Destination Bhutan als ultieme reist(r)ip

Wanneer mensen mij vragen ‘Hoe was het in Bhutan?’, begin ik met ‘Goed!’. Daarna durf ik al eens te zeggen ‘Heerlijk om eens te mogen volgen, in plaats van altijd als reisbegeleider Joker-groepsreizen op sleeptouw te nemen’. Maar als ik daarna merk dat er nog meer wil om te luisteren is, dan is het hek van de dam. En aangezien ik jullie stilte op dit moment graag zo opvat, here I go!

Tekst: Siel Lammertyn / Foto’s: Siel Lammertyn, Tim Van Den Brande

De WOW-factor van Bhutan begint al in het vliegtuig. Als je vliegt vanuit Delhi of Kathmandu, dan word je een hele vlucht lang getrakteerd op de mooiste zichten. De piloot ontpopt zich tot reisbegeleider: ‘Ladies and gentlemen, on your left you can see the Mount Everest, the highest mountain in the world … And now you see the 3rd highest mountain … And now you see the 5th tallest mountain…’. Naar beneden turend richting de bergen van Nepal zie ik de vele huizen in de valleien. Maar dat stopt vanaf dat je het Bhutanees luchtruim binnenvliegt. Hier is niks anders dan bergen en bomen. Tot je opeens wel erg dicht bij de grond begint te vliegen, zo dicht dat je bijna de individuele rijstkorrels op de rijstvelden kan zien groeien. Tussen de bergen slalomt het vliegtuig tot, letterlijk achter het (berg)hoekje, de kortste landingsbaan ooit komt piepen. Wat een landing! Alle passagiers zijn al overweldigd door Bhutan, nog voor we goed en wel aangekomen zijn.

“Van de goulden rijstvelden & de wondermooie tempels tot hoge passen & diepe valleien , ze doen me met open mond staren”

De Bhutanese identiteit boven alles

Ondanks dat Bhutan actief toeristen probeert te lokken, blijft het een dure bestemming. Ik was er dan ook slechts 8 nachten. Voor een land met de grootte van België zou dat moeten lukken. Maar strijk al die Bhutanese bergen plat en je hebt een land ter grootte van India. Schaamteloos beperk ik me dus tot de toeristische route, waar ik warempel één van de jongere reizigers blijk. Hierdoor zijn de wandelroutes, van kortere tot meerdaagse, niet druk. Alleen de monniken of nonnen wandelen me steevast met vaste tred voorbij. Want ja, aan het einde van elke wandelroute ligt wel één of andere tempel die je enkel te voet kan bereiken. De gebedsmolens, gezangen, gebeden en uitzichten zorgen voor een serene sfeer. Maar wist je ook dat alle gebouwen (particulier én openbaar) moeten opgetrokken worden in de typische Bhutanese architectuur? Prachtig!

En dat brengt me naadloos bij nog zo’n Bhutanese eigenaardigheid: hun focus op het behoud van de Bhutanese identiteit. Buitenlanders zijn er enkel welkom om tijdelijk te werken of toerist te spelen. Migreren naar Bhutan, dat gaat niet.

Aan het werk? Dan moet je traditionele Bhutanese kledij dragen. Overal, van de straat tot de mensen hun living, zie je portretten van de koning – die van nu, van het verleden én de toekomst. De troonopvolger is namelijk de peuterzoon van de koning, wiens portret ook overal te vinden is. De Bhutanen hebben een enorm vertrouwen in hun koning. Zo groot dat de eerste verkiezing voor een parlement slechts in 2008 plaatsnam en dat de modale Bhutanees nog steeds het nut er niet van inziet, want waarom hebben ze meer nodig dan hun koning? Natuurlijk zijn de parlementsleden ook zo doordrongen van dat feit, dat zij niets zouden beslissen dat de koning zou schofferen. Als er dus beslist wordt dat alle huizen een groen dak moeten hebben, want dat is beter voor het landschap, dan doet iedereen dat zonder morren.

Flaming Thunderbolt of Wisdom

Het land ligt gesandwicht tussen India en Tibet, en die invloeden kan je goed voelen. Desondanks kan je Bhutan niet verwarren met die twee landen. Van hun grondwet (‘Het hele land moet voor minimum 60% uit beschermde natuur bestaan’) tot hun eten (’t Is precies Tibetaans, maar ongelofelijk pikant), ze doen er hun eigen ding mee.

Het land is ook Boeddhistisch, maar doet ook dat op z’n eigen manier. Zo zie je te pas en te onpas fallus-symbolen. Dat komt door één monnik; The Divine Madman. Als yogi was hij tegen het Boeddhistische establishment, hij deed graag zijn eigen ding. Zo zwierf hij rond, vertelde hij aangebrande moppen, verleidde vrouwen en dronk bier. Vele verhalen gaan de ronde over deze yogi: zo plaste hij op de het hoofd van een monnik, waarna er een heilig mantra op het hoofd van deze monnik verscheen. Maar waarom dan de fallus? Voor demonen trok hij steevast zijn broek uit. Bij het aanzien van zijn Flaming Thunderbolt of Wisdom – en die naam verzin ik niet! – konden die demonen niet anders dan bezwijken. Een krachtig wapen dus, die fallus. Bon, ik denk er het mijne van. Aan deze yogi hebben de Bhutanezen ook hun nationale dier te danken, die hij maakte van een kruising tussen een geit en een koe. In een land waar tijgers, rode panda’s en sneeuwluipaarden rondlopen, kan enkel een Divine Madman zorgen dat zo’n dier nationaal wordt vereerd!

Unieke bestemming om met open mond naar te staren

Maar Bhutan is vooral prachtig. Van de gouden rijstvelden tot de hoge passen, van de wondermooie tempels tot de eeuwige bossen. De frisse berglucht, diepe valleien en dorpen doen me met open mond staren – of is dat de ijlheid door de hoogte? Gooi daar nog één van hun typische Boeddhistische festivals bovenop – en dat zijn er veel, dus het is niet moeilijk om er minstens eentje te bezoeken – en je hebt een unieke bestemming die iedere ziel kan beroeren!

Heb jij zin om de sprong te wagen en Bhutan als reisbestemming op jouw bucketlist te zetten? Denk dan zeker aan deze stappen tijdens je voorbereiding:

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2025. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

Australië van Apple Pie tot Zon

Bijna een jaar geleden vertrok ik naar Australië met mijn H2O-jeugdherinneringen (je weet wel, die serie over zeemeerminnen) en een ‘nu of nooit’-gevoel. Ik zat vast en ik had nood aan verandering. In mijn hoofd bleef ik maar denken aan een quote van Thomas Lélu: “Watch more sunsets than Netflix.” Dus zonder een gedetailleerd plan, maar met veel goesting, stapte ik op het vliegtuig.

Tekst & foto’s: Lotte Doom

Na zes maanden vol avontuur, nieuwe ervaringen, heel wat deksels op mijn neus en vriendschappen voor het leven, landde ik terug in België. Sindsdien is de meest gestelde vraag: “Hoe was Australië?”. Simpel, toch? Maar probeer maar eens een half jaar samen te vatten zonder dat de ander halverwege afhaakt en al spijt heeft dat hij het überhaupt vroeg. Dus ja, ik heb een trucje bedacht! Een alfabet van mijn tijd down under met al mijn favoriete plekken, onverwachte ontdekkingen en momenten die ik nooit zal vergeten.

A van Apple Pie: Australië staat niet echt bekend om zijn goeie pistolets en koffiekoeken, maar de apple pie? Die is echt next level, net zoals het zuurdesembrood. En ja, ik ben in de Vegemite-val getrapt, maar de Meat Pie met ketchup kan er nog wel mee door. Oh, en vergeet de zeewiersnacks, Cheerios en Tasty Cheese niet! Ik weet dat mijn snackkeuzes raar zijn, maar geloof me, ze zijn verrassend lekker.

B van Bloody Rippah: Australisch Engels? Het lijkt wel een andere taal. “Yah Bloody Rippah!” is trouwens een compliment, geen scheldwoord. En als ze zeggen “this arvo”, bedoelen ze deze namiddag en niet vanavond – dus kom op tijd! Of niet, en maak dezelfde fout als ik.

C van Camping Life: Koop een swag (nee, niet “swag”, maar een soort slaapzak) en trek de bush in. Zandvliegen ontwijken en je schoenen verstoppen voor de dingo’s leer je in no time. Want geloof mij: dat van die dingo’s die overal mee gaan lopen, is echt waar!

D van Drop Bears: ‘Gevaarlijke’ koala’s die uit bomen vallen en je opeten? Fake news. Maar als je echte koala’s wilt zien, ga dan naar Magnetic Island en doe de Forts Walk. Pro tip: let op de pijlen die andere wandelaars in het zand tekenen om ze te spotten.

E van Everything is altijd Okay:  De vraag “How are you?” is een dagelijks ritueel, maar als je zegt hoe het echt met je gaat, dan wordt het plots erg ongemakkelijk. Dus doet iedereen maar alsof alles geweldig is. Vrouw op sterven? Schoonouders blijven al maanden logeren? Slechts 4 uur slaap per nacht? Maakt allemaal niet uit, want: “I’m GREAT, mate! Living the dream!”

F van ‘He died with a Felafel in his hand’: Voor Kerstmis kreeg ik het boek ‘He died with a felafel in his hand’. Een autobiografische roman van Australische schrijver John Birmingham over zijn ervaringen als co-houser. En ik kan het bevestigen: sharehouses in Sydney zijn een ervaring apart (of liever: de sharehouse-roomies). Vraag maar aan mijn vriend Gianluigi die een gat in de muur maakte om uit de badkamer te ontsnappen in plaats van gewoon het slot om te draaien.

G van Greyhound:  Nee, niet die coole hond, maar die bus waarin je soms 28 uur kunt zitten naast de meest unieke figuren en dat allemaal voor de ervaring (lees: om geld te besparen).

H van Huidhonger: Soloreizen is een kunst op zich. Je leert dat niet elk gesprek diepzinnig hoeft te zijn en soms zijn het juist die luchtige babbels die je nodig hebt om je niet te eenzaam te voelen. Maar te veel oppervlakkige gesprekken kunnen al snel vermoeiend worden. De juiste balans vinden? Daar werk ik zelf nog aan.

I van Indigenous People: Australiërs zijn meer dan alleen surfers met mullets en mensen die op blote voeten naar de supermarkt gaan. De echte Aboriginal-cultuur vind je vooral in de outback en in het noorden.

J van Jandals: Of zoals wij ze kennen: teenslippers. Letterlijk iedereen draagt ze, overal en altijd. Het is gewoon een ding! En dan heb ik het nog niet over de Birkenstocks gehad.

K van kangoeroes, krokodillen en kakkerlakken: Weet wat te doen als er plots een kangoeroe voor je neus staat, want ze duiken overal op – vaak op de meest onverwachte momenten. Krokodillen? Die moet je gewoon vermijden, want als je er één ziet, is het al te laat. En kakkerlakken? Die brengen je graag een bezoekje ’s nachts, dus be prepared.

L van White TaiL Spiders: Note to self – zet niet zomaar elke spin buiten die er niet zo groot en eng uitziet. Een kleine witte staart kan je al snel grote problemen bezorgen. Zoek dus misschien eerst op wat voor spin het is – altijd handig!

M van Mulgas Adventures: Ik kreeg de tip van een andere backpacker om vier dagen op avontuur te gaan in de outback met Mulgas Adventures. Het werden de vier beste dagen van mijn hele reis in Australië en zelfs alle ingeslikte zandvliegen konden de ervaring niet verpesten. Neem deze gouden tip van mij aan en ga er gewoon voor!

N van No Worries: In Australië is het oké om luidop te zeggen dat je niet naar het nieuws kijkt of je werkschema aanpast aan wanneer de golven het best zijn. Soms voelt het leven er over het algemeen gewoon een beetje lichter.

O van Once in a lifetime (letterlijk): Het vuurwerk in Sydney op Nieuwjaar? Prachtig, het mooiste dat ik ooit heb gezien! Een echte once in a lifetime! Maar 16 uur wachten in de regen voor een goeie plek zodat je ’s avonds goed zicht hebt, was dat ook. Het zal dus waarschijnlijk bij die ene keer blijven.

P van Port Elliot: Ik maakte een onverwachte stop in Port Elliot (dichtbij Adelaide) waar ik fantastische mensen leerde kennen, de zotste uitzichten tegenkwam en het thuisgevoel vond dat ik de voorafgaande maanden een beetje had gemist. Als je er dan toch bent, vergeet zeker niet de zonsondergang te checken bij de Bluff.

Q van Quokka’s: Op Rottnest Island maken toeristen selfies met de schattige quokka’s, maar het echte geheim? Zwemmen met zeeleeuwen iets verderop. Magisch!

R van Rips: Weet wat een rip is voor je de zee induikt en thank me later.

S van Sunset of Sunrise: Voor de beste zonsopgang? Ga naar de Lighthouse in Byron Bay. Voor een epische zonsondergang moet je bij de Pinnacles dichtbij Perth zijn. Belangrijk detail: zorg ervoor dat er niet te veel wolken zijn en dat er geen regen is voorspeld. Anders ben je zo vroeg opgestaan voor niets!

T van gratis Toiletten: In de steden vind je op elke hoek wel een gratis toilet. Heel handig voor mensen zoals ik die altijd nét te veel water drinken. En alsof dat nog niet genoeg is, hebben ze ook overal bubblers om je fles bij te vullen. Al smaakt het ene bubbelke toch net iets frisser dan het andere!

U van Al die Uren en Tijdzones: Altijd handig om even te checken in welke tijdzone je vrienden zitten voordat je afspreekt. Of doe zoals ik en kom overal op het verkeerde moment aan!

V van Vogelconcert: Of je het nu wilt of niet: je wordt elke ochtend wakker met een tropische symfonie. Van de lach van de kookaburra tot het vreemdste gekrijs van de cockatoo. En dan hebben we het nog niet gehad over de regenbooglori’s die veel te vroeg opstaan.

W van zeilen op de Whitsunday Islands: Hagelwitte stranden, helder turquoise water en de beste snorkelplekken die je je kunt voorstellen – het bestaat echt, en het is de ideale plek voor een meerdaagse zeiltocht.  Het is prachtig – zelfs als je midden op zee in een tropisch onweer terecht komt en zo zeeziek bent als een gieter. Oh, en blijf voor één keer niet te lang in je nest liggen, want ’s ochtends komen de schildpadden hun eerste adem van de dag happen.

X van Extreem: Wat maakt Australië zo speciaal? Letterlijk alles is extreem: het weer, de temperatuur, de landschappen, de grootte van de dieren, de afstanden die je reist… Niet normaal!

Y van Yarning: Australiërs zijn fantastisch goed in het vertellen van anekdotes en grappige verhalen. Voor je het weet, krijg je een gratis comedyshow van iemand met de gekste levensverhalen. Lachen gegarandeerd!

Z van Pas op voor de Zon!: Als er één ding is waar je écht voor moet oppassen, dan is het de zon. Smeer je in met zonnecrème, koop die fancy hoed en denk niet dat je zonder SPF-50 veilig bent. Zelfs ik die als een paranoïde elke dag om het uur zonnecrème smeerde, kreeg er pigmentvlekken, mijn eerste rimpels en acné gratis bij.

En zo eindigt mijn alfabetische reis door Australië. Een avontuur dat mijn horizon niet alleen verbreedde, maar ook mijn grenzen verlegde (letterlijk en figuurlijk). Nu ik in België mijn liefde voor koffiekoeken en pistolets herontdek, kijk ik met een glimlach terug op alle onvergetelijke momenten. Australië heeft mij geleerd dat zelfs een Huntsman met de slechtste reputatie minder angstaanjagend is dan het lijkt, en dat het misschien niet altijd loopt zoals gepland – maar de reis die je maakt exact is wat je nodig hebt.

Als je ooit twijfelt over die verre reis, vergeet dan niet: de wereld is veel te groot om stil te blijven zitten – dus: niet blijven staan, gewoon gaan!

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Julley, Robin! Op buitenlandse stage in Little Tibet

De 3 H’s: skilled Hands, bright Head and kind Heart. Dat is de visie van Sonam Wangchuk, de oprichter van SECMOL Campus, een alternatieve school in Ladakh, in Noord-India. Lynn en ik liepen er 6 maanden stage, middenin het Himalayagebergte. Of leven op een ecologische, simpele en zelfredzame manier mogelijk én verrijkend is? In het prachtige Ladahk wel.

Tekst & foto’s: Robin Leyers

De macht van de Himalaya’s

Ladakh, ook wel bekend als Little Tibet of the Land of High Passes, is de meest dunbevolkte én meest afgelegen staat van India. Eens je landt op de Kushok Bakula Rimpochee Airport van Leh, is je reactie meteen: WAUW. De macht van de Himalaya is onbeschrijfelijk en de schone lucht is heerlijk (zeker als je voordien enkele dagen in New Delhi verbleef). Met de hoogste berijdbare wegen ter wereld, woonplaats van de Ghost of the Mountain (beter bekend als het sneeuwluipaard) en een cultuur die zeer hard aanleunt aan de Tibetaanse, is er in Ladakh gigantisch veel te ontdekken en zal je jezelf geen seconde vervelen.

Naast Leh, de toeristische hoofdstad van Ladakh, heb je honderden dorpjes verstopt in de bergen, klaar om ontdekt te worden. De wegen zijn niet altijd in even goede staat en bereikbaarheid heeft veel te maken met het weer (denk aan sneeuw & landverschuivingen), maar dat zorgt alleen maar voor meer avontuur. Elke plek, elk dorp, elke tempel, elk uitzicht is een schilderij op zich. Ben je een liefhebber van natuur, rust, sereniteit, bergen en magnifieke landschappen? Dan is Ladakh the place to be!

De Indische hoofdwiebel

Het eerste wat je bij aankomst in de luchthaven hoort, is julley. Dit is ‘hallo’ in Ladakhi. Nadien leer je dat julley ook ‘doei’ en ‘dank je wel’ betekent, handig.  

Deze andere wereld en zijn nieuwe cultuur ontdekken, is leerrijk, plezant en boeiend. Al is het zeker en vast een uitdaging om alle gewoontes & gedragingen van de lokale bevolking te begrijpen. Zo eet je bijvoorbeeld steeds samen op de grond. Je zal dus ongetwijfeld wel eens de fout maken om (per ongeluk) over iemands benen of eten te wandelen en daardoor ‘onder je voeten krijgen’, aangezien dit als onrespectvol wordt gezien. Maar geen zorgen, de Ladakhi’s zijn overdreven vriendelijk, beleefd, goedlachs en behulpzaam. Iedereen zal er altijd voor zorgen dat je je volledig thuis voelt en niets tekortkomt. En wat je bijleert, kan je uiteindelijk ook linken aan achterliggende betekenissen.

Je begint onvermijdelijk ook zelf gedragingen over te nemen zoals bijvoorbeeld de “Indische hoofdwiebel” of een typische groet. De mensen rondom jou merken dit ook op en eens ze jou Ladakhi butsa of pomo (jongen of meisje) noemen, geeft dat een enorm gevoel van samenhorigheid en voldoening.

Een afgelegen, zelfredzame campus

De Students’ Educational and Cultural Movement of Ladakh is een alternatieve school met als doel studenten belangrijke levenslessen bijleren, hun zelfvertrouwen opkrikken en Engels bijschaven. Ze werken er met de visie van de 3H’s: bright Head, skilled Hands and kind Heart. Uniek is dat studenten die zich aanmelden, als voorwaarde gebuisd moeten zijn voor hun overheidsexamens. Zo kunnen ze op SECMOL een jaartje “pauze” nemen, nadenken over hun toekomst, meer focussen op praktische vaardigheden … om dan nadien terug naar een overheidsschool te gaan en/of hun dromen na te jagen.

“SECMOL is bijna volledig zelfredzaam en ecologisch zeer verantwoord, met zonne-energie, passieve zonne-gebouwen, recyclage, dry compost toiletten …”

SECMOL ligt op een prachtige locatie, is zeer afgelegen en eigenlijk een dorpje op zichzelf. De studenten, het personeel en de vrijwilligers leven en wonen samen op de campus. De studenten verblijven er voor één jaar en runnen in principe de campus, met begeleiding van het personeel en de vrijwilligers. Daarnaast is de school bijna volledig zelfredzaam en ecologisch zeer verantwoord. Er wordt gebruikgemaakt van zonne-energie, passieve zonne-gebouwen, recyclage, dry compost toiletten en verspilling is er bijna onbestaande. Als stagiair leer je zeer veel over ecologisch leven en creatief omgaan met afval en verspilling. Je kijk op de Westerse levensstijl en consumptiemaatschappij zal gegarandeerd veranderen.

Eens je aankomt op de campus, word je meteen warm ontvangen en ben je instant deel van de SECMOL-familie. Iedereen komt met je praten en is in het algemeen zeer geïnteresseerd in je achtergrond en waar je vandaan komt. De mensen zijn heel toegankelijk, open en fantastisch leuk in de omgang. Na 6 maanden bouw je een zeer hechte band op en maak je vrienden voor het leven.

Koude temperaturen, warme mensen

In Ladakh is het koud. Temperaturen kunnen zakken tot -25°C. De mensen daarentegen, zijn er zeer warm. Wanneer je ergens over de vloer komt, word je altijd warm onthaald met melk- of boterthee, koekjes, tsampa, gedroogde abrikozen, noten en nog zo veel meer. Het is ook de gewoonte van Ladakhi’s om te blijven bijschenken en je steeds meer en meer aan te bieden. Het is bijna een spelletje voor hen en ze winnen altijd. Je zal gegarandeerd met een volle buik buitenwandelen. Gastvrijheid is dus zeer belangrijk, net zoals medeleven, behulpzaamheid en vriendelijkheid. Deze waarden zijn verbonden aan het Tibetaans Boeddhisme, dat nog een grote rol speelt in de maatschappij.

“Het doel is studenten belangrijke levenslessen bijleren, hun zelfvertrouwen opkrikken en Engels bijschaven.”

Er zijn tempels, ook wel gompas genoemd, in overvloed verspreid over heel Ladakh waar nog talloze monniken leven en religieuze festivals gehouden worden. Je zal versteld staan van de indrukwekkend gemaskerde dansen die de bevolking zouden moeten voorbereiden op de dood. Zo heb je ook festivals waar er orakels bezeten worden door bepaalde figuren, op de daken van de tempel lopen en nadien de toekomst voorspellen. Deze religieuze tradities zijn enorm populair in Ladakh en worden voltallig bijgewoond door de bevolking. Zeer indrukwekkend om te beleven als buitenlander!

Alternatief leren met de 3H’s

Als stagiair of vrijwilliger in SECMOL heb je veel mogelijkheden en veel vrijheid. Je meest belangrijke taak is de conversation class, waar je dagelijks een activiteit bedenkt om het Engels van de studenten te oefenen. Ongelofelijk hoe sterk ze daarin groeien op één jaar! Sommigen spraken geen woord Engels bij de start en voerden complexe, volledige conversaties op het einde.

Naast deze klassen zijn er ook verschillende verantwoordelijkheden die iedere student heeft om de campus te onderhouden. Als stagiairs namen wij deel aan deze verantwoordelijkheden, maar ook aan alle andere activiteiten op de campus. Er is ruimte om zelf workshops te geven over bv. digitale vaardigheden, fotografie, mentale gezondheid … afhankelijk van je persoonlijke vaardigheden en interesses. Daarnaast organiseert SECMOL ook veel dagtripjes, waardoor je plekken bezoekt die je als gewone toerist nooit zou zien.

Iets waar je mee moet leren omgaan op de campus, is veel flexibiliteit. Plannen kunnen last minute veranderen en communicatie gebeurt niet altijd op een efficiënte manier. Dit heeft natuurlijk ook veel met de taal te maken, aangezien iedereen er onder elkaar Ladakhi spreekt. Maar dan is het aan jou om actief engagement te tonen! Deze plek leert je zeker en vast om beter voorbereid te zijn op veranderingen en om je flexibeler op te stellen, wat alleen maar voordelen heeft in het leven.

De Advanced Bachelor Global Citizenship and Development is een banaba van UCLL (Leuven).

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Travel tattoos

Sommige reizen kruipen zó onder je huid, dat je ze er permanent opplakt. Deze tien reisbegeleiders deden dat ook. Geïnspireerd voor je eigen inkt? Artieste Kim Lava geeft je de nodige tattootips!

Tekst & foto’s reisbegeleiders: Angie Inghelram, Stijn Verbercht, Hanne Castermans, Karen Elskens, An Uytterhoeven, Lieselotte Suys, Joni Nielandt, Lien Castelein, Véro De Coninck, Joke Vanderschoot, Jakoba Gurny

Angie neemt haar motto altijd mee

“Vive, viaja, disfruta – leef, reis, geniet. Mijn levensmotto. Om echt te leven moet je kunnen genieten, en waarvan kun je meer genieten dan van reizen? Reizen is niet enkel naar locaties gaan, maar ook het beleven van prachtige ervaringen en het sluiten van vriendschappen. Deze tattoo werd ontworpen op de laatste avond na tien weken in Peru, door een vriend die ik leerde kennen tijdens mijn tocht door de jungle. Ik liet hem dan zetten op de ochtend van mijn vertrek, allemaal heel spannend! Een rondreis door de natuur, met de zon en de maan als gids, geleid door de lokale cultuur, dat is genieten, dat is leven.”

Frigoboxtoerist? Karen beschouwt het als een compliment

“Ik zocht naar een tattoo om samen met mijn zus te zetten. We hebben nogal een andere stijl, dus het was niet makkelijk. Onze vakanties in Asturias kwamen steeds weer naar boven als mooie herinneringen. Een trouwe metgezel tijdens die reizen was onze classic 90’s frigobox, die ons voorzag van de beste picknicks. Eens dat idee in mijn hoofd zat, kon ik het niet meer loslaten. Mijn zus dacht aan de ijsjes die we dagelijks aten en liet een twisterijsje tatoeëren. We hebben ook “hermana” (zus) en “hermanita” (kleine zus) laten zetten, en onze mama heeft “madre” gezet op haar 64e, haar eerste tattoo! Het is ook een kleine ode aan papa, die vijf jaar geleden overleed. Hij zou misschien zelf geen tattoo laten zetten, maar hij zou zeker ontroerd zijn geweest door het sentiment. Het was een heerlijk moment om met z’n drietjes te delen en ik glimlach nog steeds bij de gedachte aan die warme herinneringen.”

Hanne vereeuwigde een onvoorspelbaar, groots avontuur

“In 2017 deed ik iets dat toen als ongelooflijk zot aanvoelde: op mijn eentje trok ik 3 maand naar Costa Rica om er Spaans te leren en vrijwilligerswerk te doen. Wat een reis! Het was ook ineens het begin van een groots avontuur: ik besliste tijdens de reis om me in te schrijven voor het selectieweekend van Karavaan. En daar ging de bal aan het rollen … Leuke reizen begeleiden, een fijn netwerk aan begeleiders leren kennen, de reismicrobe helemaal te pakken krijgen, naar Mechelen verhuizen en uiteindelijk ook voor Joker gaan werken. De reis heeft dus mijn leven een onvoorspelbare, avontuurlijkere koers doen varen. En ik kon toch niet anders dan dat vereeuwigen met een tattoo van Latijns-Amerika? Hij mag nog steeds overal mee naartoe, zoals mijn laatste reis naar Thailand & Cambodja!”

Lieselotte eert de kracht van vriendschap & moeder natuur

“Na weken rondtrekken in Peru belanden we in Cusco, waar een bezoekje aan Machu Picchu natuurlijk niet mag ontbreken. We lopen over de spoorweg naar Aguas Calientes waar we na een avondje uit met mede-backpackers om 3h ‘s ochtends opstaan om te voet de befaamde trappen trotseren. Na wat toch een mijlpaal is op een Peru-reis, blikken mijn vriendin en ik terug op jaren vriendschap in het teken van ontdekken. We leerden elkaar kennen op 18-jarige leeftijd in Brussel op een feestje waar we beiden alleen waren. Jaren later vloog ik de atlantische oceaan over om haar te bezoeken in Brazilië voor 5 weken, om elkaar enkele jaren later weer tegemoet te komen in Peru. We beseffen dat we tijdens al onze avonturen heel wat geluk hebben gehad, alsof er iemand over ons waakte. In Peru hebben we dit een plaats gegeven; Pachamama, de Inca-godin voor moeder natuur, verlaat nooit onze zijde. Dus besloten we samen het teken van Pachamama te laten tatoeëren. In teken vriendschap en de honger naar avontuur, met dankbaarheid voor de natuur, en voor de kracht van het vrouwelijke.”

Lien vond haar inspiratie aan het einde van de wereld

“Mijn allereerste tattoo is Mount Fitz Roy, een majestueuze berg in Patagonië. En waar liet ik die zetten? In Ushuaia, het meest zuidelijke dorp ter wereld, bekend als ‘El fin del mundo’. Juist, ik heb mijn tattoo laten zetten aan het einde van de wereld. Het was het perfecte einde van een groepsreis door Patagonië. Daiana, de liefste tattoo-artiest ooit, vereeuwigde dit prachtige ontwerp voor mij. Mijn tattoo symboliseert veel dingen. Als reisbegeleider is mijn passie voor reizen en het onderweg zijn onmiskenbaar. Het is een ode aan het mijmeren over het leven en terugkeren naar de natuur. Deze tattoo herinnert me eraan dat de beste weg altijd onderweg is, vooral als je bergen beklimt. Soms is het pad lang en moeilijk, maar stapje voor stapje bereik je de top. Het leven heeft zijn pieken en dalen, net zoals een bergkam. En als fervent klimmer bewonder ik deze berg die al zoveel klimgeschiedenis heeft geschreven.”

Joni blijft 2x verbonden met een reis én de reisgenoten

“Toen ik 20 was deed ik 2 maanden vrijwilligerswerk op een project in Thailand. We waren daar met een leuke groep en een deel van de groep wilde graag op het einde een bamboo tattoo laten zetten om onze tijd te herdenken. Ik had toen nog nooit eerder gedacht aan een tattoo en ging gewoon mee om een prentje te helpen kiezen. In de tattoo shop vond ik het toepasselijke Thaise woord ‘nam jai’: helping others without expecting anything in return of simpelweg altruism. Iedereen was hier enthousiast over, aangezien dit ook heel toepasselijk was op het vrijwilligerswerk dat we daar deden. Toen ik de FOMO voelde opborrelen nadat een deel van de groep het als tattoo had laten zetten, besliste ik spontaan om ook mee te doen.

Later reisde ik anderhalf jaar in Zuid-Amerika, waarvan een groot deel in Peru. Ik was grote fan van het land, de mensen, de natuur en ook van de cultuur en de geschiedenis. Op het einde van mijn tijd daar heb ik samen met een reisgenoot de Chakana (het Inca-kruis, een belangrijk symbool voor de inheemse Peruviaanse bevolking) laten tattoëren met de Pachamama (letterlijk vertaald Moeder Aarde) in het midden.”

Véro ging voor een tattoo op traditionele wijze

“In de zomer van 2018 ging ik op Aziatisch avontuur. Twee maanden reisde ik door Taiwan, Japan, Zuid-Korea en Thailand en begeleidde ik ondertussen twee Joker-jongerenreizen: Japan en Thailand. Japan is een van mijn favoriete landen en daar haalde ik de inspiratie voor mijn tattoo. In Hiroshima vouwden we origami-kraanvogels en enkele weken later liet ik er zo eentje op traditionele wijze tatoeëren op Ko Pha Ngan in Thailand.”

Welcome to the jungle? Dat klinkt als muziek in de oren voor Joke

“Deze tattoo heb ik laten zetten bij een Oostenrijkse artieste, die mijn liefde voor de jungle perfect heeft kunnen weergeven! Kamperen in het hoge noorden is niets voor mij, maar op avontuur door de jungle om onder andere poema’s te spotten? Sí, claro! Costa Rica en Guadaloupe zijn alvast twee aanraders voor jungle-avonturen!”

Deze reiziger blijft liever anoniem. Een gewaarschuwd sandalendrager is er twee waard.

“Tijdje in Cusco gespendeerd. Heb me goed geamuseerd in het nachtleven daar. Nadat ik voor de zoveelste avond op rij in Chango-club was beland, kwam ik daar opeens aan de praat met een tattoo artist. In mijn dronken bui heb ik hem overtuigd om mij te tattoëren en bij gebrek aan inspiratie zijn we voor het Chango-logo gegaan … Not my finest moment. Een paar jaar later is de inkt volledig uitgelopen en kan ik moeilijk met sandalen naar mijn werk gaan. Waarschijnlijk is het daarom in België terecht verboden om onder invloed van alcohol tattoos te laten zetten.”

Jakoba ging nooit een tattoo laten zetten, maar dan …

“Tattoos? Daar zou ik nooit aan beginnen en al zeker niet zonder over na te denken. Dit was ik dan toch even uit het oog verloren aan het einde van een zalige groepsreis. Tijdens onze laatste momenten samen in India besloten we impulsief dat een tattoo het perfecte aandenken zou zijn. Na kort maar toch grondig even research te hebben gedaan (want in Delhi weet je maar nooit), stapten we de tattooshop binnen. We kozen ieder een eigen ontwerp, maar toch verbonden door het geheel van de zon, maan en sterren. Ook kozen we alle drie een andere plaats, maar toch verbonden door de herinnering en het avontuur in India. Ik vind het heel fijn dat de tattoo voor mezelf zichtbaar is, zodat ik af en toe kan terugdenken en wegdromen over de reis. Zeg dus nooit nooit, want wie weet verleg je toch ook die grens op groepsreis. En wie weet volgen er nog …”

Tatoeëren, verplegen, tatoeëren, verplegen … Het klinkt wellicht in deze volgorde een beetje ongemakkelijk, maar niets is minder waar: het is zelfs het levenswerk van Kim Lava. Heeft het één met het ander te maken? Niet helemaal, maar lees haar tattoo-ervaringen en je weet dat je in veilige handen bent.

Tekst: Yvonne Gielen // Foto’s: Kim Lava

Reizigers keren geregeld terug met een leuke tattoo gerelateerd aan hun bestemming als souvenir. Geen enkel probleem volgens Kim, “maar misschien kan je in het buitenland wel op zoek gaan naar een shop waar je een specifieke traditionele tattoo kan laten plaatsen?” Wat je ook kiest, Kim geeft je alvast deze tips mee:

“Er zijn altijd risico’s verbonden aan een tattoo zetten, of je nu in het buitenland bent of niet, maar deze tips dragen wel bij tot een grotere kans dat je met een kwalitatieve tattoo én een aangename ervaring huiswaarts keert.”  

Ook voor de tattoo artiest zelf moet de sessie trouwens een goed gevoel geven. Het gebeurt dat een klant bij Kim binnenstapt en vraagt om een tattoo die linkt met een bestemming, een cultuur …  “Enkel wanneer de symboliek, het design en/of de betekenis voldoende aansluiten bij de stijl van mijn onderwerpen, ga ik op de vraag in. Voor mij moet er voldoende verbinding en kennis zijn om een bepaald patroon uit te werken. Dat is de enige manier om persoonlijk te groeien en goed te worden in een specifiek domein.” Vragen klanten naar andere stijlen? “Dan verwijs ik ze respectvol door naar collega’s die zich daarop toeleggen.”

Uiteraard komen er soms ontroerende of bizarre verhalen naar boven bij de keuze van een tattoo(tekst), zowel bij een artistieke tattoo als bij een medische correctie: emoties van rouw, een herinnering, verlies of aanwinst, enthousiasme om het behalen van een mijlpaal, of wat dan ook. “Om meer ruimte voor emotie of symboliek te laten, kies ik voor een private studio concept: bij een drankje kan je het concept toelichten en je mentaal voorbereiden op de sessie of behandeling. Er is hier ruimte voor tijd, rust, herstel, luisteren in een omgeving van vertrouwen.”

Kim wil ten volle artiest zijn: in alle vrijheid in haar eigen stijl een concept uitwerken. Haar creativiteit mag niet afgebakend worden. “Is het niet bijzonder eervol dat iemand jou zijn lichaam toevertrouwt als een levend canvas waarop je jouw werk kan vereeuwigen? Het brengt jouw kunst letterlijk tot leven en laat het toe de wereld rond te reizen, met andere personen en culturen in aanraking te komen en gesprekken te initiëren, verhalen te vertellen, in verbinding te komen. Net daarom creëer ik graag enkel werken in mijn eigen kenmerkende stijl en hecht ik er belang aan dat zowel mijn artistieke als reconstructieve tattoos mijn klanten een beetje meer compleet maken.”Ik word stil van haar geloof in het belang van tatoeages, haar persoonlijke kijk en aanpak hierbij. Mooi! Haar inzichten blijven me bij als een tattoo … op mijn ziel.

Een eerder abstract ontwerp van het landschap op een betekenisvol moment op vakantie. Wie herkent de plek?

Deze klant vroeg een ontwerp dat zijn voorliefde voor de bergen illustreerde en tegelijk ook symbolisch verwees naar zijn gezin. We kozen  4 bergen, twee grote en twee kleine.

Kim Lava is een zelfstandige tattoo-artieste in bijberoep én instrumenterend verpleegkundige in het operatiekwartier. Daarnaast begeleid ze als artieste cursussen van The Tattoo School. Verder is ze gespecialiseerd in Jugendstil en Neotraditional geïnspireerde tattoos, medische tatoeages, permanente make-up en reconstructieve pigmentatie.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van juli 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

De omgekeerde cultuurshock: thuis komen of thuiskomen?

“Leren van de ervaringen die je opdoet tijdens je buitenlands verblijf stopt niet wanneer je thuiskomt, het begint pas.”

Tekst: Lotte Rens // Foto’s: Natasja Van der Jonckheyd, Samuel De Baere, Sarah Bosman, Nancy Van Herck

Jaarlijks vertrekken er heel wat fantastische reisbegeleiders met een groep vol nieuwsgierigheid naar (on)bekende bestemmingen. Klaar om nieuwe vriendschappen te smeden, pareltjes in de natuur te ontdekken, uit hun comfortzone te trekken en thuis te komen met talloze verhalen. Niet enkel reizen is populair, ook een verhuis naar het buitenland. Denk aan internationale stages, tijdelijke buitenlandse jobs, projectopvolgingen, wereldreizen etc. Vele getuigen van een periode die ze koesteren en waarin ze veel bijleerden. Al wordt het thuiskomen vaak niet eenvoudig ervaren en wringt het soms. Het befaamde “zwarte gat”, missen van de sfeer en geluiden rondom je, of net het tegenovergestelde en terug in een drukke stad terechtkomen. Hoe wordt dit thuiskomen ervaren? Is er tijd en ruimte voor nazorg?

Dit artikel vloeit voort uit het vorige dat ik schreef, voor de oktober editie van dit magazine. Daarin haalde ik het gevoel aan van confrontatie en onbegrip toen ik terug thuis kwam na maanden vertoeven in Zuid-Afrika. In wat volgt, neem ik je graag mee rond meer context en duiding over een, naar mijn mening, toch wel onderbelicht thema binnen de reissector.

Reverse culture shock

Een lange reis of periode in het buitenland vergt enige voorbereiding. Zo ook verdient het belang hechten aan je voorbereiden op terug thuis komen en je huis terug laten aanvoelen als een thuis. Een belangrijke term binnen dit thema is de ‘reverse culture shock’. Deze term verwijst naar psychologische en emotionele uitdagingen waar individuen mee geconfronteerd worden na een periode in het buitenland. Het is de tegenhanger van de eerste cultuurshock die je ervaart als je je begeeft in een nieuwe culturele omgeving. De confrontatie hiermee is afhankelijk van persoon tot persoon, hierin zit ook de moeilijkheid.

In een artikel met de Gazet Van Antwerpen haalt Koen Van der Schaeghe, directeur van Vlamingen in de Wereld, de vergelijking met een oud jeansvestje boven. Hoe je na lange tijd een oud jeansjasje terug uit de kast haalt: het past misschien niet meer zo mooi, maar je trekt het toch aan, want het voelt vertrouwd. Een vergelijking waar ik me enorm hard in kan vinden.

Antrolopoog en auteur Judith van de Kamp beschrijft de omgekeerde cultuurshock liever als ‘een andere bril’. Dit omdat je dingen anders gaat bekijken, wat vervelend kan zijn, maar ook net heel mooi.

Reflectie

Tijdens een reis is de kans reëel om geconfronteerd te worden met zaken waar je in het dagdagelijkse leven niet echt bij stilstaat. Een beduidend voorbeeld is altijd elektriciteit hebben. In België kenden we vorig jaar een enorme stijging van de prijzen. Ondanks de piek, was er nog steeds elektriciteit beschikbaar. Wat in schril contrast is met landen als Pakistan en Zuid-Afrika bijvoorbeeld, waar load shedding dagelijkse realiteit is. Om een overbelasting van het elektriciteitsnet te voorkomen, wordt de elektriciteit gecontroleerd afgeschakeld voor bepaalde uren per dag. Na je reis hoef je niet meer te checken wanneer je elektriciteit zal hebben en hoe je bv. koken moet inplannen. Op zo’n moment word je je extra bewust van je privilege en vanzelfsprekendheid. Nog groter is de confrontatie met rijden door de townships of sloppenwijken, waar verschillende generaties leven in aangrijpende omstandigheden en waar paard en kar gebruikt wordt als transport.

Meedraaien in het systeem

Wanneer het aankomt op vervoer zijn er heel wat aanpassingen terug te vinden. Niet langer rijden met lokale tuktuk’s, Ubers bestellen, metrolijnen proberen te ontrafelen … België staat bekend om zijn liefde voor het fietsen. Dat hoef ik de wielerliefhebbers geen twee keer uit te leggen. Antwerpen werd in 2022 uitgeroepen tot derde meest fietsvriendelijke stad volgens het onderzoek van Global Bicycle Cities.

Ondanks de vele voordelen van fietsen, zoals de vrijheid van verplaatsing, is het ook weer wennen. Fietsen is een zaligheid, dat zal je me nooit horen ontkrachten. Wel was het enorm wennen aan die vrijheid, om je alleen te verplaatsen als het donker was. Niet meer om elke hoek van de straat security te zien of begeleid worden. Het klinkt vanzelfsprekend om terug in deze vrijheid te vallen, toch heeft het iets angstaanjagends.

“Leren van de ervaringen die je opdoet tijdens je buitenlands verblijft stopt niet wanneer je thuiskomt, het begint pas.”

Er komen verschillende nieuwe interesses boven, bijvoorbeeld de wereldpolitiek, wat ook kan leiden tot een gevoel van machteloosheid. Verschillende experts, ook Judith van de Kamp, raden daarom aan om concreet in contact te blijven. Hier bestaan verschillende manieren onder: inschrijven op nieuwsbrieven van lokale organisaties die zich inzetten tegen armoede, aan bewustwording werken in je thuisland.

Zo heeft de Amerikaanse organisatie Kiva het motto ‘Dromen zijn universeel, mogelijkheden niet’. Jouw verhalen bij thuiskomst dragen immers bij aan beeldvorming over complexe situaties in een ander continent. Wat belangrijk is om niet te onderschatten. Mensen zijn vaak geneigd te horen wat ze willen horen. Reacties als ‘Zie je wel? Ik wist het!’ zijn hieronder te plaatsen. Waar jij misschien wel een beeld kan scheppen dat recht doet aan de realiteit/de lokale situatie.

Met andere woorden: leren van de ervaringen die je opdoet tijdens je buitenlands verblijft stopt niet wanneer je thuiskomt, het begint pas. Ik heb geleerd om hiervoor open te staan en kwam tot verschillende inzichten, over de wereldproblematiek en over mezelf. Gun jezelf de tijd om eraan te wennen.

Reizen is een waardevolle inspiratiebron. Het is fascinerend om een periode van nieuwe prikkels te ervaren, nieuwe gewoontes te ontrafelen en de overgangsperiode naar het leven voor je buitenlands avontuur. Een periode van rust en reflectie, naar binnen keren en om stil te staan bij alles wat er is. In de hoop dat je daarvan kan genieten, want er komen haast weer zonnestralen en nieuwe plannen naar buiten. Geniet van al het moois om je heen. Koester zij die je liefhebben en je thuis lieten voelen bij het thuiskomen.

Laat dit vooral een oproep zijn om te praten over je reis en je ervaring eens terug in België. M’n Zuid-Afrikaanse vrienden zouden zeggen “Just do you, moenie worry nie”.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Bronnen: De kunst van het remigreren, van Norman Jansen // Why I’m No Longer Talking to White People People About Race, van Reni Eddo-Lodge // De derde wereld op je CV, van Judith van de Kamp //Cultural identity reentry in short-term student missionaries, van Sherry Walling, Cynthia Eriksson, Katherine Meese, Antonia Ciovica, Deborah Gorton en David Foy // Capacity building contributions of short-term international volunteers, van Benjamin Lough, Amanda Moore, Margaret Sherraden en Kathleen O’Hara // Remigratie, de omgekeerde cultuurshock: “De terugkeer uit het buitenland is soms moeilijker dan het vertrek”, van Greg Van Roosbroeck // Antwerpen uitgeroepen tot derde meest fietsvriendelijke stad ter wereld, van Cedric Van den Langenbergh

La grande ouverture: Couleur locale bij ViaVia Grand-Popo

Tijdens de herfstvakantie 11 Joker-reizigers naar Benin. Aanleiding van de reis? De officiële opening van ViaVia Grand-Popo in het zuiden van het land. Reisbegeleider Sofie Verreydt vertelt je er met zoveel warmte en enthousiasme over dat je direct de droge droge herfstdagen hier in België lijkt te vergeten, of onmiddellijk naar het nabijgelegen Joker-kantoor wil stappen om een ​​ticket naar Benin te boeken.

Tekst: Veerle Stoffelen & Sofie Verreydt // Foto’s: Sofie Verreydt

Op stap met Eco-Benin

Sofie: “We werden de hele week op sleeptouw genomen door Ignace van Eco-Bénin, een organisatie die zich al meer dan 20 jaar inzet op projecten rond biodiversiteit, klimaat, verantwoord toerisme en community-ondersteuning. De organisatie helpt lokale gemeenschappen om micro-ondernemingen op te richten die hen de mogelijkheid bieden om toeristen op een duurzame manier te ontvangen.

Zo gingen we bijvoorbeeld lunchen in een dorp waar de mensen door Eco-Bénin aangemoedigd worden om een moestuin aan te leggen. Met de groenten uit die tuin kunnen ze een lunch bereiden en zo toeristen ontvangen. We werden er ontvangen met zang en dans, kregen dus een heerlijke lunch aangeboden en leerden vervolgens matten vlechten. De lokale gemeenschap kreeg ondersteuning van Eco-Bénin om iets klaar te maken, wat ons een rustig gevoel gaf. We wisten dat de gemeenschap een eerlijke prijs kreeg en dat het geld het dorp rechtstreeks ten goede komt.

Een ander voorbeeld was de bootrace in de Bouche du Roy, het mangrovegebied in de buurt van Grand-Popo. Zes boten – elk met één persoon uit het dorp en twee Joker-reizigers – hielden een roeicompetitie. Eco-Bénin gaf elke boot een som geld, van 20 000 Francs voor de winnaar (+/- €30) tot 5 000 Francs voor de laatste drie boten (+/- €7,50). De roeiers werden aangemoedigd door de lokale gemeenschap, die zich voor deze gelegenheid extra mooi hadden opgekleed. Er was zang en dans en de lokale pers filmde het evenement. Dit initiatief illustreert opnieuw de aanpak van de organisatie: door de gemeenschap financieel te steunen stimuleert Eco-Bénin de bevolking in haar waardigheid en bieden ze bezoekers een comfortabel gevoel.”

La grande ouverture

Sofie: “De Joker-reis was gebouwd rond de “grande ouverture” van ViaVia Grand-Popo: op 1 november 2023 werd deze ViaVia in het zuiden van Benin officieel opgenomen in de grote ViaVia-familie.

ViaVia Grand-Popo heeft zijn thuis gevonden in het Centre Nonvignon, een initiatief van Eco-Bénin. In het Centre Nonvignon startte de organisatie enkele jaren geleden met een horecaopleiding voor jongeren uit armere milieus. Deze jonge studenten kunnen hun kennis in de praktijk brengen in hotels in de buurt en vanaf nu dus ook in de gastenkamers, het café en het restaurant van ViaVia Grand-Popo. Tijdens het openingsfeest kregen we meer uitleg over de werking van het centrum (de selectie van de studenten, de beurzen …) en een rondleiding in de keuken.

“Eco-Bénin helpt locals om micro-ondernemingen op te richten die hen de kans bieden om toeristen op een duurzame manier te ontvangen.”

De opening werd één groot feest met een officieel gedeelte met speeches, voorstelling van de genodigden en een rondleiding, en een culinair gedeelte met een heerlijk etentje in buffetvorm en gebak in de vorm van het woord ‘ViaVia’. Niets zo heerlijk als genieten van al dat lekkers met zicht op het strand. En bij een feest horen natuurlijk ook geschenkjes! We kregen in primeur de gloednieuwe ViaVia-T-shirt en droegen die de dag erna ook met trots tijdens de bootrace.

Ook wij hadden een verrassing voor die avond: via een naaister die Ignace kende, lieten we een speciale outfit maken van stof die we eerder op een markt gekocht hadden. Zo konden we de opening gepast bijwonen: feestelijk opgekleed!”

Voodoo, couleur locale & slavernij

Sofie: “Naar Benin trek je vooral voor de geschiedenis, de verhalen en de couleur locale: de kleuren, de geuren, de markten. Een must see is de Route des esclaves, de wandeling die de slaven maakten van aan de slavenmarkt tot aan de Porte du non-retour in Ouidah. Heel wat inwoners van het machtige koninkrijk Dahomey werden gevangengenomen door hun eigen koningen en verkocht op de slavenmarkt. Elf jonge mannen of achttien jonge vrouwen werden met de Portugezen geruild voor één kanon, de zogenaamde traites des négresses. Door de Porte du non-retour verlieten ze voorgoed hun vaderland en vertrokken ze per boot naar de nieuwe kolonies in de Amerika’s. De wandeling en een bezoek aan de poort was een pakkende ervaring.

“Voodoo is er altijd en overal aanwezig: het zit in alles wat de mensen doen.”

Een aantal mensen vluchten voor de slavenjacht en zochten bescherming op het water. Ze stichtten  Ganvie , een paaldorp op Lac Nokoué. Het dorp telt op dit moment zo’n 40.000 inwoners en wordt ook wel het ‘Venetië van West-Afrika‘ genoemd. We bezochten het dorp uiteraard per boot. Net als in Venetië gebeurt er heel wat op het water: mensen leven, wonen en werken op het meer. Zelfs de smoutebollen bakken en verkopen ze in een bootje!

Benin wordt ook vaak in één adem vernoemd met voodoo. Elk jaar op 10 januari viert het land Voodoo Dag, maar eigenlijk is voodoo er altijd en overal aanwezig: het zit in alles wat de mensen doen. Maak je ook geen zorgen, het heeft niet de negatieve bijklank die wij er vaak aan geven. Voodoo kan iets slechts zijn en kwaad aandoen, maar ook juist iets moois zijn en bescherming bieden. De divinités, de goden die aanbeden worden om bijvoorbeeld genezing of vruchtbaarheid af te dingen, zijn overal aanwezig. Als buitenstaander zie je ze niet altijd, want zo’n divinité kan een eenvoudige berg zand of een tak aan een deur zijn. Ignace wees ons er regelmatig op. Zoals in heel wat andere West-Afrikaanse landen zijn ook hier de gris-gris erg populair, de amuletten die de drager geluk brengen of beschermen tegen het kwaad.

Benin is een arm land, maar kent geen structurele honger. Het is zo groen en er groeit zoveel dat er eten genoeg is. En lekker ook! Alles is kraakvers en de enige bewerking zijn de pittige kruiden. Er is veel informele economie, overal zie je vrouwen naar de markt lopen om te verkopen wat ze thuis telen, of kraampjes langs de kant van de weg waar je snacks kan kopen. Vaak kocht Ignace voor ons een kleine typische snack, zoals bijvoorbeeld krouil krouil, een soort gebakje met pindanotenpasta.

Eén van de belangrijkste exportproducten is katoen. De haven van Cotonou is een belangrijke draaischijf voor de handel. Niet alleen van Benin zelf, maar van de ganse regio. Heel wat goederen voor Nigeria, de grote buur van Benin, komen toe via de haven van Cotonou. Door de nauwe samenwerking tussen de haven van Antwerpen-Brugge wonen er nogal wat expats in het zuiden van Benin.

“Hoewel je Benin niet meteen tegenkomt in toeristische brochures, is het een heerlijke bestemming voor tijdens onze grijze wintermaanden.”

Openbaar vervoer is er amper, brommertjes rijden er des te meer. Voor transport ben je aangewezen op gecharterd vervoer. Reizen kan heel comfortabel: zonder in luxe te vervallen, sliepen we overal op prachtige locaties, altijd met zwembad, vaak met palmbomen en bungalows op het strand. Met Frans kan je overal terecht. Wil je de lokale taal spreken? Leer dan een woordje Fon voor je vertrekt.

Hoewel Benin niet direct een land is dat je tegenkomt in toeristische brochures, is het een heerlijke bestemming voor wie even de zon wil opzoeken tijdens onze grijze wintermaanden. Het West-Afrikaanse land heeft een tropisch klimaat, het is er warm en vochtig. Je eet ananas of mango onder de palmbomen aan het strand of het zwembad, terwijl je collega’s in België door het raam naar de zoveelste regenachtige dag staren. Tip: reis in het najaar, want dan kom je niet het regenseizoen. Dan is alles ‘schoongeregend’ en zijn ook de muggen verdreven. Ideaal dus!”

Dit artikel verscheen in De Karavaan van januari 2024. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!

Al fladderend door de grote Mothercity: Kaapstad

De zomer zindert na, de laatste festivals vol zonnestralen en blije gezichten worden georganiseerd, pintjes worden getapt en onvergetelijke herinneringen worden gecreëerd. Zo wist ik de laatste dagen van augustus te spenderen, met mijn lieve Erasmus-vrienden aan mijn zijde, die ik in Denemarken leerde kennen. Een ongelooflijk warme en pure mix van vrienden uit Catalonië, Spanje en Frankrijk. De avonturen opzoeken en reizen is me nooit onbekend geweest. Het verbaast dan ook niet dat ik twee jaar geleden bij Karavaan als stageplaats terecht kwam. Na drie dagen stage ging ik mee op één van de opleidingsweekends van de reisbegeleiders. Overweldigend is een understatement voor hoe ik er ontvangen werd. Een warme groep van vrijwilligers en collega’s lieten me comfortabel voelen en de vele reisverhalen volgden al snel.

Tekst & foto’s: Lotte Rens

De afgelopen twee academiejaren kreeg ik de kans om mijn eigen reisverhalen waar te maken. Het is dan ook daar in Denemarken waar mijn buitenlandse avonturen begonnen, meer specifiek in Viborg. Een hyggelig klein dorpje dichtbij Aarhus, Mid-Jutland. Voor zij die niet vertrouwd zijn met het begrip hygge: Denen zouden het omschrijven als het creëren van een fijne sfeer, genietende van de goede dingen in het leven met fijne mensen om je heen. Viborg bracht me ongetwijfeld dit alles. Een ervaring waar ik onwijs dankbaar voor ben en soms confronterend mooi mezelf tegenkwam. Eens in Denemarken moest ik beslissen wat volgend academiejaar zou brengen, geen makkelijke keuze, maar … damn ja! Internationale stage en bachelorproef schrijven in Kaapstad. Het contrast tussen mijn keuzes kon achteraf gezien niet groter zijn. Daar waar alles veilig en meest vanzelfsprekend was in Denemarken, werd ingeruild door een onveiligheidsgevoel in Zuid-Afrika en aanpassen als nooit tevoren. De eerste weken in Kaapstad waren niet makkelijk; het was zoeken naar mijn plek in de grote Mothercity, invulling geven aan mijn momenten na stage en de zware verhalen een plaats weten geven. Boven dit alles heb ik er mijn hartje verloren. Best ironisch, want met dit op een kartonnen bordje stond mijn jongere zus me in juni in Zaventem terug op te wachten.

“De eerste weken in Kaapstad waren niet makkelijk; het was zoeken naar mijn plek in de grote Mothercity.”

Multiculturele, verdeelde stad

De liefde voor Kaapstad is moeten groeien en dat is misschien wel het mooie en tedere eraan. Het is een uitdagende stad met tal van troeven, ongerepte natuur en vriendelijke mensen die je weten te charmeren met de Afrikaanse taal. Wederom was het vertrouwen winnen om die prachtige natuur in te trekken. Tijdens mijn eerste weken raakte een Duitse toerist vermist nadat hij laatst gezien was tijdens een hike nabij een hiking trail in Hout Bay. Alleen gaan hiken was dus niet meteen een optie die ik voor mogelijk nam én iets dat mijn Airbnb-host me ook absoluut afraadde. Over mijn Airbnb-host gesproken! Beeld je in, een zeventigjarige avontuurlijke dame met drie geadopteerde honden (Saba, Rosie & Luna) uit een township, één kat (Oscar) en met een onvoorwaardelijke liefde voor reizen en diverse culturen. Ideale match om mijn verblijf in Claremont te boeken. Ondanks dat ik me veilig voelde in mijn accommodatie, waren er heel wat voorzorgsmaatregelen genomen. Zo had ik maar liefst vier sleutels: elektrische poort, zijpoortje aan de tuin, tralies voor de deur om dan uiteindelijk de voordeur open te doen. Overdag een frisse neus halen in mijn wijk was oké en veilig, al voelde ik me meer op mijn gemak wanneer ik de honden meenam op wandeling. Al kon ik die natuurlijk niet meenemen tijdens de wandeling naar mijn stageplaats. Op een halfuurtje van mijn accommodatie, in Wynberg, was de organisatie Adonis Musati project gevestigd. Een sociaal werkorganisatie met als doelgroep vluchtelingen, migranten, nieuwkomers … in Zuid-Afrika.

Ik ben ervan overtuigd dat ik me geen beter team van collega’s kon inbeelden. Elk met hun eigen expertise en diverse achtergrond: DR Congo, Malawi, Zimbabwe, USA … Mijn stagedagen begonnen om 8 uur en eindigden om 15 uur. Overwerken moest ik niet proberen, want om 15u02 zou er al een collega aan mijn bureau staan om me naar huis te sturen. De projecten, workshops en vormingen die ik mocht organiseren, waren meestal in het kader van gendergeweld, positief ouderen, gemeenschapswerk. Deze vonden plaats in de townships, of in het Nederlands bekend onder de term sloppenwijken. Wijken waar ik als blonde, witte vrouw niet alleen mocht komen, maar waar mijn sociaal werk collega’s me ongelooflijk fijn in begeleidden. De leefomstandigheden en -voorzieningen in de townships zien, was niet gemakkelijk. De huisbezoeken waren vaak emotioneel zwaar beladen. Voor de cliënten was het een grote erkenning om naar hun thuis te komen in plaats van ze telkens uit te nodigen op kantoor voor counseling bijvoorbeeld. Counseling kan gezien worden als een laagdrempelige vorm van (emotionele) hulpverlening.

“De liefde voor Kaapstad is moeten groeien en dat is misschien wel het mooie en tedere eraan.”

Zowel mijn collega’s als cliënten brachten me enorm veel bij, van criminele verhalen tot terug op het juiste pad geraken, als afstand en nabijheid bewaken binnen je job. Ook sprak ik nooit eerder zo veel over het verschil in huidskleur als tijdens mijn periode in Kaapstad. Post-apartheid is een thema dat nog steeds bijzonder actueel is en alom terug te vinden is in kunstgalerijen. First Thursdays zijn hier het ideale voorbeeld van. Elke eerste donderdag van de maand wordt de stad betoverd door gratis expo’s van bekende en minder bekende artiesten, gratis toegang tot musea, dj’s die draaien in historische gebouwen, workshops waaraan je kan deelnemen … Zalige festiviteiten als je het mij vraagt. Je leert verscholen plekjes in de stad én heel wat andere mensen kennen.

Reizen naar de Kaap

Buiten mijn stageverplichtingen werden mijn weekends en vrije dagen gevuld met weekendjes weg, hikes, uit gaan eten, musea bezoeken, uitgaan in verschillende clubs … In die mate dat zelfs Caroline, mijn Airbnb-host, me wist te vertellen dat ze in de meer dan 30 jaar dat ze Airbnb doet, nog nooit iemand zo actief de stad heeft weten verkennen. Wat ook tot verbazing van sommige collega’s leidde wanneer ik hen maandagochtend vertelde waar ik allemaal geweest was. Het hoogtepunt voor mij was op weekend gaan met twee meisjes uit Münster en eentje uit Den Bosch. Samen trokken we naar de eerste rooibosplantages in het Citrusdal, Clanwilliam. Een enorm afgelegen dorpje met haast één supermarkt en de beleving van Zuid-Afrikaanse landbouwwegen. We deden dat weekend prachtige, vroege ochtendbeklimmingen met waanzinnige uitzichten als resultaat van al ons klauteren waarbij een red cape rockjumper (zangvogel) ons vergezelde. Moest je de kans hebben om te reizen naar Kaapstad, Zuid-Afrika, ga! Probeer buiten het toeristische gedeelte van V&A Waterfront te gaan, geniet van een concert in Kirstenbosch Gardens, val niet in de tourist trap bij Boulders Beach, ga op trot met de Franschhoek wine tram, surf bij Kommetjie, beklim de Tafelberg, picknick bij zonsondergang op de Blouberg Beach, verschiet niet van de bavianen, hike naar The Bos 400 Shipwreck, smikkel van verse popcorn in Labia … En zo zou ik nog uren kunnen doorgaan. Kortom, ontdek van alles wat Kaapstad te bieden heeft, gelet op het feit dat je enorm je spullen in het oog moet houden en je eigen veiligheid je hoogste goed is. Eens terug thuis werd de omgekeerde cultuurshock realiteit; terug wennen aan mijn oude leven, fietsen in het donker, geen Uber meer nemen voor 200 meter, vertrouwen in je omgeving. Een intense overgangsfase waar mijn dichte vrienden en gezin er enorm voor me waren, big shout out!

Tot slot vroegen vele vrienden en familie bij thuiskomst wat nu het leukste was: Denemarken of Zuid-Afrika? Hier kan ik geen eenduidig antwoord op geven. Beide waren ongelooflijke avonturen waar ik nooit van had durven dromen dat ze zo zouden uitdraaien. Vergelijken of een keuze maken voelt fout aan voor me. Het leerde me om mezelf te zijn, te gaan voor waar mijn hartje sprongetjes bij maakt, te koesteren en te fladderen van hier naar daar.

De wanderlust is real, de dankbaarheid is groot.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van oktober 2023. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan! 

Dendermonde: meer dan alleen het Ros Beiaard

Een echte deiremonteneir en blij om zichzelf dat te kunnen noemen. Studente journalistiek Litsa neemt ons mee door haar thuisstad Dendermonde.

Karavaan Vzw · Blijvend Onderweg – Op gidstour in Dendermonde

Een echte deiremonteneir en blij om zichzelf dat te kunnen noemen. Studente journalistiek Litsa is geboren en getogen in Dendermonde, dat in heel België bekend staat als “de Ros Beiaardstad”. Maar is Dendermonde meer dan dat? Litsa is alleszins zeker van wel! Samen met stadsgids Julia Heyvaert helpt ze jou de verborgen parels doorheen de stad te ontdekken. De volgende ommegang van het Ros Beiaard staat pas gepland in 2030, maar er in de tussentijd een bezoekje brengen is dus absoluut de moeite waard.

All-in voor duurzaamheid

Sinds 2019 is Dendermonde een echte “FairTradeGemeente”. Dit houdt in dat Dendermonde zich inzet voor eerlijke handel en duurzaam consumeren. Benieuwd hoe deze titel is behaald? Begeef je dan naar het Administratief Centrum. Je vindt er de routebeschrijving van een fietstocht van 22 km doorheen de stad, die je langs alle adresjes leidt die er mee voor zorgden dat Dendermonde een FairTradeGemeente werd. Denk maar aan lokale winkels, de Oxfam Wereldwinkel en mijn persoonlijke favoriet: Zeta Bar and Beyond, waar je lekker kan eten en kan genieten van een fairtrade deca-koffie! Ideaal als tussenstop tijdens het fietsen dus.
Geen zin in een koffie? Geen probleem. Fiets door richting de Vlasmarkt en stop bij Bar Bol voor een lekker ijsje of smul bij Bar Proef van hét streekproduct van Dendermonde: paardenworst met frietjes.

Een oase van rust

Stadsgids Julia omschrijft het als “Echt een oase van rust” en UNESCO plaatst het sinds 1998 op de werelderfgoedlijst: ons historische Sint-Alexiusbegijnhof. Het begijnhof ligt letterlijk in het midden van de stad, maar daar merk je helemaal niets van, want het is een heel rustige en mooie plek voor jong én oud.
Na al dat winkelen in de winkelstraat, kan je de rust opzoeken in het begijnhof en bijvoorbeeld het Begijnhofmuseum bezoeken. Daar zie je hoe begijnen vroeger leefden en wat hun dagelijkste taken waren. In het begijnhof heb je ook het Museum voor Volkskunde, dat zich bevindt in de woning van de vroegere grootjuffrouw. Daar kan je onder andere een oud winkeltje vinden en de evolutie van de wasmachines en strijkijzers zien. In 1975 is het laatste begijntje weggegaan uit Dendermonde, maar het Sint-Alexiusbegijnhof leeft nog! Enkele huizen zijn nog bewoond en elke begijnenwoning heeft een eigen moes- en kruidentuin die vandaag nog gebruikt worden door zowel de bewoners als door de stad zelf.

Historische verzamelplaats van eten & drinken

De ultieme plek waar je kan genieten van een streekbier en Dendermonds kopvlees: de Grote Markt. Het is ook nog eens een prachtig plein omringd met historische gebouwen en gezellige cafés. Uitkijken op het stadhuis en genieten van lekkere cocktails terwijl je gezelschapsspelletjes speelt? Dat kan bij Steca! Of wil je liever iets eten op de Grote Markt? Dan moet je zeker eens langsgaan bij Den Abazjoer of mijn nieuwe favoriet: HelloPoké.
We kunnen zeggen dat de Grote Markt de place to be is voor zowel inwoners als bezoekers, maar vooral in de zomer moet je op de Grote Markt zijn. Zo is het elk jaar de laatste donderdag van augustus Katuit. Dan viert Dendermonde feest omdat onze drie reuzen, Indiaan, Mars en Goliath, al dansend de stad rondtrekken (zonder het Ros Beiaard natuurlijk). Ik zit alvast elk jaar bij Katuit op de eerste rij op de Grote Markt.

En daarom vind ik Dendermonde zo’n prachtige stad: historische gebouwen, gezellige cafés, een prachtig begijnhof en een paard dat elke Dendermondenaar automatisch verbindt.

Dit artikel verscheen in De Karavaan juli 2023.

Tekst & foto’s: Litsa Boesmans

Uitgelezen: Alleen door Afrika, de opzienbarende reis van Kazimierz Nowak

Op je eentje 40.000 kilometer dwars door Afrika fietsen. Dat deed een Poolse journalist bijna 100 jaar geleden en zorgt ook nu nog voor interessant en zelfs actueel leesvoer.

Mijn beladen fiets lijkt met haar twee bulten op een kameel en kraakt onder het gewicht van mijn hele hebben en houden voor de komende maanden. (…) Twee camera’s, een dubbelloops geweer, honderd kogels, een automatisch pistool, deken, muskietennet, tent, haringen, bijl, reservebanden en spaken, lijm en rustines, een priem, koord, 250 gram kinine, wat aspirine en castorolie, twee kledingstukken. Plus mijn voedselvoorraad: een kilogram suiker, 250 gram thee, wat olijfolie en een zak maïsmeel. De bagage weegt in totaal meer dan 60 kg en ik zweer dat dit slechts het absoluut noodzakelijke was om de reis te overleven. (p. 233)

Tekst: Yvonne Gielen / Foto’s: Kazimierz Nowak

Aan het woord in deze quote is geen ervaren Karavaan-reisbegeleider die vol trots vertelt over zijn laatste expeditie tijdens een reisvoorstelling. Neen, ik citeer hier een fragment uit het boek van journalist Tom Ysewijn, Alleen door Afrika, met het haast ongelooflijke verhaal van de Poolse journalist Kazimierz Nowak die in november 1931 op zijn inmiddels zeven jaar oude fiets stapt om een jeugddroom waar te maken: een fietstrip dwars door Afrika, vanuit Tripoli over Kaapstad en terug naar Algiers. Hij nam er de tijd voor: zijn reis duurde meer dan vijf jaar. Eind april 1934 bereikt hij het zuidelijkste punt van het continent. Het boek is gebaseerd op honderden artikels die Kazimierz verstuurde naar zijn vrouw in Polen, met de bedoeling om ze te publiceren in Poolse kranten. Op deze manier kon hij zijn gezin van een inkomen voorzien.

Even terug naar het fragment met enkele opmerkelijke gegevens over dit avontuur.

Slaagt hij erin de volledige reis met een enkele fiets uit te rijden? Jammer genoeg niet, in Namibië ruilt hij zijn stuk gereden fiets in voor een paard. In zekere zin geloofde hij in de toekomst van een 2 PK: hij schaft zich namelijk twee paarden aan. Deze dieren moet hij van uitputting noodgedwongen achterlaten. Er volgen kilometers te voet totdat hij het waagt met een zelf in elkaar geknutselde boot over de rivieren de Kasaï en de Kongo te varen. Het laatste stuk kan hij weer fietsend afleggen, hoewel deze fiets geregeld aan de bult van een dromedaris bungelt. Als lezer reis je echt met hem mee, voel je je als het ware opgenomen in de karavaan waarmee hij door de woestijn trekt.

Het belang van de twee camera’s is duidelijk: hij kon op deze manier de Poolse lezer overtuigen zijn onwaarschijnlijk verhaal te blijven volgen. Dat hij ook zelf op de foto stond, verhoogde uiteraard de geloofwaardigheid. Hij moet de lokale bevolking geleerd hebben zijn camera te gebruiken. Een groot deel van zijn meer dan 10.000 foto’s zijn trouwens nog te bekijken op de website onderaan dit artikel, een aantal ervan werden opgenomen in het boek.

Wapens mee op reis? Het was geen overbodige luxe in de jungle of in streken waar er burgeroorlog heerste, maar nu en dan moet hij ook in de buurt van rustige dorpen enkele kogels in de lucht vuren om zichzelf te beschermen: op sommige plekken heerst er wel degelijk angst voor deze onbekende, ietwat vreemde mens. Ondanks alle onverwachte gevaren en risico’s blijft hij geloven in zijn plan en geeft ons op zijn manier een cursus in doorzettingsvermogen.

Een tent is een te mooi gekozen woord voor een door zijn vrouw gefabriceerd zeil dat hem wat bescherming biedt. De strijd die hij moet leveren tegen de hitte overdag en de koude ‘s nachts, tegen tropische stormen, insecten, dieren … is meedogenloos. Bewust kiest hij voor de eenvoud en de eenzaamheid onder de sterrenhemel. Nu en dan rust hij uit in een missiepost en uit noodzaak moet hij zich geregeld iets meer luxe permitteren om te bekomen van vermoeidheid, malaria of andere ziektes. Hij raakt duidelijk meer en meer uitgeput. Beperkte medicatie en onaangepaste voeding beginnen naar het einde van de reis een zware tol te eisen. Binnen het jaar na thuiskomst overlijdt hij aan een longontsteking.

“Kazimierz reist langs de nog niet platgereden paden en zoekt het authentieke, het ongeplande … Zonder meer een pionier van avontuurlijk reizen. Herkenbaar?”

Het boek is een waardevol tijdsdocument. Kazimierz Nowak geeft ons een inkijk in alles wat er in Afrika in de jaren ’30 leefde: hij spaart zijn kritiek op het kolonialisme niet, waarschuwt voor uitbuiting, vertelt over de corruptie onder lokale heersers, gaat mee op jacht, bezoekt melaatsen, praat met Boeren … Tom Ysewijn zorgde niet alleen voor een vlotte, eigentijdse hertaling van de artikels van de reiziger, maar geeft in 28 pagina’s ‘Niet te versmaden voetnoten’ de nodige uitleg die van dit tijdsdocument een verrassend kritisch en boeiend verhaal maakt.

Blijft het boek voor de huidige reiziger herkenbaar? Zeker en vast, zelfs actueel! Kazimierz wijst op de impact van de kolonisatie op het milieu; een activist avant la lettre? Hij verliest meer dan eens zijn geduld bij het afhandelen van administratie: de ambtenaren bij de vele grensposten werden zelden zijn beste vrienden. Vermoeid ergert hij zich nu en dan aan het opdringerige optreden van lokale verkopers die hem hun diensten & producten aanprijzen. Ook dit moeten wij geregeld doorstaan. Hij zoekt bewust contact met de lokale bevolking, wil hun rituelen en hun visie op het leven leren kennen. Hij reist langs de nog niet platgereden paden en distantieert zich als ‘reiziger’ van de ‘westerse toeristen’. Herkenbaar? Hij zoekt het avontuur, het authentieke, het niet vooraf geplande … Hij is zonder meer een pionier van avontuurlijk reizen. Verbluffend wat hij aandurfde. Hij gaf me soms de indruk dat hij zijn eigen verhaal amper kon geloven, kon vatten. Ook in zijn schrijfstijl komt dit tot uiting: hij wordt gewoonweg lyrisch wanneer hij alleen ergens onder een boom bij volle maan zijn ervaringen neerpent.

Ik hoorde Tom Ysewijn aan het woord tijdens een voorstelling van het boek. Een begrip uit zijn verhaal trof me: de auteur had het over de ‘dromomanie’ van de Poolse avonturier, een ‘manische zwerfzucht’, het verlangen om vrij te zijn. Lijden we hier met z’n allen niet een beetje aan?

Een pluim voor Tom Ysewijn die me bij het lezen van het boek op reis nam in de jaren ’30. Al is het een extreem relaas, het blijft inspireren voor al wie richting Afrika reist. Staat je fiets of reistas al klaar voor een trip naar dit continent, aarzel niet snel een kijkje te nemen op de uitgebreide website www.kazimierznowak.be of bestel zo snel mogelijk het boek. Veel reis- en/of leesgenot!

Dit artikel verscheen in De Karavaan juli 2023.

Op stap met de fietsgids in Mechelen

Op een maandagnamiddag in februari spreek ik af met Kaat: leerkracht in Vilvoorde, sinds 2000 reisbegeleider voor Joker en oprichter van de fietsgids in Mechelen. We drinken koffie in de verwarmde wintertuin van een gezellige koffiebar en dromen van de lente die er binnenkort weer aankomt. Want de lente, dat is elk jaar het begin van maanden vol fietsplezier voor wie graag fietst en vol fietstours voor wie fietsgids is.

Tekst & interview: Veerle Stoffelen // Foto’s: Kaat Mariën

Bij de fietsgids denk ik natuurlijk aan fietsen en gidsen, maar vertel eens wat meer over je project.

Kaat: Ik ben met de fietsgids gestart in 2020, in volle corona dus. Onze eerste tour was de Mechelen Classics, een tocht van ca. 15 km door de historische binnenstad en de groene rand. Deze tour testen we nu ook uit in de vorm van een Mechelen Discovery; een korte fietstour van een uurtje, gericht op businessklanten die na een dag vergaderen een frisse neus willen halen. Later zijn er nog twee tours (Bier van hier en Street Art Mechelen) en zes collega-fietsgidsen bijgekomen.

We geven geen historische opsomming van feiten en data, maar vertellen anekdotisch, doorspekken ons verhaal met legendes en weetjes en staan stil bij de evolutie van de stad. Elke fietsgids legt uiteraard eigen accenten, maar we hebben allemaal hetzelfde doel voor ogen: op een toffe en ongedwongen manier een blik op onze stad geven.

Door vragen te stellen over hun fietsgedrag, willen we mensen doen nadenken over hun mobiliteit. We vertrekken aan het station zodat mensen met de trein kunnen komen. Fietsen huren doen we via Blue Bike of het sociale project Het Fietsatelier.
We maken deel uit van het Cycle Cities-netwerk, een wereldwijde community van fietsgidsen die ervaringen uitwisselen en van elkaar leren. Het jaarlijks netwerkevent vond onlangs plaats in Antwerpen en Brugge. Dat gaf me de kans om erbij te zijn en contacten te leggen met fietsgidsen uit Berlijn, Athene … Een leuke manier om nieuwe inspiratie op te doen!

Waarom koos je voor Mechelen? En waarom voor de fiets?

Kaat: Het leuke aan Mechelen is dat het een verborgen parel is in Vlaanderen. Een parel omdat ze een rijk cultureel-historisch erfgoed heeft, verborgen omdat ze toeristisch nog vrij onontdekt is. Ik woon zelf in Mechelen. Toen we hier 18 jaar geleden een huis kochten, fronsten heel wat mensen uit onze omgeving hun wenkbrauwen. Mechelen was toen een grijze, grauwe stad met buurten waar je liever niet teveel rondhing. De stad heeft sindsdien een hele metamorfose ondergaan en we wijzen in onze fietstours ook op deze verschillen. Zo tonen we foto’s van het Predikherenklooster dat jarenlang leegstond, met muren vol graffiti en bomen die door het dak groeiden. Ondertussen is het klooster helemaal gerenoveerd en is het de nieuwe thuis van de bib van Mechelen.

Mechelen werd uitgeroepen tot fietsstad 2022, een beloning voor haar actieve fietsbeleid. De stad wil een mobiliteitsshift creëren onder haar bewoners en bezoekers. Zo is de hele binnenstad fietsstraat en bieden de heraangelegde Vesten meer ruimte aan fietsers en voetgangers. Dit fietsverhaal past in het eco-minded beleid van Mechelen. De stad wil een groen weefsel creëren door ontharding, vlietjes (kleine kanaaltjes) open te leggen, en parken en tuinen toegankelijk te maken. Zo kwamen er op de IJzerenleen, één van de belangrijkste winkelstraten, bloembakken in de plaats van parkeerplaatsen. Ook verdween op verschillende pleintjes de parking ondergronds en maakte zo plaats voor een groen parkje. En de tuin van het Aartsbisschoppelijk Paleis is op bepaalde dagen van de week toegankelijk voor het publiek.

“Mechelen is een verborgen parel in Vlaanderen: rijk aan cultureel-historisch erfgoed en toeristisch nog vrij onontdekt.”

Daarnaast is Mechelen rijk aan wel 138 nationaliteiten die ze allemaal wil betrekken bij haar verhaal. De stad richt zich daarbij niet alleen op de inwoners ‘binnen de ring’, maar ook in de buitenwijken. Een mooi voorbeeld is Mechelen Muurt, het Street Art Festival van gewezen stadskunstenaar Gijs Vanhee. Bij elke editie gaan lokale en internationale kunstenaars aan de slag met verfborstel en spuitbus in de stad en de buitenwijken. Elke mural vertelt een verhaal van diversiteit, en de bewoners van de buitenwijken zijn enorm trots dat ze betrokken worden in het project. Zo is er in de wijk Nekkerspoel bijvoorbeeld het werk HARMONY van El Tipo. Het is één van de juweeltjes die we bezoeken tijdens onze Street art tour.

Je bent zowel reisbegeleider, als fietsgids. Zie je vooral overeenkomsten of eerder verschillen?

Kaat: In beide gevallen ben je op stap met mensen en is sociale interactie enorm belangrijk. Al zijn de contacten tijdens het fietsgidsen natuurlijk korter dan tijdens een Joker-reis. Net als bij Joker komen de deelnemers uit de meest uiteenlopende hoeken en brengen ze allemaal hun eigen verhaal mee. Of je nu met een groep op Joker-reis bent of door Mechelen fietst, mensen zijn happy, ze zijn samen op stap en ontdekken samen nieuwe dingen.

Maar het fietsverhaal is zeker wel begonnen bij Joker. Tijdens de reizen die ik begeleid, probeer ik een stad te ontdekken met een lokale fietsgids. Zo heb ik met groepen gefietst in Madrid, Bogota, Buenos Aires en Bangkok. Toen ik in een jobcoachingtraject de vraag kreeg wat mijn droomjob zou zijn, antwoordde ik zonder aarzelen ‘fietsgids’. En zo is de bal aan het rollen gegaan.

Je haalt duurzaamheid, lokaal ondernemerschap & contact met locals aan als je waarden. Hoe vul je die in tijdens je tours?

Kaat: De ontmoeting met andere culturen kan in een stad als Mechelen niet ontbreken. Tijdens onze Street art tour zijn de murals doordrongen van het diversiteitsverhaal. Een paar jaar geleden werkten we samen met de stad Mechelen voor het project ‘De mensen maken de stad’. Die tentoonstelling zette mensen van verschillende nationaliteiten in the picture. Bij elke foto hoorde een boeiend verhaal. Langs die levensgrote foto’s organiseerden we dan een fietstour. Een super verrijkend verhaal voor ons en onze deelnemers!

Lokaal ondernemerschap willen we promoten door verschillende partijen te betrekken bij onze tours. Tijdens onze vaste biertour werken we samen met een Mechelse microbrouwerij. Daarnaast zijn er ook zijprojecten, zoals vorig jaar de griezelwandeling rond stadslegende “De Nekker” naar een gelijknamig kinderboek, waarbij we samenwerkten met de Vleeshalle.

“We geven geen historische opsomming van feiten en data, maar vertellen anekdotisch en doorspekken ons verhaal met legendes en weetjes.”

En zo heb ik als fietsgids het geluk om al heel wat boeiende mensen te hebben ontmoet. Er zijn de contacten met de stad, de horeca en de toeristische sector. Als ik nu door de stad fiets, kom ik altijd wel iemand tegen die ik ken (en dat klopt; tijdens het fietstochtje dat we achteraf maken, roept Kaat verschillende keren ‘Hoi!’).

Op je website schrijf je Every ride is a tiny holiday! Is en blijft elke fietstour voor jou een beetje reizen? Ontdek je nog nieuwe dingen in de stad?

Kaat: Keiveel! De stad verandert nog voortdurend en er zijn de vele nieuwe contacten. Elke tour is weer een nieuw avontuur. En we hebben nog ongelooflijk veel ideeën voor de toekomst. We werken momenteel aan een nieuwe website met online boekingen & betalingen. Zo komt er ruimte vrij om ons meer te focussen op de tours. Naast fietstours gaan we ook wandeltours organiseren. We worden dus ook wandelgids! Er komt een Lekker divers-tour, een wandeling met hapjes uit verschillende culturen: Spaans, Marokkaans, Armeens … Daarnaast dromen we ook van een Rooftop-tour, waarbij je letterlijk van hoogtepunt naar hoogtepunt fietst. Denk maar aan de Sint-Romboutstoren en het dak van de nieuwe Parking Keerdok. Mechelen biedt nog zoveel inspiratie, genoeg voor nog jaren fiets- en wandelplezier!

Zelf eens een tour boeken? Volg de fietsgids op Facebook of Instagram, of surf naar www.defietsgids.be.

Dit artikel verscheen in De Karavaan van april 2023. Ook 4x per jaar ons magazine ontvangen? Word lid van Karavaan!