachten en verlangens erin kunnen achterlaten. Het idee van de Golem vindt zijn oorsprong in joodse legendes, waarin een wezen van klei tot leven komt om mensen te helpen.

Dromen van een toekomst

De CosmoGolem brengt kinderen samen en biedt hen een plek waar ze even kunnen ontsnappen aan de dagelijkse zorgen. Ze kunnen hun gevoelens uitdrukken via poëzie, verhalen, dans en tekeningen. Omdat woorden soms tekortschieten, helpt kunst hen op een andere manier hun emoties te verkennen en te delen.

Kunstenaars uit Katabi, nabij Entebbe, spelen een cruciale rol in het project. Ze organiseren creatieve workshops, waarin kinderen niet alleen nieuwe vaardigheden leren, maar ook elkaars verschillen ontdekken en leren respecteren. Deze workshops versterken niet alleen de gemeenschap, maar bieden ook de kinderen zelfvertrouwen en hoop voor de toekomst.

Eerste workshops & inhuldiging

Dit voorjaar kreeg de CosmoGolem een permanente plek aan de ingang van ViaVia Entebbe, een indrukwekkende constructie van bamboe. Dankzij het Joker ViaVia Projectenfonds konden deze zomer al de eerste workshops plaatsvinden. Deze workshops varieerden van dans en muziek tot kunst en een specifieke sessie over kinderrechten. De creatieve aanpak biedt kinderen een platform om hun stem te laten horen, op manieren die hen het beste passen.

“Verandering moet van binnenuit komen , dus richten we ons op projecten die door de gemeenschappen zelf worden geleid.”

In februari 2025 wordt de officiële inhuldiging van de CosmoGolem in Entebbe gevierd. Deze ceremonie, met de aanwezigheid van Koen Vanmechelen en Bob Elsen, medeoprichter van Joker en ViaVia World, valt samen met de internationale dag van de hoop op 17 februari. Deze symbolische dag werd in 2006 in het leven geroepen toen de CosmoGolem in Mumbai, India, werd gebouwd samen met Jeanne Devos, een andere belangrijke pleitbezorger van kinderrechten.

Plan je de komende maanden een reis naar Oeganda? Ga dan zeker langs in ViaVia Entebbe. Je kan er kennis maken met de cosmogolem en de kunstenaars en organisaties die er samen bouwen aan een betere toekomst voor kinderen.

La Huerta como Escuela: de moestuin als leerschool

La Huerta como Escuela is een uniek project van ViaVia Buenos Aires waarbij leerlingen en leerkrachten samen een groentetuin onderhouden, zonder pesticiden en volledig volgens de principes van agro-ecologie. Het idee is eenvoudig maar krachtig: door samen groenten te kweken, krijgen leerlingen de kans om hun theoretische lessen in biologie en wiskunde direct in de praktijk toe te passen. Daarnaast leren ze over gezonde, seizoensgebonden voeding, duurzame landbouw, en het belang van natuurbehoud en biodiversiteit.

In dit project werken leerlingen van verschillende studierichtingen samen om tot een goed resultaat te komen. Bovendien biedt de moestuin een extra bron van inkomsten, door de verkoop van de groenten en kippen die ze zelf kweken. Dit geld wordt opnieuw geïnvesteerd in het project, waardoor ook andere scholen in de regio hun eigen moestuin en kippenkwekerij kunnen starten.

Initiatiefnemer Puntu Swinnen, uitbater en chef-kok van ViaVia Buenos Aires, startte in 2016 met zijn eigen moestuin Gaucho Verde. Tijdens de coronapandemie breidde hij zijn activiteiten uit met de productie van hoeve- en kooivrije legkippen. Puntu produceert alles op zijn eigen grond, zonder chemische middelen, en verkoopt groenten, eieren en kippen aan een vaste groep van 40 gezinnen in Buenos Aires. De opbrengst herinvesteert hij in zijn tuin, waardoor het project blijft groeien.

Scholen en kinderen betrokken

Dankzij de steun van het Joker ViaVia Projectenfonds werd het afgelopen schooljaar materiaal aangeschaft om de eerste schoolmoestuin aan te leggen. Inmiddels is de eerste oogst binnen, en gaf landbouwingenieur Juan Pablo Orbegozo een les over organische teeltmethoden en het verzorgen van de gewassen. Binnenkort volgen lessen over composteren en financieel beheer, zodat de leerlingen alle aspecten van een duurzame, winstgevende moestuin leren beheersen. Met dit project groeit niet alleen het bewustzijn over gezonde voeding, maar ook de betrokkenheid bij natuurbehoud en duurzaamheid, wat de impact op lange termijn vergroot.

Ga je langs ViaVia Buenos Aires? boek dan zeker een daguitstap naar Gaucho Verde en de schoolmoestuin. Zo draag je als bezoeker ook bij aan de toekomst van dit project.

Waar je volgende reis ook naartoe gaat, denk voortaan eens na over de positieve impact die je kunt maken. Samen kunnen we ervoor zorgen dat reizen niet alleen ons leven verrijkt, maar ook de gemeenschappen en natuur die we onderweg ontmoeten. Jouw reis kan een verschil maken!

Wil je bijdragen aan soortgelijke projecten en een gift doen? Dit kan rechtstreeks via de website van het Projectenfonds waar je overigens alle informatie terugvindt over de gesteunde projecten. Dankjewel voor je steun!

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Nepal: bergen die blijven bekoren

Nepal, het kleine Aziatische land geprangd tussen grote broers India en China en een pak stevige 8000-ers, heeft al vele generaties reizigers kunnen bekoren. Van avonturiers op zoek naar een vleugje Oosterse cultuur tot stevige stappers op zoek naar een nieuwe fysieke uitdaging. Waar ligt het geheim van zijn aantrekkingskracht? We vragen het aan Tom De Bondt, Karavaan-reisbegeleider en echte Nepal-kenner.

Tekst: Tom De Bondt & Veerle Stoffelen // Foto’s: Tom De Bondt

Wanneer trok je voor het eerst naar Nepal?

Tom: “Zo’n 20 jaar geleden. Ik trok toen met een groep naar het Manaslu-gebied in het noorden van Nepal, tegen de grens met Tibet. Geen evidente periode trouwens, want er heerste toen in Nepal een burgeroorlog tussen de maoïstische rebellen en het regeringsleger. De trekking in het Manaslu-gebied was nog een gesloten trek. Dat betekent dat er maar een beperkt aantal toeristen per jaar wordt toegelaten om de impact klein te houden; in het geval van de Manaslu-trekking waren dat er toen 500. Het betekent ook dat je alles wat je nodig hebt zelf in en uit het gebied moet dragen. We betaalden een hoge fee, er waren nog geen lodges en we kampeerden de ganse trekking van 18 dagen.

Ik herinner me ook dat het er heel koud was, ‘s nachts tot -20°. We moesten veel drinken tegen hoogteziekte, waardoor we ’s nachts regelmatig uit onze tent moesten kruipen om te plassen. Om ons te wassen, kregen we een kommetje warm water. Onze bottines waren ‘s morgens bevroren. Voor mij was dat echt een fysiek zware reis. Op het einde was ik té vermoeid. Het heeft me geleerd om mijn energie te doseren bij een meerdaagse trekking.”

Ben je sinds die reis gebeten door de Nepal-microbe?

Tom: “Niet meteen. Ik ben na die eerste keer zelfs 12 jaar niet meer naar Nepal gegaan. Ik was wel gebeten door het trekking-virus en begeleidde reizen naar IJsland, Noorwegen en Marokko. Enorm positieve ervaringen.

Met de lessen die ik leerde uit mijn eerste Nepal-reis en de ervaring die ik heb opgedaan in de latere trekkings, ben ik teruggekeerd naar Nepal voor de Everest-trekking. Dat is een 18-daagse trekking in het gebied rond Mount Everest waarbij je tochten maakt naar het Everest Basecamp en enkele mooie uitzichtpunten op de Everest. Sinds die reis ben ik mijn hart verloren aan Nepal. Ik begeleid er nog regelmatig en ben ook bestemmingsverantwoordelijke voor een aantal Nepal-reizen.

Voor dit jaar heb ik een nieuwe reis uitgewerkt waarin we terugkeren naar het Manaslu-gebied, aangevuld met de Tsum Valley, een zijvallei van de Manaslu.”

Waarom opnieuw de Manaslu-trekking en geen Everest-trekking?

Tom: “Kiezen tussen deze twee is moeilijk! De Manaslu-trekking is ondertussen een open trek geworden, wat betekent dat er geen limiet meer staat op het aantal toeristen dat per jaar de trekking mag aanvatten. De omstandigheden zijn ‘comfortabeler’ geworden nu er lodges zijn. Al zijn die zeker niet luxueus. Er is geen douche, geen warm water, niet overal gsm-bereik en er zitten spleten in het enkel glas van de ramen. Maar de lodge wordt wel verwarmd door een kacheltje met yak-uitwerpselen, je slaapt in een bed met een (dunne) matras en er is een (Frans) toilet.

“Bergbeklimmers worden nu verplicht meer naar beneden te brengen dan dat ze mee naar boven namen, om vervuiling tegen te gaan.”

Het Everest-gebied is heel mooi en comfortabeler, maar zeer toeristisch. Je zit er voortdurend in het hooggebergte, terwijl de Manaslu-trekking veel meer variatie biedt. Op een afstand van 30 km stijg je van (sub)tropische vegetatie naar het kale hooggebergte. De Manaslu-trekking begint laag, op een hoogte van ongeveer 600 meter, maar gaat tot boven de 5000 meter. Er zijn veel stukken nepali flat, waarbij je een hele dag klimt en daalt en ’s avonds op dezelfde hoogte toekomt.”

Wat trekt je zo aan Nepal aan?

Tom: “Op cultureel vlak de mix van een zachte vorm van hindoeïsme (zachter dan bijvoorbeeld in India) met (Tibetaans) boeddhisme. De rust en de sfeer die je vindt rond de stoepa’s, de typische ronde bouwwerken op een vierkanten verhoging waarin de relieken van een boeddhistische heilige bewaard worden. In het Manaslu-gebied wonen veel Tibetaanse vluchtelingen. Je vindt er veel gompa’s, kleine eenvoudige gebedshuizen. Het is altijd een hele ervaring als je daar een dienst kan bijwonen.

Ik hou ook van de Nepalese bevolking. Door de Tibetaanse & boeddhistische invloed is die veel zachter dan bijvoorbeeld de Indiase. Dat geeft je een relaxed gevoel. En dan zijn er natuurlijk de fantastische bergen en het contrast tussen die bergen en de grootstad Kathmandu. Wanneer je na een trekking van 18 dagen weer in de hoofdstad komt, is dat een dubbel gevoel. Het is een overrompelende ervaring, maar anderzijds doet het ook deugd om weer eens wat luxe te hebben, een biertje te drinken of te gaan ‘shoppen’.

De lange stapdagen tijdens een meerdaagse trekking geven me ook de kans om mijn hoofd leeg te maken. Je bent met niets anders bezig dan met stappen, de bergen om je heen en de mensen met wie je optrekt.”

Wat zijn voor jou de hoogtepunten van Nepal?

Tom: “Naast de kolossaalheid van de bergen en de Tibetaans-boeddhistische sfeer, vooral de beleving. Die is voor mij belangrijker dan de prestatie. Onderweg zie je hoe de mensen leven met de natuur en overleven in de vijandige omgeving van de bergen. Er zijn geen auto’s, ze doen graan af met de sikkel, alles wordt naar boven gedragen (eieren, kippen …).

Heel pakkend vind ik de lijkverbranding in Kathmandu, hoewel niet iedereen het daarmee eens is. Terwijl wij in de Westerse wereld alles rond geboorte, oud zijn en dood verstoppen, is een crematie in Nepal heel openbaar. Het is een ontroerend ritueel geleid door de oudste zoon.”

En vind je er ook iets overroepen?

Tom: “Er is voor mij niets dat tegenvalt in Nepal. Maar als ik toch iets moet noemen, is het het huis van de Kumari. De Kumari is de levende godin in Kathmandu. Ze wordt als jong meisje gekozen, een grote eer voor haar ouders. Ze leidt een leven vol beperkingen en na haar eerste menstruatie komt ze terug in het gewone leven. Ze vindt nooit een man, want samen zijn met een ex-Kumari wordt beschouwd als ‘bad luck’. Je kan haar huis bezoeken. Ze is heel speciaal gekleed en geschminkt, maar ze zit daar maar te zitten. Voor mij is het verhaal van de Kumari een triest verhaal.

Daarnaast vind ik persoonlijk het Everest Base Camp geen mooie plek, zeker niet in het najaar. De Everest wordt dan niet beklommen omdat er te veel wind staat. Voor mij is het dan gewoon een gletsjer met stenen. Al blijft het uiteraard een mythische plek die tot de verbeelding spreekt van vele Nepal-reizigers.

Heb je er dingen zien veranderen in de voorbije 20 jaar?

Tom: “Ik heb de bergen zien veranderen. Zo was er een gletsjer die op vijf jaar tijd helemaal weg was. Ook de vervuiling is toegenomen. De Everest ligt bijvoorbeeld vol met lege zuurstofflessen en kapotte tenten. Gelukkig worden er acties ondernomen om de vervuiling tegen te gaan. Er wordt meer gekookt op gas dan op hout en je moet gekookt water uit een drinkfles drinken, in plaats van flessenwater. Onlangs heeft het Nepalese hooggerechtshof de regering ook verplicht om het aantal vergunningen voor de Everest te beperken.”

Toms tips voor op Nepal-trekking gaat:

Doseer je energie

“Je hoeft geen held te zijn of ervaring te hebben om aan een trekking te beginnen. Als je elke dag 5 km traag kan lopen aan ongeveer 9 km/uur heb je een goede basisconditie voor een trekking. Op ‘lage dagen’ stap je ongeveer 7u, op ‘hoge dagen’ 3 à 4 u en doe je in de namiddag een acclimatisatiewandeling waarbij je een stukje stijgt en terug daalt om te wennen aan de hoogte.”

Acclimatiseer aan de hoogte & climb high, sleep low

“Iedereen wordt vroeg of laat met hoogteziekte of -aanpassing geconfronteerd. Het heeft niets te maken met conditie; vanaf een hoogte van 2500 meter moet iedereen er rekening mee houden. Acclimatisatie is dus belangrijk. Je mag maximum 300m hoger slapen dan de vorige dag. Symptomen van hoogteziekte zijn hoofdpijn, ondiep en onrustig slapen, levendig dromen, lusteloosheid en een gebrek aan eetlust. Ook drinken is essentieel op hoogte: veel water, geen koffie en zeker geen alcohol. Je urine is een belangrijke indicator: als die te donker kleurt, dan moet je meer drinken.”

Stay positive

“De tochten zijn fysiek zwaar, het comfort is beperkt, je wordt moe, het is koud ‘s avonds en je trekt de hele tijd op met eenzelfde groep mensen, even ontsnappen is geen optie. Om 20 uur ga je slapen, om 6 uur sta je op. Een open en positieve ingesteldheid is dus van algemeen belang.”

Beperk je bagage

“De trekking wordt begeleid door een grote lokale equipe met dragers, koks, gidsen … Je draagt zelf een dagrugzak van 6 à 7 kg. Je hoofdbagage van maximum 10 kg wordt gedragen. Elke drager draagt maximum twee stuks bagage.”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

To tip or not to tip: Een docu over eerlijke prijzen & faire fooien op reis

Samen met 12 andere jonge Joker-reizigers door Guatemala & Honduras trekken, om er de impact van eerlijke prijzen & faire fooien in beeld te brengen? Marlies deed het als Sustainable Storyteller!

👇🎬 Benieuwd naar de documentaire die ze maakte? Bekijk ‘m hier:

“Jullie als eerste wereldreizigers die naar een arm land reizen, hebben een sociaal-economische verantwoordelijkheid”, klinkt het in de eerste 30 seconden van haar documentaire. Sustainable Storyteller Marlies reisde namelijk samen met 12 andere jonge Joker-reizigers door Guatemala en Honduras, om er de impact van eerlijke prijzen & faire fooien in beeld te brengen: “De kans om zo’n machtige reis te maken en ineens mijn skills bij te schaven kon ik niet laten liggen.”

Tekst & interview: Marlies Machielsen, Siska Wera // Foto’s: Marlies Machielsen, Julie Deschamps, Joni Nielandt

Hoe was het om als videoreporter mee te gaan op jongerenreis?

Marlies: “Als Storyteller had ik verwacht dat de groep me anders zou behandelen dan een volwaardige medereiziger. Uiteindelijk staat niet iedereen te springen om voortdurend gefilmd te worden. Zo wil je in de jungle liever niet bezig zijn met hoe je er uit ziet op camera. Maar toen ik voor de reis mijn opdracht uitlegde, reageerde iedereen heel positief. Sommigen zagen zelfs al een reality soap ontstaan.

Het was voor iedereen soms zoeken om de balans te vinden tussen medereiziger en Storyteller, maar de groep heeft me hard ondersteund. Ik ben heel dankbaar dat ze momentjes van hun vrije tijd wilden opofferen om met mij tijdens de interviews te praten over het thema. En wanneer ik te ziek was om het laatste stukje van vulkaan Acatenango op te klimmen, kwamen meerdere groepsleden enthousiast terug: “Marlies, ik heb het uitzicht voor je gefilmd!” Ik kon me dus echt geen fijnere groep wensen.”

Wat wist je op voorhand over het thema? En wat nu?

Marlies: “Ik was zelf totaal geen expert in het thema en had thuis wel uitgebreid research gedaan, maar ter plaatse kom je nog steeds verhalen en situaties tegen waar je je niet echt op kan voorbereiden. Kinderarbeid zien bijvoorbeeld, dat had bijzonder veel impact op ons. Het was boeiend, en meer dan eens confronterend, om samen met de groep bij te leren.

Door de documentaire heb ik een dieper begrip gekregen van de complexiteit van toerisme en de impact ervan op lokale gemeenschappen. Eerlijke prijzen en faire fooien kunnen effectief bijdragen aan een duurzamere en rechtvaardigere reisindustrie. Ik heb ook geleerd om met een open geest nieuwe ervaringen te omarmen en me aan te passen aan verschillende culturen en omgevingen. Bovendien heb ik ontdekt hoe krachtig het kan zijn om verhalen te delen en samen te werken aan positieve verandering. Mijn perspectief werd verbreed en mijn empathie versterkt.”

Is je visie op reizen ook veranderd?

Marlies: “Zeker! Bepaalde momenten en rondleidingen op reis hebben ons diepgaand geraakt en onze bewustwording vergroot. En dat zonder in te boeten op avontuur en ontspanning. Zo was er bijvoorbeeld de tocht op de paarden tussen de koffieplantages van Carlos in Honduras. Ik stelde me daarbij voor dat we in een treintje achter elkaar, met de paarden aan elkaar vastgebonden, een rustige wandeling door de plantages zouden maken. Dat was dus totaal niet het geval!

“Toen ik voor de reis mijn opdracht uitlegde, reageerde iedereen heel positief. Sommigen zagen zelfs al een reality soap ontstaan.”

Carlos stelde ons in het begin wat vragen om te zien welk paard het best met ons karakter zou matchen. Vervolgens hielp hij ons met op de paarden te klimmen. Zonder bescherming en met een bang hartje stonden we daar dan. En dan mochten we redelijk vrij met de paarden door de uitgestrekte landschappen galopperen. Ik had nog nooit alleen een paard bereden en al zeker niet in de western stijl. Het gevoel van vrijheid, de wind die langs ons heen raasde en het giechelen maakten van ons meteen terug onbezonnen pubers.”

Wat hoop je dat mensen onthouden van de documentaire? Wat onthoud je er zelf van?

Marlies: “Voor kijkers hoop ik het belang van bewust reizen mee te geven en het effect van hun keuzes op lokale gemeenschappen. Ik hoop dat ze geïnspireerd raken om eerlijke prijzen te betalen en faire fooien achter te laten, en zo bij te dragen aan een positieve verandering in de reisindustrie. Ik heb ontdekt hoe krachtig het kan zijn om verhalen te delen en samen te werken aan positieve verandering.

Zelf onthoud ik vooral de kracht van samenwerking en het delen van verhalen. Het was inspirerend om te zien hoe mensen uit verschillende achtergronden en culturen samenwerkten aan een gemeenschappelijk doel. Ik ben trots op wat we hebben bereikt en de impact die we hebben kunnen maken, zowel op persoonlijk niveau als op de gemeenschappen die we hebben bezocht. Ik ben vastbesloten om deze nieuwe inzichten te blijven koesteren en ze toe te passen in mijn verdere reisavonturen en in mijn dagelijks leven.”

Zou je het opnieuw doen?

Marlies: “Ja, absoluut!”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Al die willen te kaap’ren varen …

“Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka, wens dat de weg dan lang mag zijn, vol avonturen, vol ervaringen.”

Vanaf welk moment begint die ‘tocht’, je reis? Wanneer en hoe bereiken we onze bestemming? En is de reisweg niet even belangrijk als die bestemming? Deze vragen brengen ons als vanzelf bij Joris Van Bree. In 2019 startte hij een uniek reisbureau op: CptnZeppos. Het werd een grootscheeps project dat perfect aansluit bij een aantal veranderingen in onze maatschappij: slow travel aan boord van cargo schepen. We laten de “kapitein van dit schip” graag zelf aan het woord.

Tekst & interview: Yvonne Gielen // Foto’s: Joris Van Bree, Bram Belder, Joël De Laere

Hoe kwam je op het idee voor CptnZeppos?

Joris: “Tijdens een fietstocht door onze Antwerpse thuishaven vroeg ik me af hoe het leven aan boord van een vrachtschip zou zijn. Ik bracht een bezoek aan het Red Star Line Museum en zocht me een weg aan boord van een 300 meter lang vrachtschip op de route Antwerpen – New York. Dit werd een overweldigend avontuur dat mijn leven definitief zou veranderen! Midden op de Atlantische Oceaan ontstond het idee om andere mensen hetzelfde te laten beleven. CptnZeppos was geboren.

Voor de naam liet ik me inspireren door de reeks Kapitein Zeppos uit de jaren ’60. Een aantal van onze passagiers denken met weemoed terug aan deze vriendelijke, mysterieuze man met zijn Amphicar 770 uit hun kindertijd, toen alles schijnbaar trager liep. Ook dit aspect van de reeks, de traagheid, trok me aan.

Nog voor de echte start van CptnZeppos schreef ik me in voor De Bertjes, een wedstrijd voor innovatieve ondernemers georganiseerd door Bert Van Wassenhoven, Stad Antwerpen en Cronos Groep. En ongelooflijk maar waar, wij wonnen! Een jaar gratis kantoor schuin tegenover Brasserie Kapitein Zeppos (jawel, daar is hij weer) was een deel van de prijs. En vandaag, vijf jaar later, genieten we nog elke dag van dit eiland, een oase midden in de stad.”

Kapitein Zeppos keek toe en zag dat het goed was. Waarom kiezen reizigers voor deze manier van reizen?

Joris: “Voor velen is meereizen aan boord van een vrachtschip een kinderdroom die ze waarmaken zodra ze ontdekken dat het effectief kan. Zo ook voor onze eerste passagier, Ward Hulselmans (scenarist van onder andere Witse, Stille Waters, Salamander …). Hij ontdekte ons via een artikel in Gazet van Antwerpen en aarzelde geen moment om zijn kinderdroom waar te maken.

Dezelfde dag startte hij een dagboek, nam contact op en maakte in een periode van zes maanden twee zeereizen: de rondreis Antwerpen – Ierland en de heenreis Antwerpen – Istanboel. Zijn reisverhalen kan je lezen en beluisteren op onze website. Sindsdien is hij onze CptnZeppos ambassadeur, net zoals alle passagiers na hun vrachtschipreis. Letterlijk iedereen komt immers laaiend enthousiast terug. Niet alleen een oude droom bepaalt hun keuze. Er zijn reizigers die al een verleden hebben in de maritieme wereld en opnieuw deze ervaring willen beleven.

Steeds meer CptnZeppos passagiers geven verder ook de duurzame manier van reizen op als reden waarom ze met ons in zee gaan: meereizen in leegstaande kajuiten van vrachtschepen die sowieso varen met hun vracht.

Zeer populair zijn de routes naar het zuiden of noorden waarbij je kan meereizen met je motor, wagen, camper of mobilhome. Je wisselt een vermoeiende en stresserende tocht via autostrades in voor een relaxed verblijf aan boord en komt ter plaatse uitgerust aan om je tweede avontuur te starten.”

“Het vrachtschip wordt een inspirerende plek om tijd, stilte, rust, traag- & schoonheid te ervaren en alles vanuit een ander perspectief te bekijken.”

Kunnen de reizigers de plotse “zee van tijd” aan?

Joris: “Aan boord ontdekken mensen een onbekende wereld van kapiteins en hun bemanning die 90% van de wereldeconomie laten draaien. Op de brug kan je vanop de eerste rij het navigeren, laden en lossen van de vracht volgen. Het vrachtschip wordt een inspirerende plek om tijd, stilte, rust, traagheid en schoonheid te ervaren en alles vanuit een ander perspectief te bekijken.

Reizigers connecteren met zichzelf en de natuur, en doen waarvoor ze aan wal geen tijd vinden. Ze kunnen er zelfs eenvoudigweg voor kiezen om gewoon niets te doen, te genieten van de zee en de lucht op de brug of het dek. Wifi bieden we niet aan passagiers aan, dus maak je klaar voor een stevige detox – ideaal voor mensen op een kruispunt in hun leven!

Voor de meeste passagiers blijft het trouwens niet bij één reis. Zij voelen na een tijd de nood om dat weldadig gevoel dat ze aan boord ervaren, opnieuw te beleven.”

Hoe verloopt het leven op het vrachtschip & samenleven met de bemanning?

Joris: “Op een vrachtschip worden maximaal 12 passagiers toegelaten. Iedereen logeert in zijn eigen kajuit met badkamer. Er wordt driemaal per dag gegeten. De kapitein beslist of dit in gezelschap van de bemanning mogelijk is of niet. Alle schepen beschikken over een fitness, sommige ook over een sauna.

Natuurlijk zijn er heel wat mogelijkheden om kennis te maken met het leven aan boord, met de bemanning en de kapitein. Hierin schuilt voor mij een aspect van duurzaamheid. Dit heeft namelijk niet alleen te maken met het verminderen van uitstoot of met transitie, maar ook met welzijn. Wij merken dat wanneer we de juiste passagiers aan boord brengen, het welzijn bij kapitein en bemanning groeit. De interesse in hun wereld en de appreciatie voor hun job zorgen hiervoor. Deze mensen zijn soms maanden van huis. Wanneer door onze interactie hun welzijn groeit, bevordert dat ook de veiligheid. Is dat niet de belangrijkste prioriteit?

“Je reist mee in leegstaande kajuiten van vrachtschepen die sowieso met hun vracht varen. Steeds meer passagiers geven dat aspect van duurzaamheid aan als de reden van hun keuze voor ons.”

Over veiligheid gesproken; een deviatieverzekering zit mee in de totaalprijs. Deze treedt in werking wanneer de kapitein beslist dat de passagier zo ernstig ziek is dat het schip moet uitwijken naar de dichtstbijzijnde haven of dat er een helikopter aan boord moet komen. We vragen de passagiers ook om een contactpersoon op te geven: wij blijven aan wal of op ons kantoor stand-by in geval er iets op het thuisfront gebeurt. Er is wel geen wifi voorzien voor passagiers, maar de kapitein staat op elk moment in contact via de rederij met ons.”

Welke reis zou je aanraden voor een eerste keer?

Joris: “Tijdens onze CptnZeppos infomomenten in Antwerpen informeren én inspireren we onze toekomstige passagiers over ZEPPOS-0060, de rondreis vanuit Antwerpen naar Finland, een perfecte kennismaking voor mensen die nog nooit met een vrachtschip zijn meegereisd. Ik begeleid hen persoonlijk elke vrijdagavond van de security gate over de terminal tot aan het vrachtschip en help hen nadien met de bagage tot aan hun kajuit. We kunnen ook een shuttle aanbieden die je thuis ophaalt en tot aan het schip brengt.

Eind september vorig jaar maakte ik deze reis samen met mijn vader, een avontuur dat ons nog dichter bij elkaar bracht en we heel erg koesteren. Tijdens de infomomenten delen onze ambassadeurs natuurlijk graag ook hun reiservaringen.”

Tenslotte, zou je in een enkele zin kunnen samenvatten wat de meerwaarde van jouw reisconcept is?

Joris: “Onze toeristische visie staat voor ecologisch reizen, in een rustig tempo, avontuurlijk en dichtbij de natuur met veel tijd voor jezelf, zonder één moment van massatoerisme. Kan het duurzamer?”